Máy bay AWACS Mỹ bị phá hủy trong vụ tấn công tại căn cứ Ả Rập Xê Út
Hôm 27.3, căn cứ không quân Prince Sultan tại Ả Rập Xê Út – nơi đồn trú của lực lượng Mỹ – đã hứng chịu một đòn tấn công nghiêm trọng. Theo hãng tin Reuters, vụ việc này đã khiến hơn 10 quân nhân Mỹ bị thương và gây hư hại cho một máy bay E-3 Sentry, cùng với các máy bay tiếp nhiên liệu trên không tại căn cứ.
Thiệt hại nặng nề cho "mắt thần trên không"
Hình ảnh lan truyền trên mạng, được AFP xác minh, cho thấy chiếc máy bay AWACS bị đánh trúng phần thân sau, với phần đuôi tách rời khỏi thân máy bay. Dữ liệu theo dõi chuyến bay nguồn mở từ đài WION tiết lộ rằng có đến 6 chiếc E-3 đã được triển khai đến căn cứ này trước vụ tấn công.
Máy bay E-3 Sentry, thường được ví như "mắt thần trên không" của quân đội Mỹ, có khả năng kiểm soát các khu vực rộng lớn để xác định máy bay ta hoặc địch, cũng như tên lửa. Nó còn đóng vai trò quan trọng trong việc điều hướng hỏa lực và hoạt động như một bộ não từ trên không cho các chiến dịch chiến đấu.
Phi đội quan trọng đối mặt với thách thức
Phi đội E-3 đã hoạt động từ thời Chiến tranh Lạnh, với số lượng từng lên đến 30 chiếc nhưng đã giảm xuống còn khoảng 16 chiếc trước vụ tấn công mới nhất. Nhu cầu bảo trì cao của loại máy bay này có thể khiến số lượng máy bay sẵn sàng hoạt động ngày càng ít đi.
Máy bay E-3 đã tham gia vào nhiều cuộc xung đột lớn, bao gồm Chiến tranh vùng Vịnh thập niên 1990, Kosovo, Iraq, Afghanistan, và các chiến dịch chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Ngoài quân đội Mỹ, loại máy bay này còn được xuất khẩu sang nhiều quốc gia khác.
Phản ứng và lo ngại từ các chuyên gia
Tướng về hưu Glen VanHerck, cựu Tư lệnh Bộ Chỉ huy Phòng thủ không gian Bắc Mỹ (NORAD), nhận định rằng chương trình E-3 đã hoàn vốn và đáng lẽ phải được nghỉ hưu từ lâu. Ông cho rằng thiệt hại thực sự từ việc máy bay bị phá hủy là tác động đến khả năng thực hiện nhiệm vụ và việc huấn luyện cho phi đội bay trong tương lai.
Nhà nghiên cứu cao cấp Kelly Grieco tại Trung tâm Stimson, một viện nghiên cứu nổi tiếng tại Mỹ, gọi đây là một tổn thất lớn cho quân đội Mỹ trong ngắn hạn. Bà cảnh báo về khoảng trống năng lực trong hoạt động chiến đấu, với số lượng máy bay AWACS còn lại ít hơn có thể phải chịu áp lực lớn hơn, ảnh hưởng đến độ sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ.
Bối cảnh xung đột leo thang
Căn cứ Prince Sultan tại Ả Rập Xê Út, nằm ở phía ngoài thủ đô Riyadh, đã bị tấn công liên tục kể từ khi xung đột bùng phát. Theo chuyên san quân sự The War Zone, có ít nhất 5 máy bay tiếp nhiên liệu đã bị hư hại trong một đợt tấn công trước đó tại căn cứ này.
Đến nay, quân đội Mỹ vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin máy bay E-3 bị hư hại. Tổng cộng, hơn 300 quân nhân Mỹ đã bị thương kể từ khi xung đột bùng phát vào ngày 28.2, với hầu hết đã trở lại thực hiện nhiệm vụ, cùng với 13 binh sĩ Mỹ thiệt mạng.
