Thượng tá Vũ Thị Liên: Hành trình từ thực địa Trung Phi đến bàn phân tích an ninh toàn cầu tại Brussels
Sau hai năm làm nhiệm vụ huấn luyện tại Cộng hòa Trung Phi, thượng tá Vũ Thị Liên đã đạt được một cột mốc lịch sử khi trở thành sĩ quan Việt Nam đầu tiên trúng tuyển vị trí chuyên gia chính sách an ninh, quốc phòng của Liên Hợp Quốc tại Brussels, Bỉ. Tin vui đến với chị vào ngày 22/5/2025, trong giờ nghỉ của khóa huấn luyện giảng viên về hòa bình và an ninh tại Pháp, qua một tin nhắn ngắn gọn từ Tùy viên quân sự Việt Nam tại trụ sở Liên Hợp Quốc: "Đỗ rồi nhé, chúc mừng".
Bước ngoặt từ giảng đường đến lực lượng mũ nồi xanh
Thời điểm này đánh dấu 5 năm kể từ khi thượng tá Vũ Thị Liên rời giảng đường Học viện Kỹ thuật Quân sự, nơi chị từng là giảng viên tiếng Pháp, để gia nhập lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế. Vị trí mới của chị tại Văn phòng Liên lạc Liên Hợp Quốc về Hòa bình và An ninh ở Brussels không chỉ là một sự thăng tiến cá nhân, mà còn là minh chứng cho sự đóng góp ngày càng sâu rộng của Việt Nam vào các nỗ lực hòa bình toàn cầu.
Văn phòng này đóng vai trò là đầu mối phối hợp giữa Liên Hợp Quốc và Liên minh châu Âu trong các vấn đề then chốt như gìn giữ hòa bình, quản lý khủng hoảng và an ninh quốc tế. Công việc của thượng tá Liên giờ đây chuyển từ huấn luyện trực tiếp sang đọc, phân tích, tổng hợp và đánh giá tình hình, đồng thời tham mưu về cách thức phối hợp nguồn lực. Những quyết định ở tầm cao này có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả của các phái bộ đang hoạt động tại thực địa.
Buổi phỏng vấn trực tuyến và cam kết của Việt Nam
Buổi phỏng vấn trực tuyến diễn ra vào lúc 15h30 tại Hà Nội, tương đương 11h30 tại Brussels, trong phòng họp của Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam. Thượng tá Liên đã kết nối với ba giám khảo quốc tế trong cuộc trao đổi kéo dài 45 phút, tập trung vào kinh nghiệm thực địa và khả năng làm việc độc lập. Các giám khảo nhấn mạnh rằng đây là vị trí mới, chưa có tiền lệ với sĩ quan Việt Nam, đòi hỏi mỗi chuyên gia phải tự xây dựng hệ thống làm việc riêng mà không có dữ liệu sẵn hay người hướng dẫn.
Khi được hỏi về thời điểm sớm nhất có thể sang nhận nhiệm vụ, thượng tá Liên không đề cập đến lịch trình cá nhân mà khẳng định: "Việt Nam cam kết sẵn sàng đóng góp nhân lực cho hòa bình quốc tế và tôi có thể triển khai ngay khi Liên Hợp Quốc yêu cầu". Câu trả lời này thể hiện tinh thần trách nhiệm cao và sự sẵn sàng phục vụ của quân đội Việt Nam.
Kinh nghiệm quý báu từ hai năm tại Trung Phi
Điểm nổi bật trong hồ sơ của thượng tá Liên là hai năm làm việc tại Cộng hòa Trung Phi trong Phái bộ huấn luyện của Liên minh châu Âu, từ cuối năm 2022 đến cuối năm 2024. Đây là một quốc gia được xếp vào nhóm nghèo và bất ổn nhất thế giới, với xung đột kéo dài, kinh tế kiệt quệ và đời sống người dân thiếu thốn nghiêm trọng. Môi trường làm việc đa quốc gia, đa văn hóa đòi hỏi sự tỉnh táo và linh hoạt tối đa.
Phái bộ sử dụng tiếng Anh, trong khi quân đội sở tại và người dân địa phương chủ yếu nói tiếng Pháp. Với tư cách là thạc sĩ tiếng Pháp, thượng tá Liên giao tiếp thuận lợi với phía bạn, nhưng kỹ năng tiếng Anh chưa từng qua đào tạo chính quy. Chị đã phải rèn luyện trong môi trường thực tế, tận dụng từng cuộc họp, tài liệu, thậm chí xem phim và đọc báo bằng tiếng Anh để luyện phản xạ, bởi sai sót nhỏ trong ngôn ngữ có thể dẫn đến lệch lạc thông tin trong huấn luyện quân sự.
Những ký ức sâu sắc và bài học về chính sách
Trung tâm huấn luyện nơi thượng tá Liên công tác nằm sát khu dân cư nghèo, nơi trẻ em từ 4-10 tuổi thường đứng ngoài cổng, gọi chị là "maman" (mẹ trong tiếng Pháp). Nhiều em mồ côi vì xung đột và bệnh tật, lớn lên trong cảnh thiếu thốn, chân trần lở loét vì đất đá và thời tiết khắc nghiệt. Hình ảnh này đã để lại ấn tượng sâu sắc, giúp chị hiểu rõ hơn về khoảng cách giữa quyết định ở tầng chính sách và đời sống cụ thể của người dân.
Hai năm tại Trung Phi không chỉ giúp thượng tá Liên nắm vững cách các công cụ an ninh và quốc phòng của Liên minh châu Âu vận hành trong môi trường xung đột, mà còn mang lại những trải nghiệm nhân văn sâu sắc. Chị chia sẻ: "Những đứa trẻ ở đây coi tôi như một điểm tựa quen thuộc, và điều đó nhắc nhở tôi về trách nhiệm của mình trong công việc".
Chuyển dịch từ thực địa đến bàn phân tích an ninh toàn cầu
Tại Brussels, công việc của thượng tá Liên chuyển lên một cấp độ khác, từ trực tiếp huấn luyện sang tham gia vào quá trình phân tích và điều phối, nơi các khuyến nghị có thể định hình cách thức triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình trong tương lai. Hành trình từ Trung Phi đến Brussels không chỉ là sự thay đổi địa điểm, mà là bước chuyển từ nơi chứng kiến hệ quả của chính sách sang nơi góp phần hình thành chính sách.
Thượng tá Vũ Thị Liên khẳng định: "Đây không phải là bước nhảy đột ngột, mà là kết quả của nhiều năm tích lũy trong môi trường quốc tế, từ thực địa xung đột đến bàn phân tích an ninh toàn cầu". Thành công của chị không chỉ là niềm tự hào cá nhân, mà còn là dấu ấn quan trọng trong hành trình hội nhập và đóng góp của Việt Nam vào sứ mệnh gìn giữ hòa bình thế giới.
