Thỏa Thuận Vũ Khí Chiến Lược Giữa Nga Và Iran Được Tiết Lộ
Theo tài liệu hợp đồng được hãng tin Reuters dẫn lại vào ngày 23 tháng 2, Liên bang Nga sẽ thực hiện việc cung cấp cho Iran một khối lượng vũ khí phòng không đáng kể. Cụ thể, Moscow cam kết chuyển giao 500 bệ phóng tên lửa Verba cùng với 2.500 quả tên lửa 9M336 trong vòng hai năm. Kế hoạch bàn giao dự kiến sẽ được triển khai theo ba đợt riêng biệt, bắt đầu từ năm 2027 và kéo dài đến tận năm 2029.
Quá Trình Đàm Phán Và Bối Cảnh Địa Chính Trị
Thỏa thuận quan trọng này được cho là kết quả của các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Công ty xuất khẩu vũ khí nhà nước Nga Rosoboronexport và đại diện cấp cao từ Bộ Quốc phòng cùng Lực lượng Hậu cần Vũ trang Iran (MODAFL). Các cuộc thảo luận diễn ra tại thủ đô Moscow của Nga. Financial Times, dẫn nguồn tin thạo tin, xác nhận rằng Iran đã chính thức đệ trình đề nghị mua các hệ thống vũ khí tinh vi này từ tháng 7 năm 2025.
Động thái này xuất hiện trong bối cảnh quan hệ hợp tác quân sự giữa hai quốc gia ngày càng được thắt chặt, minh chứng qua cuộc tập trận hải quân chung được tổ chức tại miền nam Iran vào ngày 19 tháng 2 năm 2026. Cho đến thời điểm hiện tại, cả chính phủ Nga lẫn chính quyền Iran đều chưa đưa ra bất kỳ bình luận chính thức nào về thông tin được tiết lộ.
Mục Tiêu Khôi Phục Năng Lực Phòng Không Của Iran
Các chuyên gia quân sự đánh giá đây là bước đi tham vọng và có tính chiến lược cao của Tehran nhằm tái thiết và nâng cấp năng lực phòng thủ trên không. Nhu cầu cấp thiết này bắt nguồn từ việc nhiều hệ thống phòng không then chốt của Iran bị hư hại nghiêm trọng trong cuộc xung đột quân sự với Israel vào năm 2025.
Sự kiện đó được kích hoạt sau khi Hoa Kỳ, dưới thời Tổng thống Donald Trump, tham gia chiến dịch quân sự của Israel và tiến hành không kích ba cơ sở hạt nhân trọng yếu của Iran vào tháng 6 năm 2025. Ông Trump tuyên bố các mục tiêu then chốt đã bị phá hủy, tuy nhiên, một báo cáo sơ bộ từ cơ quan tình báo Mỹ lại chỉ ra rằng các cuộc tấn công chỉ làm chậm tiến độ chương trình hạt nhân của Iran vài tháng, chứ không thể xóa bỏ hoàn toàn năng lực này.
Phía Iran nhiều lần lên tiếng khẳng định đất nước đã phục hồi mạnh mẽ sau đợt không kích và tuyên bố năng lực quân sự hiện tại "tốt hơn bao giờ hết". Việc tìm kiếm các hệ thống vũ khí hiện đại từ Nga là một phần trong nỗ lực củng cố đó.
Quan Hệ Đối Tác Chiến Lược Và Các Giao Dịch Quân Sự Khác
Nga và Iran duy trì mối quan hệ đối tác chiến lược bền chặt, mặc dù hiệp định giữa hai bên không bao gồm các điều khoản phòng thủ chung lẫn nhau. Hợp tác quân sự gần đây được thể hiện qua việc một tàu hộ vệ của Nga tham gia diễn tập chung với hải quân Iran tại vịnh Oman.
Theo tờ The Telegraph, Tehran trước đó đã hoàn tất thương vụ mua sáu máy bay trực thăng tấn công Mi-28 từ Moscow và hiện đang tích cực đàm phán để sở hữu thêm hai phi đội máy bay tiêm kích tối tân Su-35. Những giao dịch này cho thấy xu hướng hợp tác quốc phòng ngày càng sâu rộng giữa hai cường quốc.
Bối Cảnh Đàm Phán Hạt Nhân Và Căng Thẳng Với Mỹ
Trong khi quan hệ quân sự Nga-Iran phát triển, nỗ lực ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Iran được các nguồn tin cho là sắp được nối lại. Các nhà trung gian từ Oman tiết lộ hai bên dự kiến sẽ có cuộc gặp mặt tại Geneva, Thụy Sĩ trong những ngày tới để tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân đầy nhạy cảm của Iran.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, trong một tuyên bố vào ngày 22 tháng 2, xác nhận ông sẽ gặp gỡ Đặc phái viên Hoa Kỳ Steve Witkoff. Ông nhấn mạnh Tehran sẽ không chấp nhận bất kỳ cuộc đàm phán nào diễn ra dưới sức ép quân sự. "Tôi tin rằng khi chúng ta gặp nhau, có lẽ vào ngày 26 tháng 2 tại Geneva, chúng ta có thể cùng nhau thảo luận về nhiều vấn đề, chuẩn bị một văn bản tốt và nhanh chóng đạt được thỏa thuận. Đó là thông tin tôi nắm. Tôi thấy điều đó hoàn toàn khả thi", Ngoại trưởng Araghchi phát biểu.
Tuy nhiên, phía Hoa Kỳ cũng không ngừng củng cố sức mạnh quân sự tại khu vực Trung Đông, bao gồm việc triển khai hai nhóm tàu sân bay chiến đấu. Cựu Tổng thống Donald Trump cho biết Washington đang cân nhắc khả năng tiến hành các cuộc tấn công quân sự có giới hạn nếu các cuộc đàm phán ngoại giao với Iran đi vào bế tắc.
Diễn Biến Quốc Tế Và Tương Lai Của Thỏa Thuận
Căng thẳng tiếp tục leo thang khi Hội đồng Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) dự kiến tổ chức một phiên họp quan trọng tại Vienna, Áo vào ngày 2 tháng 3 tới. Mục tiêu của cuộc họp là xem xét và thông qua một nghị quyết mới liên quan trực tiếp đến chương trình hạt nhân của Iran. Nghị quyết này, một khi được thông qua, có thể sẽ được chuyển tiếp lên Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc để xem xét các biện pháp hành động tiếp theo.
Thỏa thuận cung cấp hệ thống phòng không Verba giữa Nga và Iran, do đó, không chỉ là một giao dịch quân sự đơn thuần, mà còn là một yếu tố then chốt làm thay đổi cán cân quyền lực tại khu vực Trung Đông, đồng thời tác động sâu sắc đến tiến trình đàm phán hạt nhân quốc tế đang diễn ra.
