Nhà Trắng chuẩn bị đợt tấn công mới vào Iran
Hôm qua (23.5), Đài CBS dẫn các nguồn tin thân cận cho biết Nhà Trắng đang chuẩn bị cho một đợt tấn công quân sự mới nhằm vào Iran, ngay cả khi các nỗ lực ngoại giao vẫn được tiếp tục để hướng tới một thỏa thuận hòa bình.
Nội bộ thêm bất ổn
Cùng ngày 23.5, trang Axios dẫn lời một số quan chức Mỹ tiết lộ Tổng thống Trump đã triệu tập cuộc họp với nhóm an ninh quốc gia cấp cao về cuộc chiến với Iran vào sáng 22.5 theo giờ Mỹ (tối 22.5 giờ Việt Nam). Tham dự cuộc họp có Phó Tổng thống JD Vance, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Giám đốc CIA John Ratcliffe, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles và một số quan chức khác. Động thái này được cho là liên quan đến việc Tổng thống Trump đang nghiêm túc xem xét phát động các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran, trừ khi hai bên có bước đột phá vào phút cuối trong đàm phán.
Cũng vào sáng 22.5 (theo giờ Mỹ), Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã đệ đơn xin từ chức và được Tổng thống Trump chấp thuận. Về mặt chính thức, lý do từ chức là bà cần tập trung thời gian chăm sóc người chồng vừa được chẩn đoán mắc bệnh ung thư. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định đây là phản ứng của bà sau một thời gian bị Tổng thống Trump loại khỏi một số vấn đề quan trọng như vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và cuộc chiến Iran.
Bà Gabbard và Tổng thống Trump đã bất đồng về vấn đề Iran chỉ sau khoảng 2 tháng ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai. Vào tháng 3.2025, Giám đốc Tình báo Quốc gia Gabbard thông báo rằng cộng đồng tình báo Mỹ đánh giá Iran không chế tạo bom hạt nhân và nhà lãnh đạo tối cao của họ không cho phép khởi động lại chương trình vũ khí hạt nhân vốn ngừng hoạt động từ năm 2003. Tuy nhiên, Tổng thống Trump công khai bác bỏ đánh giá này và phát biểu với truyền thông vào tháng 6.2025: "Tôi không quan tâm những gì bà ấy nói", đồng thời cho rằng Iran "rất gần" với việc sở hữu vũ khí hạt nhân.
Đến tháng 3.2026, sau khi xung đột với Iran bùng nổ, bà Gabbard tiếp tục nêu trong văn bản điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện rằng "không có nỗ lực nào" của Iran nhằm tái thiết lập chương trình làm giàu hạt nhân kể từ sau khi Washington tấn công 3 cơ sở hạt nhân của Tehran vào tháng 6.2025.
Cũng trong tháng 3.2026, một đồng minh thân cận của bà Gabbard là Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố quốc gia Joe Kent đã đột ngột xin từ chức. Khi thông báo từ chức, ông Kent công khai tuyên bố không thể ủng hộ cuộc chiến với Iran và khẳng định: "Iran không gây ra mối đe dọa sắp xảy ra đối với đất nước chúng tôi, và rõ ràng chúng tôi đã bắt đầu cuộc chiến này do áp lực từ Israel".
Những diễn biến này cho thấy ngày càng có nhiều bất đồng trong chính phủ Mỹ về vấn đề Iran.
"Ván cược" của Tổng thống Trump
Cuộc chiến Iran đang gây nhiều thiệt hại chính trị cho Tổng thống Trump. Dù chiếm ưu thế trên chiến trường, Mỹ chưa đạt được các mục tiêu đề ra và Iran vẫn tiếp tục đối đầu không khoan nhượng. Dư luận Mỹ ngày càng chỉ trích cuộc chiến vì dẫn đến thiếu hụt nguồn cung năng lượng, khiến giá cả, nhất là giá xăng dầu, tăng cao. Nếu lệnh ngừng bắn hiện tại tiếp tục, eo biển Hormuz thực tế vẫn bị "đóng cửa", gây tổn thất không nhỏ cho kinh tế toàn cầu.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Tiến sĩ Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng dù Nhà Trắng nhiều lần tuyên bố Tehran đồng ý kết thúc chương trình hạt nhân và bàn giao kho dự trữ uranium làm giàu cao cho Washington, nhưng thực tế điều này khó xảy ra. Nỗ lực phong tỏa các cảng biển Iran của Mỹ không đủ sức khiến Tehran lùi bước. Trạng thái này kéo dài không lối thoát, cùng với giá cả tăng cao, sẽ gây bất lợi cho đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới.
Tiến sĩ Bremmer nhận định Mỹ đang tiến gần hơn đến việc khởi động lại cuộc chiến: "Nếu Tổng thống Trump cảm thấy các cuộc đàm phán không đủ tiến triển, ông có thể quyết định bất cứ lúc nào để bắt đầu tấn công một lần nữa".
Tuy nhiên, ông Bremmer cũng đánh giá leo thang quân sự khó đạt được kết quả đáng kể, mà chỉ khiến Nhà Trắng phải "đặt cược" nhiều hơn vào cuộc chiến. Nếu Mỹ tấn công hạ tầng dầu mỏ ở Iran, Tehran có thể trả đũa bằng cách tấn công các cơ sở năng lượng lớn, nhà máy khử muối và lưới điện trên khắp vùng Vịnh. Kịch bản này sẽ khiến kinh tế toàn cầu đối mặt với cú sốc mới và eo biển Hormuz vẫn đình trệ.
Mặt khác, Tổng thống Trump khó có thể tuyên bố chiến thắng và đơn phương chấm dứt chiến tranh để cắt giảm tổn thất, nhường lại việc đàm phán trực tiếp về Hormuz cho các quốc gia khác. Vì làm vậy, ông Trump sẽ "ra về tay không" sau khi đã tốn kém quá nhiều vốn liếng chính trị về vấn đề Iran. Kịch bản này cũng gây ảnh hưởng lớn cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
Qua các phân tích, Tiến sĩ Bremmer cho rằng ông Trump không chấp nhận thất bại khi còn có thể tiếp tục đánh cược vào chiến thắng như kỳ vọng. Ông Bremmer nhận xét: "Tổng thống Trump dường như sẵn sàng chấp nhận tốn thêm 'tiền cược' cho cuộc chiến và leo thang hơn", đồng thời cho rằng Tổng thống Trump khó có thể thắng trong "ván cược" này.
