Thụy Sĩ đối mặt với nguy cơ hủy hợp đồng Patriot do Mỹ chậm giao hàng
Ngày 1/4, Chính phủ Thụy Sĩ đã chính thức tuyên bố rằng việc hủy bỏ hợp đồng mua hệ thống tên lửa phòng không Patriot từ Mỹ đang là một trong những lựa chọn được xem xét nghiêm túc. Động thái này xuất phát từ tình trạng chậm trễ nghiêm trọng trong việc giao hàng, buộc Bern phải tạm dừng các khoản thanh toán và yêu cầu Washington cung cấp một lịch trình giao hàng rõ ràng, có tính ràng buộc.
Nguyên nhân và diễn biến của sự chậm trễ
Thụy Sĩ, một quốc gia không thuộc NATO, đã ký kết hợp đồng mua 5 hệ thống Patriot vào năm 2022. Theo kế hoạch ban đầu, việc giao hàng dự kiến bắt đầu trong năm nay và hoàn tất vào năm 2028. Tuy nhiên, từ tháng 7 năm ngoái, Mỹ đã thông báo hoãn giao hàng để ưu tiên hỗ trợ Ukraine trong cuộc xung đột với Nga, dẫn đến việc lịch trình mới vẫn chưa được xác định cụ thể.
Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Sĩ Martin Pfister nhấn mạnh trong một cuộc họp báo: "Hủy bỏ hợp đồng luôn là một lựa chọn trong trường hợp chậm trễ". Ông cho biết Bern đang tích cực đàm phán tất cả các phương án khả thi với Washington, bao gồm cả khả năng chấm dứt hợp đồng, nhưng các điều kiện để hủy bỏ vẫn chưa được làm rõ.
Hành động gây áp lực và hệ lụy tài chính
Để gây áp lực, Thụy Sĩ đã tạm dừng thanh toán cho hợp đồng Patriot từ mùa thu năm 2025. Bộ Quốc phòng Thụy Sĩ thông báo sẽ tiếp tục tạm ngừng thanh toán cho đến khi Mỹ chính thức công bố ngày giao hàng và thời hạn thanh toán mới. Đáng chú ý, tuần trước, chính phủ Thụy Sĩ tiết lộ rằng Mỹ đã sử dụng một phần khoản tiền dành cho máy bay chiến đấu F-35A để bù vào thanh toán Patriot – một động thái được mô tả là "vượt quyền".
Chính phủ Thụy Sĩ đã chuyển khoản thanh toán cho F-35 sớm hơn dự kiến vào cuối tháng 3 để bảo vệ gói mua sắm này, vốn đã bị giảm từ 36 chiếc xuống còn 30 chiếc do chi phí tăng vì lạm phát và giá nguyên liệu. Bộ Quốc phòng Thụy Sĩ cảnh báo, nếu các hợp đồng tiếp tục gặp vấn đề thanh khoản, không chỉ dự án Patriot mà toàn bộ danh mục mua sắm vũ khí từ Mỹ có thể bị đình chỉ hoặc hủy bỏ.
Tương lai của hợp đồng và các bước tiếp theo
Ông Pfister cho biết Thụy Sĩ vẫn hy vọng sẽ nhận được hệ thống Patriot, nhưng không loại trừ bất cứ khả năng nào. Đồng thời, ông lưu ý rằng Washington đã cam kết sẽ thông báo cho Thụy Sĩ trong những tuần tới về các bước tiếp theo trong hoạt động, lịch trình giao hàng, chi phí cũng như hậu quả của một sự gián đoạn tiềm tàng.
Chính phủ Thụy Sĩ dự kiến sẽ trình báo cáo và khuyến nghị cụ thể lên Hội đồng Liên bang – cơ quan hành pháp cao nhất của quốc gia vùng Alps – trước cuối tháng 6. Patriot là một trong những hệ thống phòng không tầm xa tốt nhất, nhưng phải mất vài năm nữa Thụy Sĩ mới có thể nhận được hệ thống mình đã đặt hàng, làm dấy lên lo ngại về an ninh quốc phòng.
