Vụ án tham nhũng Bộ NN-PTNT: Công ty Hoàng Dân hối lộ 40 tỉ, làm đẹp hồ sơ để trúng thầu
Trong vụ án xảy ra tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (cũ), Công ty Hoàng Dân cùng các nhà thầu liên danh đã trúng hàng loạt gói thầu lớn tại các dự án thủy lợi quan trọng trên cả nước. Các dự án này bao gồm hồ Krông Pách thượng ở Đắk Lắk, Bản Mồng tại Nghệ An, Bản Lải thuộc Lạng Sơn và Cánh Tạng ở Hòa Bình.
Mặc dù các gói thầu có sự khác biệt về giá trị, địa điểm và đơn vị chủ đầu tư, nhưng tất cả đều tuân theo một "công thức" chung giúp doanh nghiệp giành quyền thi công. Công thức đó là sử dụng mối quan hệ, tiền bạc và các thủ thuật "làm đẹp" hồ sơ để vượt qua các quy định đấu thầu.
Hối lộ 40 tỉ đồng và nguồn tiền bí ẩn
Trong hai ngày diễn ra phiên tòa, bị cáo Nguyễn Văn Dân, Giám đốc Công ty Hoàng Dân, đã nhiều lần thừa nhận đã chủ động tiếp cận các cựu lãnh đạo và cán bộ thuộc Bộ NN-PTNT. Mục đích của những cuộc gặp này là để nhờ vả, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia vào các dự án.
Ở những dịp đó, ông Dân hoặc tự mang theo những túi quà chứa đầy đô la Mỹ để tặng, hoặc đưa ra những lời hứa hẹn sẽ cảm ơn sau này. Đổi lại, Giám đốc Công ty Hoàng Dân nhận được sự ưu ái đặc biệt, bao gồm việc được tiết lộ file dự toán của các gói thầu, giúp công ty trúng thầu một cách dễ dàng.
Sau khi thành công trong việc trúng thầu, ông Dân đã chi ra một khoản tiền khổng lồ lên đến hơn 40 tỉ đồng để hối lộ các cựu quan chức của Bộ NN-PTNT. Khi được chủ tọa hỏi về nguồn gốc của số tiền này, bị cáo cho biết đã trích từ khoản tiền được tạm ứng và quyết toán tại các gói thầu.
Làm đẹp hồ sơ và thủ thuật đấu thầu
Ngoài việc được tiết lộ file dự toán bí mật, Công ty Hoàng Dân còn nhiều lần lập ra các hồ sơ khống nhằm "làm đẹp" năng lực và kinh nghiệm của mình. Giám đốc Dân đã hơn một lần thừa nhận rằng doanh nghiệp của ông "hơi đuối" và không đủ điều kiện theo yêu cầu.
Do đó, ông đã yêu cầu cấp dưới tìm cách hợp thức hóa hồ sơ, trong đó có việc nhờ các công ty thân quen ký khống vào hồ sơ kinh nghiệm để tạo vẻ ngoài đáp ứng tiêu chuẩn.
Bị cáo Vũ Đình Thịnh, Phó giám đốc Công ty Hoàng Dân, là người được phân công phụ trách toàn bộ hoạt động đấu thầu của doanh nghiệp. Tại tòa, Thịnh thừa nhận đã trực tiếp gặp gỡ các cá nhân thuộc chủ đầu tư theo chỉ đạo của giám đốc, để nhận file dự toán gói thầu và từ đó xây dựng hồ sơ đề xuất tài chính trái quy định.
Phó giám đốc còn khai rằng bản thân biết rõ doanh nghiệp không đủ năng lực theo yêu cầu mời thầu, nhưng khi báo cáo thì được giám đốc trấn an bằng câu nói "cứ yên tâm, để giám đốc lo". Sau đó, bị cáo đã sử dụng các tài liệu không có thật để đưa vào hồ sơ dự thầu, và việc này diễn ra nhiều lần ở nhiều dự án khác nhau.
Viện kiểm sát đã xác định rằng Công ty Hoàng Dân cùng liên danh đã trúng tổng cộng 5 gói thầu nhờ các hành vi vi phạm quy định về đấu thầu. Những hành động này đã gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước hơn 251 tỉ đồng.
Mua hóa đơn khống để hợp thức hóa tiền hối lộ
Giám đốc Nguyễn Văn Dân còn bị cáo buộc chỉ đạo việc mua 2.492 hóa đơn khống nhằm hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ đầu vào và quyết toán tại các gói thầu. Đồng thời, ông chỉ đạo lập ra hai hệ thống sổ sách kế toán: một hệ thống ghi số liệu thực để quản lý nội bộ, và một hệ thống ghi số đã chỉnh sửa dùng để kê khai, báo cáo với cơ quan quản lý.
Chuỗi hành vi sai phạm này đã gây thiệt hại về thuế lên đến hơn 99 tỉ đồng. Tại tòa, ông Dân thừa nhận đã chỉ đạo mua hóa đơn khống, nhưng không nhớ cụ thể đã mua bao nhiêu hóa đơn.
Về việc lập hai hệ thống sổ sách, bị cáo phân bua rằng do thiếu hiểu biết và lúc làm không nghĩ sẽ gây hậu quả nghiêm trọng đến vậy. Ông cũng cho rằng một phần nguyên nhân là do có nhiều khoản thu chi cần có chứng từ để hợp thức hóa.
Tuy nhiên, chủ tọa đã bác bỏ lời thanh minh này. "Bị cáo không thể nói là không hiểu biết, vì đã tham gia rất nhiều dự án của Bộ NN-PTNT, kéo dài trong nhiều năm, đều có hai hệ thống sổ sách như vậy. Rõ ràng phải có một chủ trương xuyên suốt", chủ tọa lập luận.
Đáng chú ý, khi ông Dân khai rằng lấy tiền hối lộ từ nguồn tạm ứng và quyết toán các gói thầu, chủ tọa đã hỏi liệu đây có phải là nguyên nhân khiến bị cáo dùng hóa đơn khống để hợp thức hóa dòng tiền hay không. Giám đốc Công ty Hoàng Dân đã thừa nhận "đúng".
Những đồng phạm và hoàn cảnh éo le
Một cấp dưới khác của ông Dân bị đưa ra xét xử là Vũ Thị Kim Liên, cựu Kế toán trưởng Công ty Hoàng Dân, với cáo buộc đồng phạm về tội vi phạm quy định kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.
Nữ bị cáo khai rằng khi vào làm việc tại công ty, bà đã thấy có hai hệ thống sổ sách kế toán: một dùng cho nội bộ và một dùng để báo cáo với cơ quan thuế.
Phân trần về sai phạm, bà Liên nói rằng Công ty Hoàng Dân là doanh nghiệp tư nhân, và bị cáo chỉ làm theo sự chỉ đạo của giám đốc. Bà cho biết không thể làm khác nếu không muốn bị mất việc.
Dù thừa nhận mình không oan, nhưng bị cáo đã khóc nức nở khi nhắc đến hoàn cảnh gia đình khó khăn. Bà đang là lao động chính nuôi ba con nhỏ, trong khi chồng có sức khỏe yếu sau một tai nạn. Bà mong tòa án cho cơ hội được trở về để "lo cho con nhỏ".
Vụ án này đã làm rõ một mạng lưới tham nhũng phức tạp, với những hệ lụy nghiêm trọng đến ngân sách nhà nước và niềm tin của công chúng vào các quy trình đấu thầu công khai, minh bạch.
