Trí tuệ nhân tạo (AI) được xem là trọng tâm của kỹ năng số trong thời đại mới. Ngay từ phiên bản đầu tiên, khung kiến thức, kỹ năng số cơ bản dành cho người dân; học sinh, sinh viên; cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong cơ quan nhà nước; người lao động trong doanh nghiệp đều nêu rõ yêu cầu nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng dụng AI.
Thực trạng ứng dụng AI tại Việt Nam
Các nghiên cứu về mức độ ứng dụng AI quý I/2026 và chỉ số xu hướng công việc năm 2026 do Microsoft công bố cho thấy tỷ lệ ứng dụng AI trên toàn cầu và tại Việt Nam đều tăng nhanh, các công cụ tích hợp AI hiện diện sâu hơn trong công việc hàng ngày. Ông Dhanawat Suthumpun, Giám đốc điều hành thị trường Thái Lan và các thị trường mới nổi của Microsoft bao gồm Việt Nam, cho biết: “Việt Nam đang bước vào giai đoạn quan trọng trong kỷ nguyên của AI. Chúng tôi nhận thấy động lực mạnh mẽ từ các doanh nghiệp, cộng đồng nhà phát triển, lĩnh vực giáo dục và khu vực công trong việc tìm hiểu cách AI có thể thúc đẩy năng suất, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh”.
Dữ liệu từ báo cáo mức độ ứng dụng AI toàn cầu (Global AI Diffusion) của Microsoft chỉ ra tốc độ ứng dụng AI của Việt Nam tăng ổn định từ năm 2025, với chỉ số ứng dụng đạt 26,5% trong quý 1 năm 2026. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn nhiều cơ hội để gia tăng mức độ sử dụng AI, bởi hiện nay việc sử dụng AI tập trung chủ yếu ở nhóm lao động tri thức.
Nghịch lý chuyển đổi: Người lao động đi trước, tổ chức đi sau
Báo cáo Chỉ số xu hướng công việc (Work Trend Index 2026) của Microsoft cho thấy có tới 82% người sử dụng AI ở Việt Nam chia sẻ rằng họ sợ bị tụt hậu nếu không sử dụng AI để thích ứng nhanh chóng. Điều này cho thấy người lao động Việt Nam rất quan tâm và ý thức việc phải áp dụng AI. Đặc biệt, Việt Nam dẫn đầu ASEAN và vượt xa mức trung bình toàn cầu khi có tới 39% lực lượng lao động thuộc nhóm nhân sự tiên phong về AI – những người sử dụng thành thạo AI.
Tuy nhiên, từ nghiên cứu, Microsoft thấy xuất hiện một “nghịch lý chuyển đổi”, khi người lao động Việt Nam đang nhanh chóng thích nghi với AI để duy trì năng lực cạnh tranh, trong khi các tổ chức lại chưa bắt kịp sự thay đổi đó. Ông Dhanawat Suthumpun nhấn mạnh: “Công nghệ không thể tự tạo ra sự chuyển đổi. Khi người lao động ngày càng thành thạo và chủ động khai thác các năng lực mới do AI mang lại, các tổ chức, nhà lãnh đạo cần đảm bảo rằng hệ thống vận hành và cách thức quản trị cũng được đổi mới tương ứng”.
Giải pháp: Xây dựng văn hóa AI và đào tạo toàn diện
Để giải quyết “nghịch lý chuyển đổi”, Microsoft cho rằng yếu tố quan trọng bậc nhất là văn hóa AI của tổ chức. Các tổ chức cần xây dựng văn hóa ứng dụng AI song hành cùng đổi mới sáng tạo, có cái nhìn cởi mở với ý tưởng mới và dám thử nghiệm công nghệ mới, ngay cả khi chưa mang lại kết quả tức thì. Ngoài ra, hai yếu tố không kém phần quan trọng là quan tâm đào tạo, tập huấn ứng dụng AI cho người lao động và sự ủng hộ từ các cấp lãnh đạo quản lý.
Microsoft cam kết tiếp tục đồng hành để nâng cao năng lực, kỹ năng số, kỹ năng AI cho người lao động Việt Nam. Ông Dhanawat Suthumpun cho biết: “Những tổ chức dẫn đầu trong kỷ nguyên AI sẽ là những tổ chức biết tận dụng AI để tái định hình cách thức vận hành công việc, mở ra các mô hình năng suất mới và tạo ra nhiều giá trị hơn cho cả nhân viên và khách hàng”.
Kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị cho Việt Nam
Theo Microsoft, Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia dẫn đầu toàn cầu về ứng dụng AI trong quý I/2026 như UAE (tỷ lệ áp dụng AI đạt 70%), Singapore hay Hàn Quốc. UAE đã thành lập bộ chủ quản AI từ 2 năm trước, khi AI tạo sinh ra đời, và triển khai nhiều chương trình, sáng kiến hỗ trợ chuyển đổi, đưa AI vào ứng dụng trong cuộc sống. Đặc biệt, các hoạt động đào tạo nâng cao năng lực AI cho người dân của UAE không chỉ tập trung vào cư dân thành thị mà còn quan tâm đến người dân vùng nông thôn.
Tương tự, tại Hàn Quốc và Singapore, chính phủ hỗ trợ mạnh mẽ việc đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng AI cho người dân, doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Microsoft cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam, chung tay với khu vực công và khu vực tư để nâng cao năng lực AI cho người Việt trong thời gian tới.
