AI Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế trên trường quốc tế khi ngày càng nhiều công trình nghiên cứu được chấp nhận tại các hội nghị khoa học hàng đầu thế giới. Năm 2019, Việt Nam lần đầu có một công trình nghiên cứu trí tuệ nhân tạo được chấp nhận tại NeurIPS, hội nghị uy tín nhất trong ngành, do Viện nghiên cứu trí tuệ nhân tạo VinAI công bố. Đến năm 2026, chỉ trong một mùa hội nghị, Tập đoàn FPT đã có 5 công trình được chọn đồng thời tại ba hội nghị khác nhau là ACL, PAKDD và ICML.
Những con số ấn tượng
Cả ba hội nghị đều thuộc nhóm khắt khe nhất trong lĩnh vực AI. ACL 2026 nhận 12.148 bài nghiên cứu, chỉ 19% được chọn vào chương trình chính và 18% vào tuyển tập Findings. PAKDD chọn 184 trong số 728 bài gửi về, tương đương khoảng 25%. ICML nhận hơn 23.900 bài sau vòng sơ loại, tỷ lệ chấp nhận khoảng 26,6%. Ba hội nghị lần lượt diễn ra tại Hong Kong từ ngày 9 đến 12/6, San Diego, Mỹ từ ngày 2 đến 7/7 và Seoul, Hàn Quốc từ ngày 6 đến 11/7.
Công trình nổi bật của FPT
Trong 5 công trình của FPT, FastDiSS gây chú ý khi giải quyết vấn đề thực dụng: làm sao để các mô hình ngôn ngữ dạng khuếch tán tạo văn bản nhanh hơn mà không cần chạy qua hàng nghìn bước khử nhiễu. Nhóm nghiên cứu, bao gồm Tiến sĩ Hoàng Thanh Tùng, Giám đốc Multimodal AI Lab thuộc Viện Quantum AI và Cyber Security của FPT, đề xuất cách huấn luyện mới giúp mô hình chịu được sai số khi tự tham chiếu lại dự đoán trước đó. Kết quả, tốc độ tạo văn bản nhanh hơn tới 400 lần so với các phương pháp cũ, mở ra ứng dụng tức thời cho chatbot hay trợ lý ảo.
Một công trình khác là CodeWiki vượt ra khỏi khuôn khổ bài báo khoa học thông thường. Đây là công cụ giúp AI tự động tạo tài liệu kỹ thuật cho các phần mềm lớn, hỗ trợ bảy ngôn ngữ lập trình, và đã được công khai dưới dạng mã nguồn mở. CodeWiki được FPT công bố tại ACL 2026 và đã thu hút sự chú ý của các trang công nghệ quốc tế trước thềm hội nghị.
Bức tranh toàn cảnh AI Việt Nam
Không chỉ FPT, VinAI cũng ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc từ 6 công bố năm 2019 lên 117 công bố vào năm 2023 tại các hội nghị AI hàng đầu. Năm 2025, một kỹ sư AI của Zalo trình bày nghiên cứu về bộ công cụ đánh giá mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt tại ACL ở Vienna, Áo. Ngoài doanh nghiệp, các nhà khoa học gốc Việt cũng giữ vai trò điều hành học thuật tại các hội nghị này, khẳng định uy tín chuyên môn cao.
Hợp tác quốc tế và tương lai
Các công trình lần này đều có tính hợp tác quốc tế. FastDiSS có đồng tác giả từ một đại học tại Đan Mạch, còn CodeWiki có sự tham gia của nhà nghiên cứu nước ngoài. Điều này cho thấy các nhà nghiên cứu Việt Nam đang trở thành một phần của mạng lưới học thuật toàn cầu. Sự xuất hiện dày đặc của các tên tuổi Việt Nam tại các hội nghị hàng đầu là tín hiệu tích cực cho hệ sinh thái nghiên cứu trong nước. Ba hội nghị PAKDD, ACL và ICML sẽ tiếp tục diễn ra trong các tháng tới, hứa hẹn thêm nhiều công trình Việt Nam được công bố.
