Ukraine đang đẩy mạnh sử dụng ba loại thiết bị bay không người lái (UAV) tầm xa do trong nước phát triển, bao gồm RS-1 Bars, Bars SM Gladiator và FP-1 Firepoint, để tiến hành các cuộc tấn công sâu vào hậu phương của Nga. Những khí tài này được Kyiv tối ưu hóa nhằm chứng minh năng lực tác chiến tầm xa với chi phí thấp hơn đáng kể so với tên lửa hành trình truyền thống.
Chiến dịch tấn công hạ tầng năng lượng
Sự xuất hiện của bộ ba UAV này diễn ra đồng thời với chuỗi hoạt động gia tăng áp lực lên hệ thống hạ tầng năng lượng của Nga. Theo dữ liệu tổng hợp từ cơ quan truyền thông Vot Tak, kể từ đầu xung đột, Ukraine đã phối hợp tên lửa và UAV để tiếp cận hàng chục nhà máy lọc dầu của Nga, như Kyiv Independent đưa tin.
Ngày 21/5, Tổng thống Volodymyr Zelensky xác nhận lực lượng Ukraine đã nhắm mục tiêu vào Nhà máy lọc dầu Syzran của tập đoàn Rosneft và một cơ sở lớn khác gần thị trấn Kstovo, tỉnh Nizhny Novgorod. Trong khi đó, Cảnh sát Quốc gia Ukraine ngày 22/5 cáo buộc Nga đã sử dụng bom dẫn đường, UAV oanh tạc, drone FPV, pháo binh và súng cối tấn công liên tiếp 36 khu dân cư tại tỉnh Sumy.
Theo Bộ Quốc phòng Nga, các loạt UAV xuất hiện dọc biên giới phía tây đã buộc lực lượng phòng không nước này phải kích hoạt hệ thống đánh chặn, bắn hạ 121 UAV của Ukraine.
Tấn công trại huấn luyện và trường học
Tại khu vực miền Đông, tư lệnh Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine tuyên bố các UAV tầm trung đã tiếp cận thành công một trại huấn luyện điều khiển thiết bị bay tại thị trấn Snizhne vào đêm thứ Tư, gây ảnh hưởng đến ít nhất 65 học viên và một huấn luyện viên. Theo RT ngày 22/5, Nga lên án vụ tập kích UAV của Ukraine nhằm trường Cao đẳng Nghề Starobelsk làm ít nhất 35 người bị thương và 4 người tử vong. Hoạt động cứu nạn tại hiện trường phải tạm dừng do nguy cơ oanh tạc tiếp diễn.
Giải mã công nghệ bộ ba UAV mới
Để tiếp cận các mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt, các dòng UAV nội địa của Ukraine phải cải tiến công nghệ nhằm vượt qua mạng lưới phòng không đa tầng gồm tên lửa phòng không tầm xa S-300, S-400, các tổ hợp tác chiến điện tử, Pantsir và Tor.
RS-1 Bars và biến thể Gladiator
Trong ba loại thiết bị bay được Ukraine nhắc tới, Bars SM Gladiator là mẫu ít thông tin công khai nhất. Theo Business Insider, hiện chưa rõ cấu hình chi tiết, song tên gọi cho thấy nó có thể là một biến thể nâng cấp dựa trên mẫu UAV RS-1 Bars. RS-1 Bars được Ukraine giới thiệu vào mùa xuân năm 2025, kết hợp giữa thiết kế tên lửa hành trình và UAV phản lực. Sản phẩm do các nhà sản xuất tư nhân trong nước phát triển, tối ưu hóa cho sản xuất hàng loạt với khả năng mang từ 45 đến 90 kg thuốc nổ và tầm hoạt động lên tới khoảng 800 km.
FP-1 Firepoint
FP-1 Firepoint hiện là mẫu có nhiều thông tin kỹ thuật được công khai nhất. Thứ trưởng Bộ Công nghiệp Chiến lược Ukraine Anna Gvozdiar cho biết mẫu thiết bị này đã được đưa vào sản xuất hàng loạt với số lượng lớn. Đây là dòng UAV phản lực cỡ nhỏ có hình dáng tương tự máy bay quân sự thu nhỏ. Để tối ưu hóa tải trọng và tầm bay, phiên bản hiện tại đã loại bỏ hoàn toàn hệ thống càng đáp, được phóng trực tiếp từ bệ ray bằng tên lửa đẩy, phục vụ cho các nhiệm vụ tấn công một chiều.
Mỗi chiếc FP-1 có chi phí sản xuất ước tính khoảng 50.000 USD, đạt tầm hoạt động lên đến 1.600 km và có thể mang đầu đạn nặng tới 120 kg. Khí tài này do tập đoàn liên kết Ukraine - Séc là UAC hợp tác cùng công ty DeViRo phát triển, từng ghi nhận hiệu suất tác chiến thực địa trong các đòn đánh vào căn cứ không quân Marinovka, gây hư hại cho một số tiêm kích bom Su-34 của đối phương.
Theo cây viết David Ax của Forbes, FP-1 do tập đoàn Ukraine-Séc UAC sản xuất, liên kết với công ty DeViRo của Ukraine chuyên phát triển UAV quân sự. Phiên bản hiện tại được cải thiện tầm bay và tải trọng nhờ loại bỏ càng đáp, sử dụng cơ chế phóng bằng tên lửa và chỉ thực hiện nhiệm vụ một chiều, không quay trở lại sau khi tấn công.
