Một đoạn video deepfake về Tổng thống Namibia phát biểu lên án khai thác tài nguyên nước ngoài đã lan truyền mạnh trên mạng xã hội hồi đầu tháng 6/2025 tại nhiều quốc gia châu Phi và Caribe, nơi nhận thức về an ninh mạng và tác động của nội dung do AI tạo ra còn thấp. Vụ việc gây lo ngại về khả năng nhận diện nội dung giả mạo.
Tin giả gây thiệt hại kinh tế lớn
Ở châu Âu, những tuyên bố sai sự thật lan truyền năm 2025 rằng tập đoàn siêu thị Lidl sẽ ngừng hoạt động do áp lực kinh tế đã khiến người tiêu dùng mất lòng tin và ảnh hưởng đến lợi nhuận. Các vụ việc tương tự có thể gây thiệt hại nghiêm trọng về danh tiếng và tài chính.
Theo báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), tỷ lệ tạo nội dung deepfake toàn cầu đã tăng hơn 550% trong 6 năm qua. Các chiến dịch tin giả gây thiệt hại khoảng 39 tỷ USD mỗi năm do làm giảm giá trị thị trường của doanh nghiệp và khiến nhà đầu tư đưa ra quyết định sai lầm, cùng với 17 tỷ USD tổn thất từ các quyết định tài chính dựa trên thông tin không chính xác.
Châu Phi xây dựng chiến lược AI
Theo dự báo của Viện Brookings, quy mô thị trường AI tại châu Phi có thể đạt gần 20 tỷ USD vào năm 2030, gần gấp đôi hiện nay. Liên minh châu Phi đã ban hành Chiến lược AI lục địa năm 2024, trong khi nhiều quốc gia như Nigeria, Kenya, Ghana và Rwanda cũng xây dựng chiến lược riêng. Kenya, Nigeria và Nam Phi đã ban hành quy định nhằm ngăn chặn phát tán thông tin sai lệch qua AI và tội phạm mạng.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng các quy định hiện nay chủ yếu tập trung vào quản lý nhà nước, chưa có cơ chế đủ mạnh để xử lý các chiến dịch phát tán thông tin sai lệch do tổ chức hoặc doanh nghiệp tư nhân thực hiện. Đây cũng là thách thức mà nhiều quốc gia châu Âu đang đối mặt.
Hợp tác liên lục địa thúc đẩy quản trị số
Nâng cao hiểu biết về AI tại châu Phi không chỉ khai thác tiềm năng kinh tế mà còn củng cố thể chế, tăng cường năng lực quản lý và giám sát tin giả. Phát triển hạ tầng số giúp các quốc gia châu Phi gia tăng giá trị từ tài nguyên và thu hút đầu tư. Điều này cũng tạo mảnh đất màu mỡ cho hợp tác kinh tế với châu Âu.
Sáng kiến “Cầu nối đổi mới sáng tạo số châu Phi-châu Âu 2.0” cùng các cuộc thảo luận về khuôn khổ ngân sách dài hạn của EU giai đoạn 2028-2034 được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực thúc đẩy hợp tác công nghệ, hỗ trợ chuyển đổi số và ứng phó với nguy cơ từ AI. Với tổng ngân sách dự kiến khoảng 1.763 tỷ euro, châu Âu có cơ hội phát triển kế hoạch hỗ trợ ứng dụng AI tại châu Phi.
Việc các nhà hoạch định chính sách ở châu Âu và châu Phi xem xét lại cách thức hợp tác công nghệ, cùng với chống lại các mối đe dọa chung về tin giả, sẽ góp phần thúc đẩy sự thịnh vượng chung của hai châu lục.
