Giáo sư Trương Nguyện Thành: Định nghĩa lại giá trị con người giữa làn sóng AI và robot
Ông Trương Nguyện Thành, được biết đến với biệt danh thân thuộc 'Giáo sư quần đùi', là một nhà khoa học có uy tín với gần 40 năm tu nghiệp, nghiên cứu và giảng dạy tại Hoa Kỳ. Ông đã đạt được nhiều thành tựu xuất sắc, bao gồm việc trở thành Giáo sư tại Đại học Utah và được phong Giáo sư Cao cấp khi mới 41 tuổi. Với hơn hai trăm bài viết đăng trên các tạp chí khoa học quốc tế và nhiều giải thưởng danh giá, ông từng được vinh danh là một trong những nhà khoa học trẻ triển vọng của Mỹ vào năm 1993.
Đầu năm 2025, ông được bổ nhiệm làm phó chủ tịch hội đồng cố vấn Trường Đại học Hoa Sen, tiếp tục đóng góp cho giáo dục Việt Nam với quan điểm đổi mới, khuyến khích tư duy sáng tạo và ứng dụng công nghệ như ChatGPT trong học đường.
Những chia sẻ sâu sắc về thời đại AI và robot
Ngày 18/2, Giáo sư Trương Nguyện Thành đã đăng tải một bài viết trên trang cá nhân, bàn luận về giá trị của con người trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và robot ngày càng phát triển. Ông nhớ lại cảm xúc sốc khi lần đầu sử dụng ChatGPT vào đầu năm 2022, khi công cụ này mới được công bố và nhanh chóng thu hút hơn 100 triệu người dùng chỉ trong ba tháng.
Ông nhấn mạnh: 'Đến nay, ChatGPT và các công cụ tương tự như Gemini, Claude, Grok, Deepseek… đã thông minh hơn rất nhiều. Những gì AI có thể làm hôm nay vượt xa trí tưởng tượng của chúng ta chỉ vài năm trước.'
Giáo sư cũng đề cập đến sự kiện chương trình Xuân trên CCTV của Trung Quốc, nơi những robot hình người biểu diễn võ thuật, nhào lộn và múa côn với khả năng phi thường. Những cỗ máy này sử dụng AI làm 'bộ não', có thể học hỏi và chia sẻ dữ liệu với nhau trong vài giây, khiến ông vừa phấn khích trước tốc độ phát triển khoa học, vừa lo lắng về tương lai.
Thách thức đối với cấu trúc lao động và giá trị bản thân
Giáo sư Thành chỉ ra rằng AI đang thay đổi cấu trúc lao động trí tuệ ở tầng cao, trong khi robot hình người dần thay thế công việc tay chân và sản xuất. Nếu xu hướng này tiếp tục, gần như toàn bộ cấu trúc lao động xã hội sẽ bị tái định hình.
Ông đặt câu hỏi quan trọng: 'Con người chúng ta thường vô thức gắn giá trị của mình với nghề nghiệp và vị trí xã hội. Nhưng nếu AI và robot có thể làm phần lớn những việc ấy nhanh hơn, chính xác hơn, thì giá trị của tôi nằm ở đâu?'
Theo ông, nỗi lo thật sự không phải vì AI thông minh hơn hay robot mạnh hơn, mà vì nhiều người đang đồng nhất giá trị bản thân với giá trị vật chất mình tạo ra. Khi công việc, vai trò và thu nhập thay đổi, cảm giác lung lay dễ xuất hiện.
Lời khuyên về sự thích nghi và tư duy mới
Giáo sư Thành nhắc lại rằng mỗi cuộc cách mạng công nghệ trong lịch sử đều làm biến mất một số nghề, nhưng đồng thời mở ra lĩnh vực mới. Con người không biến mất, mà chỉ thay đổi cách làm việc và sống.
Ông khẳng định: 'Trong thời đại AI, điều bị thách thức không chỉ là nghề nghiệp, mà là cách chúng ta định nghĩa chính mình. Không phải người thông minh nhất hay mạnh nhất sẽ tồn tại, mà là người có khả năng thích nghi.'
Thích nghi, theo ông, không chỉ là học kỹ năng mới, mà còn là dám buông bỏ định kiến cũ, cập nhật 'hệ điều hành' tư duy, và giữ tâm thế an nhiên trước sự biến đổi. Giáo sư kết luận với thông điệp tích cực: 'Nếu chúng ta giữ được khả năng học hỏi, thích nghi, can đảm ra quyết định và sống có ý nghĩa, giá trị con người không hề mất đi – nó chỉ chuyển sang hình thái mới.'
Ông khuyến khích mọi người nhìn AI và robot không chỉ như mối đe dọa, mà như lời nhắc để không đóng khung giá trị bản thân trong chức danh hay kỹ năng, mà hãy nâng cấp chính mình cùng thời đại.
