Trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV), hội thảo “Trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và bảo vệ tài sản trí tuệ trong điện ảnh” đã diễn ra, quy tụ các nhà nghiên cứu, chuyên gia công nghệ, luật gia, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp trong nước và quốc tế. Sự kiện tập trung vào những tác động của AI đối với ngành điện ảnh, đồng thời thảo luận các giải pháp bảo vệ quyền tác giả và thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp điện ảnh trong bối cảnh chuyển đổi số.
Cơ hội và thách thức từ AI
Phát biểu chào mừng hội thảo, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh rằng AI đang mở ra những khả năng rất lớn cho điện ảnh. Tuy nhiên, cùng với cơ hội, sự phát triển mạnh mẽ của AI cũng đặt ra hàng loạt vấn đề mới liên quan đến quyền tác giả và quyền sở hữu trí tuệ. Bà kỳ vọng hội thảo sẽ làm rõ nhiều vấn đề đang được giới điện ảnh quan tâm như: AI hỗ trợ sáng tạo đến đâu mà không thay thế con người; quản trị dữ liệu điện ảnh như thế nào; bảo vệ bản quyền trong môi trường số ra sao; cũng như cơ chế phối hợp để xây dựng hệ sinh thái điện ảnh hiện đại, minh bạch và bền vững.
Phát biểu của Tiến sĩ Ngô Phương Lan
Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam, Giám đốc Liên hoan phim châu Á-Đà Nẵng, cho biết đối với những nền điện ảnh đang phát triển như Việt Nam, AI và công nghệ số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là cơ hội để rút ngắn khoảng cách phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị điện ảnh toàn cầu. Tuy nhiên, cùng với những cơ hội ấy là không ít thách thức mới khi một tác phẩm có thể bị sao chép, cắt ghép và phát tán trái phép chỉ trong vài phút trên môi trường mạng; khi AI có thể tạo ra nội dung dựa trên dữ liệu thu thập từ hàng triệu tác phẩm sáng tạo; khi ranh giới giữa sáng tạo của con người và sản phẩm do máy móc hỗ trợ ngày càng trở nên phức tạp, thì bảo vệ tài sản trí tuệ trở thành vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với ngành điện ảnh.
Tiến sĩ Ngô Phương Lan khẳng định: “Xa hơn, chúng tôi kỳ vọng những trao đổi tại hội thảo sẽ góp phần gợi mở các chính sách và mô hình phát triển phù hợp để điện ảnh Việt Nam không chỉ bắt kịp xu hướng công nghệ của thế giới mà còn biết khai thác công nghệ như một động lực mới cho sáng tạo, cho tăng trưởng và cho việc xây dựng sức mạnh mềm quốc gia”.
Quan điểm của Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng
Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng cho rằng AI đã khiến hành vi vi phạm bản quyền trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Không chỉ còn là sao chép phim, việc vi phạm còn có thể diễn ra dưới hình thức cắt ghép, tóm tắt, huấn luyện mô hình AI, tạo bản sao số của diễn viên hoặc sử dụng giọng nói, hình ảnh mà người liên quan không hề biết hoặc đồng ý. Theo Thứ trưởng, điện ảnh đang bước từ thời đại khan hiếm công cụ sang thời đại dư thừa công cụ sáng tạo. Tuy nhiên, công nghệ chỉ tạo ra khả năng; năng lực cạnh tranh chỉ hình thành khi lựa chọn đúng bài toán, có dữ liệu đúng, quy trình đúng và cơ chế đo lường hiệu quả. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta không chạy theo AI để cho thấy mình cũng có AI. Chúng ta dùng AI để giải quyết những điểm nghẽn thật như chi phí cao, thời gian dài, thiếu dữ liệu thị trường, thiếu dữ liệu khán giả, vi phạm bản quyền, phân phối quốc tế còn yếu, kho di sản chưa được khai thác và thiếu nhân lực kết hợp giữa nghệ thuật, pháp lý và công nghệ”.
Các tham luận chuyên sâu
Tại hội thảo, các diễn giả đã trình bày các tham luận về AI và chuyển đổi số trong ngành công nghiệp điện ảnh, tập trung vào những biến đổi mà trí tuệ nhân tạo và công nghệ số đang tạo ra đối với ngành điện ảnh toàn cầu. Từ sáng tạo nội dung, sản xuất, hậu kỳ đến phát hành và khai thác tác phẩm, AI đang từng bước thay đổi phương thức vận hành của ngành công nghiệp điện ảnh, đồng thời mở ra những cơ hội mới cho các nền điện ảnh đang phát triển trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.
Các diễn giả tham gia nội dung này gồm Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam; Tiến sĩ Trí tuệ nhân tạo Vũ Hoài Nam, Trưởng bộ môn Trí tuệ nhân tạo ứng dụng, Khoa Trí tuệ nhân tạo, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông; Phó Giám đốc Trung tâm đào tạo chuyên sâu về Trí tuệ nhân tạo của Học viện; Tiến sĩ Nikey Kim, Tổng Giám đốc Công ty KEYCESS Inc., Giáo sư thỉnh giảng ngành Quản trị Kinh doanh tại Trường Cao học Đại học Liên doanh Seoul, Phó Chủ tịch Hiệp hội Quan hệ Công chúng Hàn Quốc (KAPR) và Giám đốc Hiệp hội Nhân vật Hàn Quốc (KOCA); ông Ko Hyoung Suk, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nhân vật Hàn Quốc (KOCA); ông Woody Kim, Phó Giám đốc Học viện Nghệ thuật Điện ảnh Hàn Quốc (KAFA); ông Nick M., Phó Giám đốc nền tảng truyền hình và giải trí số TV360, Tổng Công ty Viễn thông Viettel và ông Hiroyuki Miura, Tổng Giám đốc Nokia Việt Nam.
Phiên thảo luận bàn tròn
Phiên thảo luận bàn tròn do bà Phan Cẩm Tú, Chuyên gia tư vấn Luật và ông Curtis Chin, Chủ tịch Trung tâm Châu Á (Asia Center), Nghiên cứu viên Cao cấp, nguyên Đại sứ Hoa Kỳ thứ 15 tại Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), đồng điều phối. Các diễn giả gồm Giáo sư Hồ Tú Bảo (Viện Nghiên cứu Cao cấp về Toán, Thành viên Hội đồng Tư vấn Quốc gia về Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số), Tiến sĩ Bùi Thị Bích Liên (giảng viên Luật Sở hữu trí tuệ-IP, Trường Đại học FPT) và bà Trịnh Thị Thủy Liên (Tổng Giám đốc VinStudio) cùng thảo luận về những cơ hội và thách thức mà AI đang đặt ra cho ngành điện ảnh đương đại, từ vấn đề quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ đến vai trò của con người trong hoạt động sáng tạo từ các góc nhìn công nghệ, pháp lý và thực tiễn sản xuất. Phiên tọa đàm cũng hướng tới việc trao đổi các giải pháp nhằm xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh, bảo đảm quyền lợi của nghệ sĩ và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp điện ảnh Việt Nam trong thời đại số.
