Việc chuyển đổi sang sử dụng xăng E10 đang trở thành chủ đề nóng được nhiều người dùng xe quan tâm thời gian gần đây. Cùng với đó, một số khuyến nghị liên quan đến loại nhiên liệu này cũng gây tranh luận, trong đó có lời khuyên nên lắc bình xăng hoặc lắc xe trước khi khởi động máy.
Trao đổi với phóng viên, PGS.TS Đỗ Văn Dũng - Chủ tịch Hội Ô tô và thiết bị động lực TP.HCM, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, cho biết nhiều người đang hiểu chưa đúng bản chất vấn đề. Theo ông Dũng, lời khuyên lắc bình xăng ban đầu chủ yếu hướng tới một số trường hợp liên quan đến xe máy, nhất là xe để lâu ngày không sử dụng. Đây không phải khuyến nghị dành cho ô tô, càng không phải thao tác bắt buộc với mọi phương tiện khi dùng xăng E10.
Nguyên nhân của khuyến nghị lắc bình xăng
Vị chuyên gia lý giải, ethanol là thành phần có khả năng hút ẩm. Khi pha vào xăng ở tỷ lệ 10%, nếu nhiên liệu tồn tại quá lâu trong điều kiện môi trường nóng ẩm, đặc biệt khi phương tiện ít vận hành, hơi nước trong không khí có thể bị hấp thụ dần vào hỗn hợp nhiên liệu. Trong điều kiện nhất định, hỗn hợp ethanol và nước có thể xảy ra hiện tượng tách pha. Khi đó, phần chứa nhiều nước và ethanol hơn có xu hướng lắng xuống phía dưới bình nhiên liệu, còn lớp xăng nhẹ hơn nằm phía trên.
Trong khi đó, điều kiện sử dụng phương tiện và môi trường bảo quản nhiên liệu tại Việt Nam có nhiều khác biệt so với các thị trường đã sử dụng E10 từ lâu như Mỹ hay châu Âu. Việt Nam có khí hậu nóng ẩm, độ ẩm không khí cao, số lượng xe cũ và xe máy sử dụng bộ chế hòa khí vẫn còn lớn. Ngoài ra, nhiều phương tiện không vận hành hàng ngày hoặc thường xuyên để lâu trong tình trạng bình xăng vơi. Ông Dũng nhận định: Đây là những yếu tố có thể khiến hiện tượng tách pha diễn ra nhanh hơn nếu nhiên liệu tồn tại quá lâu trong bình chứa.
Hiện tượng này đã được nhắc tới trong kỹ thuật nhiên liệu chứ không phải vấn đề mới xuất hiện cùng xăng E10 tại Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng trên thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện bảo quản nhiên liệu, thời gian xe không vận hành cũng như kết cấu hệ thống nhiên liệu của từng loại phương tiện.
Đối tượng nào cần lưu ý khi dùng xăng E10?
Với xe máy, đặc biệt các dòng xe cũ hoặc xe để lâu ngày không sử dụng, nguy cơ này dễ được nhắc đến hơn do bình xăng nhỏ, độ kín không cao và hệ thống cung cấp nhiên liệu đơn giản hơn ô tô. Trong trường hợp nhiên liệu có dấu hiệu phân lớp nhẹ sau thời gian dài nằm im, việc lắc xe hoặc tạo dao động giúp nhiên liệu hòa trộn lại phần nào trước khi khởi động động cơ. Đó là ý nghĩa của khuyến nghị lắc bình xăng.
Ông Dũng cũng cho rằng, nhóm phương tiện cần lưu ý hơn khi dùng xăng E10 chủ yếu là xe máy đời cũ, xe sử dụng bộ chế hòa khí, máy nông nghiệp hoặc các phương tiện để lâu ngày không vận hành. Những dòng xe này có nguy cơ gặp tình trạng khó nổ, nóng máy hoặc ảnh hưởng đến một số chi tiết trong hệ thống nhiên liệu nếu nhiên liệu xuống cấp sau thời gian dài tồn chứa.
Riêng với các dòng xe máy đời mới sử dụng hệ thống phun xăng điện tử, ảnh hưởng nếu có thường không quá lớn. Bởi phần lớn xe vẫn vận hành bình thường nếu được sử dụng thường xuyên, đổ nhiên liệu tại các điểm bán uy tín và bảo dưỡng đúng định kỳ.
Không nên hiểu sai khuyến nghị
Tuy nhiên, vị chuyên gia nhấn mạnh nhiều người đang hiểu theo hướng cực đoan, cho rằng mọi xe dùng E10 đều cần thực hiện thao tác này trước khi nổ máy. Theo ông, cách hiểu đó không chính xác, đặc biệt với ô tô. Ông Dũng phân tích, hệ thống nhiên liệu trên ô tô hiện đại khác biệt nhiều so với xe máy phổ thông. Theo đó, phần lớn ô tô hiện nay sử dụng bình nhiên liệu kín kẽ, hạn chế hơi ẩm từ môi trường bên ngoài xâm nhập.
Ngoài ra, xe hơi còn được trang bị bơm nhiên liệu áp suất cao cùng cơ chế tuần hoàn nhiên liệu liên tục trong quá trình vận hành. Điều này giúp xăng luôn được khuấy trộn và lưu chuyển trong hệ thống, khó xảy ra hiện tượng phân lớp theo cách nhiều người đang lo ngại. Không chỉ vậy, các hãng xe hiện nay cũng đã tính toán khả năng tương thích với nhiên liệu pha ethanol khi thiết kế động cơ và hệ thống nhiên liệu.
Bên cạnh đó, ông Dũng cũng nhìn nhận việc thông tin lan truyền quá nhanh trên mạng xã hội đang khiến một số khuyến nghị kỹ thuật bị hiểu sai hoặc bị đơn giản hóa. Từ một lời khuyên mang tính tình huống đối với xe máy, nhiều người lại suy diễn thành thao tác bắt buộc cho cả ô tô.
Theo vị chuyên gia, xăng E10 không phải là thảm họa như cách một số thông tin trên mạng xã hội đang mô tả. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi nhiên liệu tại Việt Nam cần thêm thời gian để hoàn thiện hạ tầng bảo quản, phân phối cũng như nâng cao hiểu biết của người dùng về đặc tính của nhiên liệu pha ethanol.
Lời khuyên cho người dùng
Trở lại với vấn đề sử dụng xăng E10, nhiều chuyên gia cũng lên tiếng, cho rằng người dùng không nên quá lo lắng. Thay vì áp dụng các mẹo truyền miệng, điều quan trọng hơn là sử dụng nhiên liệu đạt chuẩn, đổ xăng tại các hệ thống uy tín và vận hành xe định kỳ. Đối với ô tô hiện đại, việc bảo dưỡng đúng lịch, kiểm tra hệ thống nhiên liệu định kỳ và không để xe nằm im quá lâu được xem là những yếu tố quan trọng hơn nhiều so với thao tác lắc bình trước khi khởi động.
