Công nghệ đang thay đổi sâu sắc các giải đấu săn bắn, từ câu cá đến săn thú, gây ra những tranh cãi gay gắt về tính công bằng và đạo đức. Máy quét sóng siêu âm và drone trinh sát đang biến những môn thể thao truyền thống thành trò chơi công nghệ, khiến nhiều người lo ngại.
Sóng siêu âm quét trước: Lợi thế cho tay câu non kinh nghiệm
Cần thủ câu cá vược chuyên nghiệp Randy Blaukat cho biết công nghệ sóng siêu âm quét trước đang rất thịnh hành. Thiết bị gắn dưới thuyền phát ra chùm sóng âm hình quạt về phía trước, quét độ sâu lên tới sáu mươi mét và hiển thị sắc nét trên màn hình độ phân giải cao. Nhờ đó, những tay câu non nớt dễ dàng phát hiện các loài cá săn mồi một cách chưa từng có.
Người ủng hộ cho rằng công nghệ thu hút thế hệ trẻ và tạo sân chơi bình đẳng tại các giải đấu. Bác sĩ nhi khoa nghỉ hưu Richard Brooke lập luận rằng kỹ năng câu cá vẫn là yếu tố quyết định: máy móc chỉ giúp tìm thấy cá, chứ không thể bắt chúng đớp mồi. Người câu phải chọn đúng mồi nhử và có kỹ thuật thực tế. Tuy nhiên, Blaukat quả quyết rằng thiết bị quét đang cướp đi trực giác, kỹ năng và sự bí ẩn kỳ diệu của môn thể thao này. Ông cùng nhiều người khác tích cực vận động hành lang để cấm sử dụng công nghệ này trong các giải đấu chuyên nghiệp, nhưng kết quả còn hạn chế.
Drone và camera giám sát: Săn thú công nghệ cao
Trong lĩnh vực săn bắn, thiết bị bay không người lái (drone) được dùng để trinh sát hươu, nai hoặc gấu, phát hiện mục tiêu từ khoảng cách rất xa. Camera giám sát truyền dữ liệu qua sóng di động giúp thợ săn theo dõi thú lớn theo thời gian thực, lập kế hoạch tiếp cận và hạ gục chúng. Một số ứng dụng còn phân tích dữ liệu từ camera để nhận diện quy luật di chuyển của con mồi, gợi ý chính xác địa điểm và thời gian đi săn tối ưu.
Ống ngắm ban đêm kết hợp ống nhòm ảnh nhiệt mở ra những chuyến săn xuyên đêm trong rừng sâu. Các loại ống ngắm tích hợp công nghệ đo khoảng cách kỹ thuật số cho phép thợ săn bắn hạ thú lớn từ khoảng cách hơn chín trăm mét, tước đi bản năng cảnh giác tự nhiên của con thú.
Tôn trọng muông thú: Nguyên tắc săn bắn công bằng bị xói mòn
Những người theo trường phái truyền thống lo ngại công nghệ làm xói mòn nguyên tắc săn bắn công bằng, vốn yêu cầu thợ săn để cho thú hoang dã cơ hội trốn thoát hợp lý. Giám đốc điều hành Câu lạc bộ Boone and Crockett, ông Tony Schoonen, khẳng định tổ chức hướng tới săn bắn có đạo đức, đòi hỏi sự tự kiềm chế trước cám dỗ từ công nghệ tiên tiến. Tổ chức này sẽ từ chối công nhận chiến lợi phẩm nếu thợ săn sử dụng công nghệ mang lại lợi thế không công bằng, như drone hoặc camera giám sát truyền dữ liệu trực tiếp. Người nộp hồ sơ phải ký bản tuyên thệ cam kết tuân thủ các hạn chế công nghệ.
Ông Schoonen cảnh báo xã hội sẽ không chấp nhận nếu thợ săn dùng công nghệ quá hiệu quả và thiếu tôn trọng con mồi. Các cơ quan quản lý đã bắt đầu vào cuộc: ít nhất bảy bang tại Mỹ cấm sử dụng drone để săn bắn, một số bang hạn chế camera giám sát truyền dữ liệu. Bang Mississippi giảm giới hạn đánh bắt cá crappie hàng ngày từ mười lăm con xuống mười con do lạm dụng thiết bị quét siêu âm gây áp lực lên mật độ loài cá này.
Gian nan trong việc áp đặt giới hạn công nghệ
Việc áp đặt giới hạn công nghệ là quá trình gian nan. Cơ quan Quản lý Cá và Động vật hoang dã bang Idaho đề xuất lệnh cấm drone, camera giám sát truyền dữ liệu và thiết bị nhìn đêm trong mùa săn bắn, nhưng các dự luật phải trải qua nhiều vòng điều trần trước khi Nghị viện xem xét. Tại Wisconsin, khảo sát ý kiến người dân về lệnh cấm sóng siêu âm quét trước thu về kết quả bất phân thắng bại: khoảng năm mươi mốt phần trăm ủng hộ, các hạt chia rẽ sâu sắc, nên bang chưa thể hành động cụ thể.
Một số ban tổ chức giải đấu đã chủ động hành động. Giải Midwest Musky Fishing Classic tại Wisconsin cấm thiết bị quét siêu âm vì cá săn mồi lớn hiện rõ mồn một trên màn hình, trở thành mục tiêu dễ bị triệt hạ.
Tôn trọng môn thể thao: Tranh cãi gay gắt
Tranh cãi nổ ra gay gắt nhất ở các giải đấu câu cá chuyên nghiệp với phần thưởng lớn. Nhà tài trợ cho rằng công nghệ thu hút giới trẻ am hiểu kỹ thuật, nhưng Blaukat phản pháo rằng việc cần thủ chỉ chăm chăm dán mắt vào màn hình sonar thay vì mài giũa kỹ năng thực tế là thiếu tôn trọng môn thể thao. Ông tiếc nuối vì thiết bị quét biến các chương trình truyền hình trực tiếp thành buổi trình diễn công nghệ thay vì tôn vinh kỹ nghệ câu cá thực thụ.
Blaukat cũng chỉ ra sự bất bình đẳng kinh tế: thiết bị quét hiện đại nhất có giá hơn sáu ngàn USD, cộng thêm phụ kiện và màn hình cực lớn, nhiều cần thủ phải chi tới năm mươi ngàn USD cho thiết bị điện tử trên thuyền, không phải ai cũng đủ khả năng.
Các giải pháp từ tổ chức giải đấu
Một số tổ chức ban hành lệnh cấm tuyệt đối, như Outlaw Outdoors từng tài trợ nhiều giải đấu câu cá vược trên hồ Sam Rayburn, và Liên đoàn Câu cá Chuyên nghiệp Quốc gia. Các đơn vị khác tìm kiếm giải pháp thỏa hiệp: Hiệp hội Thể thao Cần thủ Cá vược giới hạn mỗi cần thủ chỉ dùng một đầu dò siêu âm và khống chế kích thước màn hình. Tổ chức Major League Fishing chỉ cho phép dùng thiết bị quét một ngày trong tổng số ba ngày thi đấu.
Người sáng lập Outlaw Outdoors, Clint Wade, cho biết ông buộc phải hành động vì thế hệ cần thủ mới trang bị công nghệ quét đã thống trị các giải đấu, làm nản lòng và xua đuổi các cần thủ truyền thống vốn là nguồn khách hàng đông đảo nhất. Trước kỷ nguyên công nghệ quét, trọng lượng chiến thắng điển hình chỉ khoảng mười một kilôgam, nhưng vài năm gần đây, cần thủ phải đạt gần mười sáu kilôgam mới mong vô địch. Những người dùng thiết bị quét áp đảo các vị trí dẫn đầu thường xuyên, khiến cần thủ phong trào cảm thấy không còn cơ hội lọt vào nhóm dẫn đầu dù đã nỗ lực hết sức.
