Cho đến nay, phần mềm diệt virus vẫn là ứng dụng đầu tiên mà nhiều người nghĩ đến và cài đặt ngay khi sở hữu một chiếc điện thoại hay máy tính bảng Android mới. Phần lớn người dùng làm điều này với mục đích bảo vệ thiết bị khỏi mã độc và các mối đe dọa trực tuyến. Tuy nhiên, dù nỗi sợ hãi này hoàn toàn có cơ sở, nhưng có một sự thật vô cùng bất ngờ: các bộ phần mềm diệt virus giờ đây không còn là giải pháp tối ưu nhất.
Tại sao ứng dụng diệt virus không cần thiết?
Hệ điều hành Android hiện đại đã phát triển đến mức các ứng dụng diệt virus bên thứ ba gần như không mang lại lợi ích thực tế nào, ít nhất là đối với đại đa số người dùng phổ thông. Nguyên nhân là bởi bản thân Android hiện đã được tích hợp sẵn các tính năng bảo mật chuyên sâu, hướng tới một trải nghiệm người dùng an toàn hơn. Ngay từ năm 2014, Adrian Ludwig, Trưởng bộ phận Bảo mật của Android, đã khẳng định rằng người dùng không cần đến các ứng dụng diệt virus trên thiết bị Android. Ông nhấn mạnh rằng mọi ứng dụng trước khi xuất hiện trên Play Store đều phải trải qua một quy trình kiểm duyệt nghiêm ngặt.
Trong những năm qua, nền tảng này đã có những bước cải tiến vượt bậc, biến Android trở thành hệ điều hành an toàn hơn bao giờ hết. Đó là lý do tại sao một chương trình diệt virus trở nên dư thừa, miễn là bạn tuân thủ các nguyên tắc: chỉ tải ứng dụng từ Play Store, luôn cập nhật hệ điều hành lên phiên bản mới nhất và duy trì các thói quen an toàn cơ bản như không bấm vào các đường link lạ hay tự ý cài đặt ứng dụng bằng file APK bên ngoài.
Các tính năng bảo mật tích hợp sẵn trên Android
Nếu đang sở hữu một chiếc smartphone hoặc máy tính bảng thế hệ mới, chắc chắn bạn đã ít nhiều nhận ra sự hiện diện của hàng loạt tính năng bảo mật được tích hợp sẵn. Vũ khí quan trọng nhất trong số đó chính là Google Play Protect. Đây là dịch vụ bảo mật chạy ngầm, liên tục quét toàn bộ các ứng dụng đã cài đặt trên thiết bị để phát hiện mã độc, các mối đe dọa và những hành vi đáng ngờ khác — chẳng hạn như việc ứng dụng âm thầm tự thay đổi các quyền truy cập cốt lõi. Khi phát hiện nguy hiểm, Play Protect sẽ lập tức cảnh báo cho người dùng, thậm chí tự động thiết lập lại các quyền hạn để bảo vệ quyền riêng tư của bạn.
Cần lưu ý rằng Play Protect không chỉ giới hạn ở các ứng dụng tải về từ Play Store mà còn có khả năng quét cả các phần mềm cài từ nguồn bên thứ ba. Nhờ vậy, tính năng này mang lại khả năng bảo vệ toàn diện trước mọi hiểm họa từ ứng dụng. Bên cạnh đó, người dùng còn được bảo vệ bởi tính năng Google Safe Browsing (Duyệt web an toàn). Tính năng này sẽ phát cảnh báo ngăn chặn khi người dùng vô tình truy cập vào các trang web độc hại hoặc cố tải xuống các tệp tin nguy hiểm, từ đó giảm thiểu tối đa các mối đe dọa từ không gian mạng.
Ngoài ra, Google đều đặn phát hành các bản cập nhật bảo mật hàng tháng để vá các lỗ hổng nguy hiểm trên thiết bị Android. Nếu thiếu đi các bản vá này, hacker có thể khai thác các lỗ hổng hệ thống để cài cắm mã độc hoặc đánh cắp dữ liệu cá nhân của bạn. Tuy nhiên, việc bản cập nhật bảo mật đó mất bao lâu để đến được thiết bị của bạn lại phụ thuộc lớn vào tiến độ của từng nhà sản xuất. Trong đó, các dòng điện thoại của Google và Samsung luôn là những cái tên đi đầu trong việc tiếp nhận các bản cập nhật này.
Thói quen sử dụng quyết định độ an toàn
Dù Android hay các phần mềm diệt virus có cải tiến công nghệ mạnh mẽ đến đâu, bạn vẫn không bao giờ có được sự an toàn và riêng tư tuyệt đối nếu giữ thói quen sử dụng hớ hênh. Có những điều tối kỵ mà bạn tuyệt đối không nên làm trên điện thoại Android, ví dụ như tải ứng dụng từ các nguồn không rõ nguồn gốc hay lười kiểm tra các quyền truy cập của ứng dụng. Hãy nhớ rằng, các phương thức tấn công hiện đại ngày nay ít khi dùng biện pháp ép buộc cài mã độc, mà chủ yếu tập trung vào việc thao túng tâm lý, lừa người dùng tự đưa ra các quyết định sai lầm.
- Không bấm vào các đường link nghi vấn: Kẻ gian thường phát tán các liên kết giả mạo giao diện của các dịch vụ phổ biến qua email hoặc tin nhắn SMS. Chỉ cần sơ ý truy cập, bạn sẽ bị lừa tự tay dâng nộp các thông tin nhạy cảm như tài khoản đăng nhập hay mật khẩu ngân hàng.
- Không tải tệp tin lạ: Tin tặc có thể dùng các chiêu trò giật gân để lừa bạn tải về các tệp tin độc hại. Hãy tập cho mình thói quen không bao giờ tải các tệp tin lạ này, cũng như nói không với các ứng dụng nằm ngoài Play Store.
- Kiểm tra quyền ứng dụng: Thường xuyên kiểm tra danh sách quyền của các ứng dụng và thẳng tay từ chối bất kỳ quyền truy cập nào không phục vụ cho tính năng cốt lõi của ứng dụng đó.
- Cập nhật bảo mật: Luôn cài đặt các bản cập nhật bảo mật Android ngay khi hệ thống thông báo.
Những thói quen đơn giản này mang lại hiệu quả bảo vệ thiết bị vượt trội hơn hẳn so với việc cài đặt bất kỳ phần mềm diệt virus của bên thứ ba nào.
Khi nào vẫn nên dùng phần mềm diệt virus?
Nói đi cũng phải nói lại, các ứng dụng diệt virus không phải đã hoàn toàn vô dụng trong mọi trường hợp. Nếu bạn là người thường xuyên cài đặt các ứng dụng lạ từ bên ngoài để thử nghiệm, thiết bị đã có dấu hiệu rõ ràng của việc nhiễm mã độc, hoặc bạn đang phải sử dụng một chiếc điện thoại chạy phiên bản Android quá sâu đời, thì một phần mềm diệt virus chuyên dụng lúc này vẫn sẽ có đất diễn. Thế nhưng, hãy luôn khắc cốt ghi tâm một điều: không có bất kỳ phần mềm diệt virus nào có thể đảm bảo an toàn tuyệt đối 100%. Chính thói quen sử dụng thiết bị một cách tỉnh táo và thông minh mới là yếu tố quyết định tạo nên sự khác biệt.
