Nga đã bắt đầu sử dụng họa tiết ngựa vằn để ngụy trang các phương tiện bọc thép, nhằm đối phó với các máy bay không người lái (UAV) của Ukraine được trang bị trí tuệ nhân tạo (AI) chuyên tấn công mục tiêu hậu cần.
Chiến thuật ngụy trang từ Thế chiến I
Những hình ảnh được chia sẻ trên các kênh Telegram của cả Nga và Ukraine cho thấy các xe tải KamAZ, loại phương tiện được quân đội Nga sử dụng rộng rãi gần tiền tuyến để vận chuyển hậu cần và binh sĩ, được sơn kín bằng các sọc đen trắng. Thiết kế này gợi nhớ đến chiến thuật “ngụy trang gây nhiễu thị giác” từ thời Thế chiến I, khi hàng nghìn tàu chiến của phe Đồng minh được sơn các họa tiết hình học đen trắng nhằm làm méo hình dáng tàu và gây khó khăn cho tàu ngầm đối phương trong quá trình ngắm bắn.
Các đường sọc khiến đối phương khó xác định tốc độ, khoảng cách và hướng di chuyển của tàu từ xa, đặc biệt trong điều kiện thời tiết không đủ để che khuất mục tiêu. Phương pháp này dần biến mất sau khi radar, sonar và công nghệ theo dõi vệ tinh ra đời.
Hồi sinh kỹ thuật cũ để đối phó UAV AI
Hiện nay, kỹ thuật hơn 100 năm tuổi này được cho là đang được hồi sinh nhằm đánh lừa các thuật toán nhận dạng mục tiêu tự động được sử dụng trên các UAV FPV có hỗ trợ AI của Ukraine. Đặc biệt, các UAV Hornet do Mỹ sản xuất, có giá khoảng 4.600 USD, tầm hoạt động lên tới gần 200km và sử dụng cơ chế khóa mục tiêu bán tự động, đang gây tổn thất đáng kể cho hệ thống hậu cần của Nga ở khu vực “tầm trung”, được xác định là cách tiền tuyến từ khoảng 30km đến 180km.
Các UAV Hornet được huấn luyện bằng hàng nghìn giờ video về mục tiêu quân sự Nga và được trang bị mạng vệ tinh Starlink để chống gây nhiễu cũng như duy trì liên lạc với người điều khiển ở khoảng cách xa. Chúng được xem là một trong những vũ khí nguy hiểm nhất trong kho UAV tầm trung của Kiev.
Hiệu quả thực tế còn bị nghi ngờ
Các nhà phân tích cho rằng về mặt lý thuyết, hệ thống nhận dạng mục tiêu dựa trên AI có thể bị đánh lừa nếu hình dạng của phương tiện bị biến đổi đủ nhiều khiến thuật toán không còn nhận ra đó là mục tiêu quân sự. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của chiến thuật này vẫn bị nghi ngờ bởi trong nhiều trường hợp, con người vẫn đóng vai trò quyết định cuối cùng đối với các UAV bán tự động.
“Nếu một chiếc KamAZ sơn họa tiết ngựa vằn lọt vào tầm ngắm của một người điều khiển UAV Ukraine, lớp sơn đó có lẽ sẽ không mang lại nhiều tác dụng ngoài yếu tố tâm lý. Người điều khiển thậm chí có thể không nhận ra lớp sơn đó nếu UAV đang sử dụng camera ảnh nhiệt”, trang phân tích công nghệ quân sự Ukraine Defence Express nhận định.
Trước đó, Nga từng nhiều lần áp dụng các biện pháp đặc biệt để bảo vệ vũ khí. Ukraine từng cho đó là biện pháp kỳ lạ, nhưng khi nó thể hiện hiệu quả thì Kiev lại học tập theo. Ví dụ, Nga đã đi tiên phong trong việc chế tạo hàng loạt giáp rùa, bồ công anh nhằm ngăn chặn UAV của Ukraine bay khắp chiến trường. Chúng khiến cho xe tăng trở nên khác lạ, nhưng hiệu quả.
Sự gia tăng nhanh chóng của các đòn tấn công ở khu vực hậu phương tầm trung, được đánh giá là một trong những bước tiến nổi bật nhất của Ukraine trong năm nay, góp phần ngăn chặn đà tiến của Nga.
