Viễn cảnh đồng nghiệp toàn robot AI đang đến gần hơn bao giờ hết
Theo cảnh báo từ một cựu lãnh đạo cấp cao của Citigroup, robot sử dụng trí tuệ nhân tạo có khả năng vượt qua số lượng con người trong lực lượng lao động toàn cầu chỉ trong vài thập kỷ tới. Xu hướng này được thúc đẩy bởi các doanh nghiệp đang đẩy mạnh tự động hóa nhằm giảm thiểu chi phí và tối đa hóa lợi nhuận, tạo ra một cuộc cách mạng chưa từng có trên thị trường việc làm.
Nhận định từ chuyên gia hàng đầu
Ông Rob Garlick, cựu Giám đốc phụ trách đổi mới, công nghệ và tương lai việc làm tại Citi Global Insights, đã chia sẻ quan điểm này trong cuộc phỏng vấn với chương trình “Squawk Box Europe” của CNBC. Ông nhấn mạnh rằng mô hình quản trị kinh tế và kinh doanh hiện nay đặt lợi nhuận lên hàng đầu, và khi kết hợp với những tiến bộ công nghệ vượt bậc, nó có thể dẫn đến một sự chuyển dịch lớn lao trong cấu trúc lao động toàn cầu.
“Trí tuệ nhân tạo ngày càng có khả năng thực hiện nhiều công việc hơn, với hiệu quả cao hơn và chi phí thấp hơn, từ đó thay thế con người một cách đáng kể,” Garlick phát biểu. Trong cuốn sách mới xuất bản của mình, “AI – Anarchy or Abundance? Why the Future of Work Needs Pro-Human Leaders” (tạm dịch: Trí tuệ nhân tạo – Hỗn loạn hay Thịnh vượng? Tại sao tương lai công việc cần những nhà lãnh đạo ủng hộ con người?), ông tiết lộ các nghiên cứu trước đây tại Citigroup dự báo số lượng robot AI sẽ tăng mạnh trong những thập kỷ sắp tới.
Dự báo số lượng robot AI tăng vọt
Theo báo cáo năm 2024 của Citigroup, số robot AI – bao gồm từ robot hình người, robot dọn dẹp gia đình cho đến xe tự hành – có thể đạt khoảng 1,3 tỷ vào năm 2035. Con số này được dự kiến sẽ vượt mốc 4 tỷ vào năm 2050, cao hơn đáng kể so với số người trong lực lượng lao động tại nhiều khu vực trên thế giới. Báo cáo cũng phân tích hiệu quả kinh tế của robot khi thay thế lao động con người, chỉ ra rằng một robot có giá khoảng 15.000 USD có thể hoàn vốn chỉ sau 3,8 tuần nếu thay thế công việc trả 41 USD mỗi giờ, hoặc 21,6 tuần cho công việc có mức lương 7,25 USD mỗi giờ.
“Con người rất khó để cạnh tranh nếu chỉ xét trên khía cạnh chi phí,” Garlick nhận định, đồng thời cho biết hiện nay đã có thể mua robot hình người với thời gian hoàn vốn dưới 10 tuần so với chi phí thuê lao động truyền thống.
Sự phát triển của tác nhân AI và tác động đến việc làm
Bên cạnh robot vật lý, các “tác nhân AI” – phần mềm có khả năng tự đưa ra quyết định và hoàn thành nhiệm vụ – cũng đang phát triển với tốc độ chóng mặt. Báo cáo Work Trend Index của Microsoft cho thấy 80% lãnh đạo doanh nghiệp dự kiến sẽ tích hợp mạnh mẽ các tác nhân AI vào chiến lược công nghệ của họ trong vòng 12 đến 18 tháng tới. Tại McKinsey & Company, đối tác quản lý toàn cầu Bob Sternfels tiết lộ công ty hiện sử dụng khoảng 20.000 tác nhân AI cùng với 40.000 nhân viên, và chỉ một năm trước, con số này mới ở mức 3.000 tác nhân. Ông dự đoán trong vòng 18 tháng tới, số lượng tác nhân và nhân viên có thể đạt mức ngang bằng nhau.
Quan điểm tương tự cũng được Giám đốc điều hành Tesla Elon Musk đưa ra tại hội nghị thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, khi ông cho rằng AI có thể vượt trí thông minh của con người trong tương lai gần, và thế giới có thể chứng kiến nhiều robot hơn người. Sự phát triển nhanh chóng của AI đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về việc làm, với nhiều tập đoàn lớn như Amazon, Salesforce, Accenture, Heineken và Lufthansa đã viện dẫn công nghệ AI như một phần lý do để cắt giảm hàng nghìn vị trí công việc.
Phản ứng từ các tổ chức quốc tế và triển vọng tương lai
Bà Kristalina Georgieva, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế, cảnh báo AI đang “đánh vào thị trường lao động như một cơn sóng thần”, trong khi nhiều quốc gia và doanh nghiệp vẫn chưa sẵn sàng đối mặt với thách thức này. Tại Mỹ, dữ liệu từ công ty tư vấn Challenger, Gray & Christmas cho thấy AI liên quan đến gần 55.000 vụ sa thải trong năm 2025, phản ánh mức độ ảnh hưởng ngày càng tăng của công nghệ này.
Tuy nhiên, không phải tất cả các lãnh đạo đều bi quan về tương lai. Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang tin rằng “làn sóng AI” sẽ tạo ra nhiều việc làm lương cao, đặc biệt trong các lĩnh vực xây dựng hạ tầng AI và nhà máy sản xuất chip. Theo ông, công nghệ này cũng có thể thúc đẩy nhu cầu đối với các ngành nghề kỹ thuật như thợ điện, thợ ống nước, xây dựng và công nhân thép, mở ra cơ hội mới cho lực lượng lao động.
Nhìn chung, viễn cảnh đồng nghiệp toàn robot AI không còn là điều xa vời, mà đang trở thành hiện thực với tốc độ đáng kinh ngạc, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ cả doanh nghiệp và xã hội để thích ứng với những thay đổi sắp tới.
