Chủ đề về mối liên hệ giữa cảm xúc tiêu cực và tư thế cơ thể đang gây sốt trên các nền tảng mạng xã hội quốc tế, thu hút hàng chục triệu lượt thảo luận. Điều khiến nó chạm đến nhiều người là cách nhìn hoàn toàn mới: không phải bạn gù lưng vì ngồi nhiều, mà bạn gù lưng vì đang mang quá nhiều thứ bên trong.
Cơ thể thành thật hơn chúng ta tưởng
Trong tâm lý học, khái niệm 'thể hiện nhận thức' (embodied cognition) khẳng định rằng trạng thái tâm lý và tư thế cơ thể tác động qua lại liên tục. Các nghiên cứu từ Đại học Pompeu Fabra (Tây Ban Nha) và nhiều trường đại học khác, công bố trên tạp chí Frontiers in Bioengineering, chỉ ra rằng cảm xúc ảnh hưởng đến cách bạn đứng ngồi và ngược lại.
Khi căng thẳng kéo dài, não bộ kích hoạt cơ chế phòng vệ tự nhiên từ hàng triệu năm tiến hóa. Cơ thể thu nhỏ lại để bảo vệ nội tạng: vai nhô lên, ngực ép vào trong, đầu chìa về phía trước. Trong cuộc sống hiện đại, cảm giác bị đe dọa đến từ deadline, tranh luận chưa giải quyết, áp lực tài chính hay lo âu – và cơ thể phản ứng y hệt như khi đối mặt với nguy hiểm thực sự.
Những dấu hiệu cơ thể đang gánh thay cảm xúc
Trên các diễn đàn châu Á, nhiều quan sát được chia sẻ rộng rãi:
- Người chịu áp lực lớn thường nhướng vai lên cao mà không nhận ra.
- Người lo âu mãn tính thường có cổ chìa về phía trước.
- Người trầm cảm hoặc buồn bã kéo dài thường có ngực ép vào trong và lưng khom.
- Người kìm nén cảm xúc thường làm bản thân nhỏ lại: vai tròn hơn, lưng cúi hơn, chiều cao thấp hơn.
Nghiên cứu cho thấy khoảng 60% bệnh nhân đau đầu mãn tính ở châu Á có tư thế cột sống cổ bất thường. Tư thế gù lưng có tương quan đáng kể với triệu chứng trầm cảm, một phần vì tư thế cúi người làm tăng hormone cortisol. Khi đầu ở vị trí thẳng, cột sống cổ chịu khoảng 5 kg; khi đầu chìa 30 độ, lực tác động lên cổ tăng lên gần 20 kg. Người dùng thiết bị điện tử hơn 4 tiếng mỗi ngày với tư thế cúi đầu có tỷ lệ thoái hóa cột sống cổ cao hơn đáng kể.
Vòng lặp kép: gù lưng làm bạn cảm thấy buồn hơn
Phần đáng lo ngại nhất là gù lưng lại khiến bạn cảm thấy tồi tệ hơn. Nghiên cứu chứng minh: chỉ cần thay đổi tư thế từ cúi sang thẳng lưng, người tham gia cảm thấy tự tin hơn, ít lo âu hơn và có nhiều năng lượng tích cực sau vài phút. Ngược lại, ngồi cúi người khiến họ nhớ lại nhiều ký ức tiêu cực và cảm thấy bất lực hơn. Não bộ đọc tín hiệu từ cơ thể: khi cúi người, não nhận tín hiệu sợ hãi hoặc thất bại; khi ngồi thẳng, não nhận tín hiệu ngược lại.
Sửa tư thế không chỉ là chuyện cơ xương khớp
Nếu tư thế cơ thể một phần là kết quả của cảm xúc tích lũy, thì chỉ tập vật lý trị liệu hay mua ghế công thái học là chưa đủ. Bạn có thể chỉnh tư thế bằng ý chí trong vài phút, nhưng nếu nguồn gốc là áp lực cảm xúc chưa được giải quyết, cơ thể sẽ tự động quay về tư thế phòng thủ. Một nhận xét được chia sẻ nhiều: 'Nhiều người hỏi bao lâu thì chỉnh được tư thế. Câu trả lời là: ngay khi cảm xúc của bạn bắt đầu được thả lỏng, cơ thể sẽ tự theo.'
Điều này không có nghĩa là bài tập thể chất hay điều chỉnh ergonomic là vô ích. Vì mối liên hệ hai chiều, cải thiện tư thế cũng giúp cải thiện cảm xúc. Cách tiếp cận hiệu quả nhất là chú ý đến cả bên trong và bên ngoài cơ thể. Cơ thể bạn không nói dối – nó chỉ đang kể bằng một ngôn ngữ mà chúng ta lâu nay không học cách đọc.
Theo Frontiers in Bioengineering
