Việc đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các cơ quan nhà nước là một xu hướng tích cực, phù hợp với thời đại công nghệ số. Tuy nhiên, khi AI ngày càng phổ biến, những mặt trái và rủi ro tiềm ẩn cũng cần được nhìn nhận một cách thấu đáo. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 142/2026, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo, nhằm tạo hành lang pháp lý cho lĩnh vực này.
Rủi ro từ việc lạm dụng AI
Thực tế cho thấy, những rủi ro khi lạm dụng AI không hề đơn giản. Trước hết, về mặt dữ liệu, việc cung cấp thông tin cho các ứng dụng AI có máy chủ đặt ở nước ngoài tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn dữ liệu. Đó có thể là thông tin mật, nội bộ, số liệu chưa công bố của các cơ quan ban ngành, hoặc dữ liệu cá nhân của người dân. Nếu những dữ liệu này rơi vào tay các ứng dụng ngoài tầm kiểm soát, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng.
Chưa kể, một số dịch vụ AI sử dụng dữ liệu người dùng để huấn luyện mô hình, điều này có thể dẫn đến việc các nghiệp vụ của một người bị người khác khai thác. Đặc biệt, nếu cán bộ, lãnh đạo các cơ quan lạm dụng AI, họ có thể vi phạm Luật Bảo vệ bí mật nhà nước cũng như các quy định về an toàn thông tin mạng.
Sai sót thông tin và thiếu khách quan
Bên cạnh đó, AI hiện nay vẫn còn nhiều sai sót trong việc cung cấp thông tin và dữ liệu. Nhiều ứng dụng AI đã bịa đặt số liệu, dẫn thông tin từ những nguồn không đáng tin cậy, tạo ra nội dung thiên lệch, ảnh hưởng đến tính khách quan và đánh giá. Điều này đòi hỏi người dùng phải có kỹ năng kiểm tra chéo dữ liệu. Nếu không kiểm tra mà lạm dụng, hậu quả có thể rất lớn.
Rủi ro còn khó lường hơn khi công chức, cán bộ quản lý lạm dụng AI để soạn thảo văn bản hành chính. Việc lạm dụng lâu ngày có thể làm suy giảm năng lực nghiệp vụ của người dùng. Nếu tình trạng này xảy ra trên diện rộng ở nhiều cơ quan, hậu quả chắc chắn không nhỏ.
Giải pháp quản lý AI hiệu quả
Chính vì vậy, Chính phủ cần sớm hoàn thiện quy định về phương thức ứng dụng AI trong các cơ quan chức năng. Quy định này cần phân loại và hướng dẫn cụ thể việc sử dụng các ứng dụng AI trong từng công việc. Những ứng dụng AI phải được đánh giá bởi cơ quan có thẩm quyền theo tiêu chuẩn nhất định trước khi được phép sử dụng trong các cơ quan ban ngành.
Trong quá trình sử dụng, cần phân loại các mức độ dữ liệu có thể cung cấp cho ứng dụng AI. Khi có một quy định hoàn thiện, đầy đủ và phù hợp, việc ứng dụng AI trong các cơ quan nhà nước mới có thể hạn chế rủi ro và tối đa hóa lợi ích.
