Trung Quốc 'Chưng Cất' AI Mỹ, Tạo Ra Hàng Loạt Tỷ Phú Công Nghệ Chỉ Sau Một Đêm
Ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo toàn cầu đang chứng kiến một cuộc chuyển mình đầy kịch tính khi các công ty Trung Quốc bị cáo buộc sử dụng kỹ thuật "distillation" để sao chép và tối ưu hóa các mô hình AI từ Mỹ. Điều này không chỉ thúc đẩy sự phát triển công nghệ nhanh chóng mà còn tạo ra hàng loạt tỷ phú mới trong lĩnh vực này.
Cáo Buộc Từ Anthropic Và OpenAI
Tháng trước, Anthropic và OpenAI đồng loạt lên tiếng cáo buộc một số phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đã khai thác trái phép khả năng của các mô hình độc quyền. Kỹ thuật "distillation" được nhắc đến, cho phép sử dụng đầu ra từ mô hình lớn để huấn luyện các mô hình nhỏ hơn nhưng hiệu quả hơn.
Trong thông cáo báo chí ngày 23/2, Anthropic tiết lộ rằng DeepSeek, MiniMax và Moonshot AI đã gửi khoảng 16 triệu truy vấn tới các mô hình Claude thông qua 24.000 tài khoản gian lận. Đầu tháng này, OpenAI cũng gửi thư tới các nhà lập pháp Mỹ, cáo buộc DeepSeek đã huấn luyện mô hình của mình bằng đầu ra từ hệ thống OpenAI một cách không phù hợp.
Bức Tranh Lớn Hơn Của Ngành AI
Đằng sau những cáo buộc này là một thực tế đáng chú ý: nhiều mô hình AI từ Trung Quốc hiện đã tiệm cận chất lượng của các đối thủ Mỹ, trong khi lại có chi phí rẻ hơn đáng kể và thậm chí được phát hành dưới dạng mã nguồn mở. Sự kết hợp này đang đặt ra dấu hỏi lớn cho nền kinh tế vốn cực kỳ tốn kém của ngành AI.
John Hultquist, trưởng bộ phận phân tích của Google Threat Intelligence Group, nhận định: "Xây dựng những mô hình này vốn không hề dễ dàng, và distillation là một cách để rút ngắn đáng kể con đường đó." Thậm chí, Jenny Xiao, nhà đầu tư mạo hiểm tại Leonis Capital, còn cho rằng các mô hình mã nguồn mở có thể là một "đường ranh hủy diệt" đối với ngành.
Làn Sóng Tỷ Phú AI Trung Quốc
Trong khi các phòng thí nghiệm AI Mỹ lo ngại về vấn đề sở hữu trí tuệ, thị trường vốn lại đang kể một câu chuyện khác. Tháng 1 vừa qua, MiniMax và Z.ai đã niêm yết tại Hong Kong, đẩy giá cổ phiếu tăng mạnh và tạo ra nhiều tỷ phú mới.
- Yan Junjie, Chủ tịch kiêm CEO MiniMax, hiện sở hữu tài sản khoảng 7,1 tỷ USD.
- Liu Debing, Chủ tịch Z.ai, có tài sản ước tính 8,7 tỷ USD.
- Tang Jie, giáo sư Đại học Thanh Hoa và đồng sáng lập Z.ai, trở thành tỷ phú với 1,9 tỷ USD.
- Liang Wenfeng, nhà sáng lập DeepSeek, lần đầu xuất hiện trong danh sách 100 người giàu nhất Trung Quốc với tài sản 11,5 tỷ USD.
Danh sách này dự kiến còn tiếp tục kéo dài với các cái tên như Yang Zhilin của Moonshot AI, Wang Xiaochuan của Baichuan và Jiang Daxin của Stepful.
Tác Động Của Kỹ Thuật Distillation
Phương pháp distillation cho phép các mô hình nhỏ hơn học nhanh từ mô hình lớn, đạt 80–90% hiệu suất của các mô hình tiên phong nhưng tiêu tốn ít tài nguyên tính toán hơn. Điều này dẫn đến chi phí vận hành giảm mạnh và cuộc cạnh tranh về giá trong ngành AI trở nên khốc liệt hơn.
Một ví dụ điển hình là GLM-5 của Z.ai, ra mắt vào tháng 2, có chi phí rẻ hơn khoảng 5 lần cho mỗi token đầu vào và 10 lần cho mỗi token đầu ra so với Claude Opus 4.6 của Anthropic.
Cuộc Đua AI Toàn Cầu Đang Thay Đổi
Các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đang tăng tốc giành thị phần, với nhiều mô hình mã nguồn mở hàng đầu hiện nay đến từ quốc gia này. Theo Martin Casado, đối tác của quỹ Andreessen Horowitz, 80% startup Mỹ sử dụng mô hình mở đang dựa vào các mô hình của Trung Quốc.
Chi phí chuyển đổi giữa các mô hình cũng gần như không đáng kể, cho phép các nhà phát triển dễ dàng chuyển đổi qua lại thông qua các nhà cung cấp đám mây lớn hoặc nền tảng trung gian như OpenRouter. Điều này cho thấy lợi thế công nghệ không còn nằm hoàn toàn trong tay các phòng thí nghiệm Mỹ.
Khi chi phí ngày càng giảm, thị trường AI có thể đang tiến gần tới một kịch bản mới: cuộc chiến sẽ xoay quanh quy mô, giá cả và tốc độ, thay vì độc quyền công nghệ. Cuộc đua AI toàn cầu đang bước vào một giai đoạn mới đầy thách thức và cơ hội.
