Gã khổng lồ công nghệ Mỹ đổ tiền tỷ vào AI nhưng vấp phải thách thức từ Trung Quốc
Các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới bao gồm Alphabet, Amazon, Meta và Microsoft đã công bố kế hoạch đầu tư khổng lồ lên đến hơn 650 tỷ USD vào năm 2026 nhằm mở rộng năng lực trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, tham vọng này đang đối mặt với một rào cản nghiêm trọng: gần một nửa số dự án trung tâm dữ liệu tại Mỹ trong năm nay đã bị hoãn lại hoặc hủy bỏ hoàn toàn. Nguyên nhân chính xuất phát từ tình trạng thiếu hụt trầm trọng các linh kiện điện quan trọng như máy biến thế, thiết bị đóng cắt và pin - những mặt hàng mà Trung Quốc hiện đang là nhà sản xuất lớn nhất toàn cầu.
Thiếu hụt linh kiện điện làm chậm tiến độ xây dựng trung tâm dữ liệu AI
Theo báo cáo từ Bloomberg, khoảng 12 gigawatt (12 GW) công suất trung tâm dữ liệu dự kiến sẽ đi vào hoạt động tại Mỹ vào năm 2026, nhưng thực tế chỉ có khoảng một phần ba trong số đó đang được triển khai xây dựng. Sự chậm trễ này chủ yếu do thiếu các thành phần điện thiết yếu, không chỉ để cấp nguồn cho các trung tâm dữ liệu AI mà còn để mở rộng cơ sở hạ tầng lưới điện quốc gia. Mặc dù thiết bị hạ tầng điện chỉ chiếm chưa đến 10% tổng chi phí của một trung tâm dữ liệu, nhưng tầm quan trọng của nó ngang bằng với phần cứng máy tính. Bất kỳ sự trì hoãn nào trong chuỗi cung ứng điện đều có thể dẫn đến việc đình chỉ toàn bộ dự án.
Một nhân viên làm việc tại Crusoe - công ty đang xây dựng siêu trung tâm dữ liệu cho OpenAI tại Texas - chia sẻ: "Nếu một mắt xích trong chuỗi cung ứng bị trì hoãn, toàn bộ dự án không thể hoàn thành. Hiện tại, đây giống như một trò chơi ghép hình cực kỳ phức tạp và khó khăn." Vấn đề nghiêm trọng nhất nằm ở máy biến thế công suất cao. Trước năm 2020, thời gian giao hàng cho loại máy biến thế này thường dao động từ 24 đến 30 tháng, nhưng hiện nay, thời gian chờ đợi có thể kéo dài đến 5 năm. Đối với các trung tâm dữ liệu AI, đây là một thảm họa vì chu kỳ triển khai của họ thường chỉ dưới 18 tháng.
Sự phụ thuộc ngày càng tăng vào nguồn cung từ Trung Quốc
Philippe Piron, Giám đốc điều hành bộ phận điện khí hóa của GE Vernova, nhấn mạnh: "Các công ty AI muốn có thiết bị trong vòng chưa đầy 18 tháng", nhưng thị trường hiện tại không thể đáp ứng được yêu cầu này. Để giải quyết tình trạng thiếu hụt, các công ty Mỹ buộc phải tìm kiếm nguồn cung từ thị trường toàn cầu. Canada, Mexico và Hàn Quốc đã trở thành những nhà cung cấp máy biến thế công suất cao lớn nhất cho các trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ. Tuy nhiên, đáng chú ý là nhập khẩu máy biến áp từ Trung Quốc đã tăng vọt từ dưới 1.500 chiếc vào năm 2022 lên hơn 8.000 chiếc vào tháng 10 năm 2025.
Trong tháng 1 vừa qua, một nhóm giám đốc điện lực Mỹ đã đến thăm một nhà máy biến áp ở Trung Quốc và phát hiện ra rằng khoảng một nửa số máy biến áp chuẩn bị giao hàng có gắn cờ Mỹ, với một số được chỉ định riêng cho các công ty trung tâm dữ liệu. Sự phụ thuộc vào Trung Quốc không chỉ dừng lại ở máy biến thế; nước này còn chiếm hơn 40% lượng pin nhập khẩu của Mỹ và duy trì thị phần gần 30% trong một số loại máy biến thế và thiết bị đóng cắt điện. Benjamin Boucher, nhà phân tích cao cấp tại Wood Mackenzie, nhận định: "Do không có đủ năng lực sản xuất trong nước, các doanh nghiệp gần như bị buộc phải tìm đến thị trường xuất khẩu."
Mâu thuẫn giữa chính sách thương mại và nhu cầu thực tế
Tình hình càng trở nên phức tạp khi xem xét đến chính sách thương mại của cựu Tổng thống Donald Trump. Ông từng tuyên bố vào tháng 12: "Sẽ chỉ có một người chiến thắng, và đó có lẽ sẽ là Mỹ hoặc Trung Quốc." Mặc dù mong muốn Mỹ giành chiến thắng, học thuyết Nước Mỹ Trước Tiên của ông lại kêu gọi dựng lên các rào cản thương mại để hạn chế nhập khẩu. Điều này đặt các công ty trung tâm dữ liệu vào thế tiến thoái lưỡng nan. Trong vòng 10 năm qua, chính phủ Mỹ đã thử nghiệm nhiều chính sách nhằm đưa sản xuất về nước, nhưng chúng vẫn chưa tạo ra sự tăng trưởng đáng kể về năng lực sản xuất trong nước.
Kết quả là, các doanh nghiệp buộc phải tìm đến Trung Quốc bất chấp các mức thuế quan cao và những rủi ro tiềm ẩn về an ninh quốc gia. Nói cách khác, Mỹ cần các linh kiện quan trọng từ Trung Quốc để có thể thống trị trong cuộc đua AI, trong khi Trung Quốc lại cần những con chip tiên tiến từ các công ty Mỹ để duy trì vị thế cạnh tranh của mình. Nếu không giải quyết được vấn đề thiếu hụt máy biến áp, thiết bị đóng cắt và pin, ngay cả hàng nghìn tỷ USD đầu tư vào AI cũng có thể không chuyển hóa thành năng lực AI thực tế. Việc triển khai sẽ phụ thuộc vào tính sẵn có của hạ tầng điện, chứ không phải chỉ dựa vào vốn hay phần cứng máy tính. Cuộc đua AI giữa Mỹ và Trung Quốc đang diễn ra hết sức quyết liệt, nhưng mỉa mai thay, Mỹ lại cần đến sự hỗ trợ từ Trung Quốc thông qua những linh kiện tưởng chừng nhỏ bé này để có cơ hội giành chiến thắng.
