Sử dụng AI tạo tin giả có thể đối mặt mức phạt lên tới 100 triệu đồng
Bộ Công an đang chủ trì xây dựng một nghị định mới nhằm tăng cường các biện pháp phòng, chống vi phạm pháp luật liên quan đến tin giả và tin sai sự thật. Dự thảo này dự kiến sẽ được trình lên Chính phủ để xem xét và thông qua trước tháng 5 năm 2026, với mục tiêu tạo ra một môi trường thông tin lành mạnh, minh bạch và đảm bảo sự thượng tôn pháp luật.
Phạm vi áp dụng rộng rãi và định nghĩa rõ ràng
Các chế tài trong nghị định sẽ không chỉ áp dụng cho công dân, cơ quan và tổ chức Việt Nam mà còn mở rộng đến người nước ngoài cư trú tại Việt Nam, các tổ chức quốc tế hoạt động trong nước, cùng với các nhà cung cấp dịch vụ Internet và mạng xã hội trên lãnh thổ Việt Nam. Dự thảo đã đưa ra định nghĩa cụ thể: tin giả là thông tin hoàn toàn không có thật, trong khi tin sai sự thật là thông tin có chứa một phần nội dung không chính xác.
10 hành vi bị nghiêm cấm và mức phạt đề xuất
Dự thảo liệt kê 10 hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực này, bao gồm:
- Thực hiện các hành vi vi phạm như phát ngôn, làm, lưu trữ, phát tán, đăng tải, chia sẻ hoặc bình luận tin giả, tin sai sự thật.
- Không kiểm duyệt hoặc xác thực nội dung thông tin dẫn đến vi phạm.
- Cung cấp tin giả, tin sai sự thật cho người khác hoặc tổ chức.
- Cản trở việc cung cấp thông tin về hành vi vi phạm cho cơ quan có thẩm quyền.
- Không hợp tác khắc phục hoặc đính chính thông tin sau khi vi phạm.
- Tham gia thành lập hoặc vận hành các tổ chức, trang web, tài khoản mạng xã hội chứa tin giả.
- Đào tạo, huấn luyện người khác thực hiện hành vi vi phạm.
- Sử dụng công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI) để thực hiện hành vi vi phạm.
- Sử dụng hình ảnh, danh nghĩa cá nhân hoặc tổ chức để vi phạm.
- Giả mạo cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân để thực hiện hành vi vi phạm.
Đối với các hành vi từ số 3 đến số 10, Bộ Công an đề xuất áp dụng mức phạt tiền tối đa theo quy định của Luật Xử phạt hành chính hiện hành. Theo Điều 24 của Luật Xử lý vi phạm hành chính, mức phạt tối đa trong lĩnh vực công nghệ thông tin và an ninh mạng là 100 triệu đồng cho cá nhân và 200 triệu đồng cho tổ chức. Trong trường hợp nghiêm trọng, vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.
Hậu quả thực tế và nhu cầu tăng cường chế tài
Trong đợt mưa lũ tại miền Trung vào tháng 11 năm 2025, nhiều tin giả được tạo ra bằng AI đã lan truyền nhanh chóng, xuyên tạc thông tin về công tác cứu trợ và gây hoang mang trong dư luận. Những thông tin này vượt xa khả năng kiểm chứng của cơ quan chính thống, ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức của người dân và gây khó khăn cho công tác chỉ đạo tại hiện trường. Trong số 52 tài khoản mạng xã hội đăng tin giả, 5 trường hợp đã bị xử phạt tổng cộng 37,5 triệu đồng, trong khi 17 trường hợp khác bị răn đe và 30 tài khoản buộc phải gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Tuy nhiên, Bộ Công an nhận định rằng mức phạt hiện tại, thường dao động từ 5 đến 10 triệu đồng cho mỗi vi phạm, chưa đủ sức răn đe. Đặc biệt, một số người nổi tiếng, nghệ sĩ hoặc KOLs có thể kiếm được hàng trăm triệu thậm chí hàng tỷ đồng từ quảng cáo sai sự thật, khiến họ sẵn sàng chấp nhận mức phạt hành chính thấp. Do đó, việc tăng mức phạt lên 100 triệu đồng và xem xét xử lý hình sự trong các trường hợp nghiêm trọng là cần thiết để đảm bảo hiệu quả phòng ngừa.
Biện pháp bổ sung và xử lý linh hoạt
Ngoài phạt tiền, tổ chức và cá nhân vi phạm còn có thể phải đối mặt với các biện pháp xử lý bổ sung như thông báo về địa phương hoặc cơ quan công tác, công khai xin lỗi nạn nhân, nộp lại tiền hưởng lợi bất chính, và tiêu hủy hoặc xóa các hội nhóm, tài khoản mạng xã hội liên quan. Tuy nhiên, dự thảo cũng đề xuất xem xét không phạt hành chính đối với những trường hợp lần đầu vô ý chia sẻ tin giả mà không biết, nếu họ kịp thời khắc phục hậu quả hoặc đính chính thông tin, thay vào đó chỉ áp dụng biện pháp giáo dục, răn đe.
Với những đề xuất này, Bộ Công an hy vọng sẽ tạo ra một khung pháp lý mạnh mẽ hơn, đủ sức ngăn chặn và xử lý hiệu quả các hành vi lan truyền tin giả, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ AI ngày càng phát triển và bị lợi dụng cho mục đích xấu.
