Ngày 4/6, tại hội nghị liên vùng về cơ chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường do Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) cùng UBND TP Hà Nội tổ chức, ông Lê Hoài Nam, Phó cục trưởng Cục Môi trường, đã công bố kết quả kiểm kê nguồn thải và chất lượng không khí tại Hà Nội và các tỉnh lân cận giai đoạn 2023-2025.
Thực trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội
Kết quả cho thấy nguồn phát sinh bụi mịn PM2.5 trên địa bàn Hà Nội đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Cụ thể, hoạt động giao thông vận tải đóng góp khoảng 23%; xây dựng và bụi đường chiếm 20%; công nghiệp 10%; đốt mở, bao gồm đốt rác và phụ phẩm nông nghiệp 12%; bụi thứ cấp hình thành từ các khí ô nhiễm khoảng 27%; các nguồn khác chiếm 8%. Ngoài ra, các yếu tố khí hậu và thời tiết cũng tác động đáng kể đến chất lượng không khí ở Thủ đô.
Kiến nghị xây dựng mạng lưới kiểm định khí thải
Để chuẩn bị cho kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy bắt buộc từ ngày 1/7/2027, Bộ NN&MT kiến nghị Hà Nội khẩn trương xây dựng mạng lưới 400-500 cơ sở kiểm định khí thải trên toàn thành phố. Theo Sở Xây dựng Hà Nội, thủ đô hiện có hơn 8 triệu phương tiện giao thông cá nhân, gồm 1,1 triệu ô tô và 6,9 triệu xe máy. Hà Nội có thể huy động mạng lưới 186 trung tâm đăng kiểm xe cơ giới cùng các cơ sở bảo hành, bảo dưỡng xe máy chính hãng của các hiệp hội và doanh nghiệp sửa chữa, bảo dưỡng xe máy tham gia cung cấp dịch vụ kiểm định khí thải.
Trước mắt, một số cơ sở kiểm định cần được đưa vào vận hành ngay trước mùa cao điểm ô nhiễm không khí năm 2026. Công tác tuyên truyền, vận động người dân chủ động kiểm định khí thải phương tiện trước thời điểm bắt buộc cũng cần được tăng cường nhằm nâng cao nhận thức, góp phần giảm phát thải từ xe máy.
Đề xuất hỗ trợ tài chính
Bộ NN&MT cũng đề xuất Hà Nội bố trí nguồn kinh phí hỗ trợ người dân kiểm định khí thải lần đầu, đồng thời hỗ trợ tài chính để chuyển đổi từ xe máy sử dụng xăng sang xe điện.
Quản lý chất lượng nước
Về quản lý chất lượng nước, Bộ NN&MT đề nghị UBND TP Hà Nội đẩy nhanh phục hồi chất lượng các sông Kim Ngưu, Lừ, Sét và đầu tư đồng bộ hệ thống xử lý nước thải, bảo đảm 100% nước thải sinh hoạt được xử lý trước khi xả ra môi trường. Ông Nam phản ánh nhiều dòng sông liên tỉnh chảy qua Hà Nội đang bị ô nhiễm, gồm sông Nhuệ, sông Đáy, sông Cầu, sông Cà Lồ, sông Ngũ Huyện Khê và sông Bắc Hưng Hải.
Cơ chế phối hợp liên vùng
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN&MT Lê Công Thành chỉ rõ các vấn đề môi trường hiện nay đều mang tính liên vùng, vượt ra ngoài phạm vi quản lý của từng địa phương. Ông dẫn chứng chất lượng không khí tại Hà Nội chịu tác động từ nhiều nguồn phát thải trong khu vực; hệ thống sông ngòi như sông Cầu, sông Đáy, sông Nhuệ đều có sự liên thông trực tiếp. Do đó, nếu các tỉnh, thành chỉ giải quyết cục bộ theo địa giới hành chính thì cuộc chiến chống ô nhiễm sẽ không hiệu quả.
Bộ NN&MT, UBND TP Hà Nội cùng UBND các tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình đã ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường. Lễ ký kết đánh dấu bước chuyển từ phối hợp thụ động sang cơ chế hợp tác thường xuyên, bài bản, dựa trên dữ liệu khoa học, kỳ vọng giúp kiểm soát ô nhiễm, cải thiện chất lượng không khí và nâng cao chất lượng sống cho người dân toàn vùng.
