Britannica Chính Thức Khởi Kiện OpenAI Về Hành Vi Vi Phạm Bản Quyền
Tổ chức uy tín trong lĩnh vực từ điển và bách khoa toàn thư, Britannica, vừa đệ đơn kiện công ty phát triển ChatGPT là OpenAI. Đơn kiện cáo buộc OpenAI đã thực hiện hành vi vi phạm bản quyền trên quy mô lớn, sử dụng trái phép gần 100.000 bài viết trực tuyến có bản quyền thuộc sở hữu của công ty mẹ Merriam-Webster.
Cáo Buộc Chi Tiết Về Việc Sử Dụng Dữ Liệu Không Phép
Theo tài liệu pháp lý, OpenAI bị cáo buộc đã tự ý thu thập và khai thác lượng dữ liệu khổng lồ từ Britannica để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) mà không hề xin phép hoặc trả bất kỳ khoản phí nào. Hành vi này không chỉ vi phạm luật bản quyền khi tạo ra đầu ra sao chép nguyên văn hoặc một phần nội dung, mà còn xảy ra trong quy trình RAG (Retrieval-Augmented Generation) – hệ thống giúp AI quét web tìm thông tin cập nhật.
Britannica còn tố cáo OpenAI vi phạm Đạo luật Lanham về nhãn hiệu, khi ChatGPT tạo ra thông tin bịa đặt nhưng lại trích dẫn sai rằng chúng xuất phát từ nhà xuất bản này. Điều này gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín và độ tin cậy của Britannica trong mắt công chúng.
Tác Động Đến Ngành Xuất Bản Và Thông Tin Trực Tuyến
Trong đơn kiện, Britannica nhấn mạnh rằng ChatGPT đang làm suy kiệt doanh thu của các nhà xuất bản web. Chatbot này tạo ra câu trả lời có khả năng thay thế và cạnh tranh trực tiếp với nội dung gốc, đồng thời tình trạng cung cấp thông tin sai lệch (hiện tượng ảo tưởng) đe dọa nghiêm trọng "khả năng tiếp cận của công chúng đối với các thông tin trực tuyến chất lượng cao và đáng tin cậy".
Động thái của Britannica đã nối dài danh sách các nhà xuất bản và tác giả khởi kiện OpenAI về vấn đề bản quyền. Trước đó, nhiều tổ chức lớn như The New York Times, Ziff Davis (chủ quản Mashable, CNET), cùng hơn một chục tờ báo tại Mỹ và Canada như Chicago Tribune, Denver Post, và Đài Phát thanh Truyền hình Canada (CBC) cũng đã có hành động pháp lý tương tự. Britannica còn có vụ kiện riêng nhằm vào công ty AI Perplexity với lý do tương tự, hiện đang chờ giải quyết.
Tranh Cãi Pháp Lý Và Án Lệ Chưa Rõ Ràng
Cho đến nay, hệ thống tư pháp vẫn chưa có án lệ cụ thể để xác định liệu việc sử dụng nội dung có bản quyền huấn luyện mô hình ngôn ngữ AI có bị coi là vi phạm hay không. Một vụ việc liên quan hiếm hoi là công ty Anthropic đã thuyết phục Thẩm phán liên bang William Alsup rằng việc sử dụng dữ liệu có tính "chuyển đổi" đủ để được coi là hợp pháp.
Tuy nhiên, Thẩm phán Alsup vẫn phán quyết Anthropic vi phạm vì tải xuống bất hợp pháp hàng triệu cuốn sách thay vì mua chúng, dẫn đến thỏa thuận bồi thường tập thể trị giá lên tới 1,5 tỷ USD cho các tác giả. Điều này cho thấy sự phức tạp và chưa thống nhất trong cách giải thích pháp luật về bản quyền trong kỷ nguyên AI.
Vụ kiện của Britannica không chỉ là một tranh chấp pháp lý đơn thuần, mà còn phản ánh cuộc xung đột sâu sắc giữa sự phát triển công nghệ AI và quyền sở hữu trí tuệ truyền thống. Kết quả của vụ án này có thể thiết lập tiền lệ quan trọng, ảnh hưởng đến tương lai của ngành xuất bản và cách thức AI tiếp cận thông tin trên toàn cầu.
