Chuyển đổi số tố tụng hình sự: Mục tiêu 100% số hóa hồ sơ vào năm 2027
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình vừa ký Quyết định số 422/QĐ-TTg phê duyệt Đề án chuyển đổi số trong hoạt động tố tụng hình sự và thi hành án hình sự. Đề án này nhằm hiện đại hóa các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan thi hành tạm giữ, tạm giam và cơ quan thi hành án hình sự, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Mục tiêu cụ thể và lộ trình triển khai
Đề án đặt ra các mục tiêu cụ thể với lộ trình rõ ràng. Đến hết Quý III năm 2026, 100% các cơ quan, bộ, ngành tham gia Đề án bao gồm Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Quốc phòng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính sẽ hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử tập trung của từng ngành. Đồng thời, các phần mềm nghiệp vụ chuyên ngành như điều tra, truy tố, xét xử, tạm giữ, tạm giam, thi hành án hình sự sẽ được nâng cấp và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu số hóa hồ sơ, quản lý hồ sơ điện tử, tích hợp chữ ký số công vụ, sẵn sàng kết nối liên thông. Mỗi vụ án hình sự sẽ sử dụng mã hồ sơ điện tử duy nhất làm căn cứ quản lý xuyên suốt.
Đến hết Quý IV năm 2026, Đề án sẽ hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu dùng chung tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia. Cơ sở dữ liệu này sẽ đóng vai trò nền tảng trung gian điều phối, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan trong toàn bộ quy trình tố tụng hình sự và thi hành án hình sự. Nó sẽ quản lý danh mục và trạng thái dữ liệu chia sẻ liên ngành như hồ sơ vụ án, quyết định tố tụng, lịch xét xử, bản án, quyết định thi hành án, đồng bộ tự động theo phân quyền và cảnh báo, nhắc việc khi phát sinh cập nhật. Thông tin liên thông sẽ được ký số, ghi nhật ký đầy đủ, đúng thẩm quyền, đảm bảo an toàn và bảo mật.
Vận hành toàn trình trên môi trường số vào cuối năm 2027
Đến hết năm 2027, Đề án sẽ được triển khai trên phạm vi toàn quốc, đảm bảo vận hành toàn trình tố tụng hình sự và thi hành án hình sự trên môi trường số. Các chỉ tiêu cụ thể bao gồm:
- 100% tài liệu, hồ sơ vụ án hình sự đủ điều kiện được số hóa và quản lý thống nhất trong hồ sơ điện tử.
- Văn bản tố tụng được tạo lập điện tử và ký số ngay khi ban hành, tài liệu giấy hoặc chứng cứ được số hóa và gắn vào hồ sơ điện tử.
- Hồ sơ giấy chỉ lưu theo yêu cầu bắt buộc để đối chiếu hoặc kiểm tra.
- 100% tổ chức, cá nhân có thẩm quyền được cấp chứng thư chữ ký số chuyên dùng công vụ.
- 100% văn bản điện tử đủ điều kiện được ký số theo thẩm quyền, ghi nhật ký đầy đủ, bảo đảm tính toàn vẹn và giá trị pháp lý.
- 100% hệ thống thông tin trong phạm vi Đề án được triển khai biện pháp bảo đảm an toàn thông tin theo cấp độ; dữ liệu bí mật nhà nước được bảo vệ theo quy định cơ yếu, quản lý truy cập theo phân quyền và lưu vết đầy đủ.
Các giải pháp triển khai và đảm bảo an ninh
Để đạt được các mục tiêu trên, Đề án sẽ triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện môi trường pháp lý, xây dựng hạ tầng kỹ thuật, nâng cấp hệ thống phần mềm và cơ sở dữ liệu, triển khai chữ ký số và số hóa hồ sơ điện tử, bảo đảm an ninh mạng và an toàn thông tin, cùng với đào tạo và triển khai áp dụng. Mỗi bộ, ngành, cơ quan liên quan sẽ tận dụng tối đa hạ tầng kỹ thuật hiện có, xây dựng và hoàn thiện nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu cấp bộ để đảm bảo kết nối đồng bộ, thống nhất giữa các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu của từng ngành, từng lĩnh vực.
Hạ tầng trung tâm dữ liệu sẽ được chuẩn hóa về máy chủ, hệ thống lưu trữ, sao lưu-khôi phục, thiết bị mạng, thiết bị an toàn thông tin, kèm theo nguồn điện dự phòng (UPS), hệ thống điều hòa, hệ thống phòng cháy chữa cháy và các thiết bị phụ trợ khác. Điều này nhằm đảm bảo đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, vận hành ổn định và lâu dài. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu nội bộ sẽ được thực hiện thông qua nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu cấp bộ, tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật về tích hợp và liên thông, đáp ứng đầy đủ yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh mạng và bảo vệ bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật. Nền tảng điều phối, chia sẻ dữ liệu tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia sẽ đóng vai trò hạ tầng trung gian để kết nối, chia sẻ dữ liệu ngành.
Các cơ quan chủ chốt như Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao sẽ nâng cấp, hoàn thiện phần mềm nghiệp vụ, tích hợp chữ ký số, chuẩn hóa dữ liệu, và đảm bảo an ninh, an toàn hệ thống. Các giải pháp này sẽ được triển khai thống nhất đến các đơn vị trong ngành, bao gồm cả Viện Kiểm sát quân sự và Tòa án quân sự. Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao sẽ chủ trì phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính để xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu hồ sơ điện tử tập trung của từng ngành, lưu trữ trên hạ tầng máy chủ của từng ngành. Các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, cơ quan thi hành tạm giữ, tạm giam và cơ quan thi hành án hình sự sẽ số hóa toàn bộ tài liệu, văn bản phát sinh trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.
