Từ kỳ lân tỷ USD đến phá sản: Đế chế in 3D Desktop Metal sụp đổ
Desktop Metal, công ty từng được định giá hơn 1 tỷ USD trước khi bán ra sản phẩm đầu tiên, đã trở thành biểu tượng của giấc mơ cách mạng hóa sản xuất bằng in 3D kim loại. Tuy nhiên, chiếc máy P-50 "thần kỳ" không bao giờ vận hành như lời hứa, dẫn đến sự sụp đổ của công ty sau cơn sốt SPAC và những dự báo doanh thu tỷ đô. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng cho toàn ngành in 3D công nghiệp, khi thực tế khắc nghiệt thay thế cho những viễn cảnh hào nhoáng.
Giấc mơ P-50 và sự thất bại thảm hại
Vào mùa đông năm 2020, tại một nhà máy ở ngoại ô Boston, Desktop Metal đã giới thiệu chiếc máy in 3D kim loại công nghiệp P-50 với những lời quảng bá đầy tham vọng. Theo đó, cỗ máy này có thể sản xuất các linh kiện cho động cơ máy bay, xe tải hay thiết bị cấy ghép y tế với tốc độ "nhanh đến mức khó tin". Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn trái ngược. P-50 chưa bao giờ hoạt động đủ ổn định để bán rộng rãi, và sau khi được đưa đến một vài khách hàng, sản phẩm đã lặng lẽ bị "xếp xó". Đây là dấu hiệu sớm cho thấy sự tăng trưởng thần tốc của ngành in 3D phụ thuộc quá nhiều vào những lời hứa chưa thành hiện thực.
Ngành in 3D: Từ cường điệu đến thực tế
Trong nhiều thập kỷ, giới công nghệ in 3D đã nói về một cuộc cách mạng công nghiệp mới, nơi máy in 3D thay thế dây chuyền sản xuất truyền thống. Thực tế, công nghệ này đã trở thành công cụ không thể thiếu trong một số lĩnh vực đặc thù như cấy ghép nha khoa tùy chỉnh hay linh kiện vệ tinh. Tuy nhiên, việc ứng dụng rộng rãi vào sản xuất hàng loạt lại diễn ra chậm hơn nhiều so với kỳ vọng. Lãi suất cao, chi phí nguyên vật liệu đắt đỏ và độ phức tạp kỹ thuật của máy móc khiến nhiều doanh nghiệp e dè.
Theo hãng tư vấn Wohlers Associates, quy mô thị trường sản xuất bồi đắp toàn cầu - tên gọi khác của in 3D công nghiệp - chỉ đạt 24,2 tỷ USD vào năm 2025, thấp xa so với dự báo 47,7 tỷ USD từng được đưa ra vào thời điểm Desktop Metal ra mắt P-50. Alison Wyrick Mendoza, chuyên gia tư vấn, nhận định rằng các công ty còn trụ lại đang chú trọng thực thi vận hành hơn là các dự báo viễn cảnh hào nhoáng.
Con đường gian nan của Desktop Metal
Desktop Metal được thành lập năm 2015 trong bối cảnh ngành tăng trưởng hơn 25% mỗi năm. Ric Fulop, một doanh nhân am hiểu truyền thông, đã quy tụ đội ngũ giáo sư liên kết MIT, bao gồm Emanuel "Ely" Sachs - người phát minh công nghệ binder jet từ thập niên 1980. Công ty ban đầu nổi tiếng với các máy in 3D thân thiện với văn phòng, nhưng Fulop dồn nguồn lực lớn cho P-50 với tham vọng bán cho các tập đoàn như Ford và Apple.
Năm 2020, Desktop Metal lên sàn thông qua SPAC, với tài liệu dự báo doanh thu năm 2025 gần 1 tỷ USD, phần lớn đến từ P-50. Tuy nhiên, công ty đã dùng vốn đầu tư để thâu tóm 11 công ty khác, và đến năm ngoái, buộc phải nộp đơn phá sản. Mảng kinh doanh cốt lõi được bán với giá chỉ 7 triệu USD - một sự sụp đổ gây chấn động.
Bước ngoặt và bài học cho ngành
Joris Peels, chuyên gia tư vấn ngành, nhận định rằng vụ phá sản này khép lại thời kỳ "tiền rẻ và lời hứa không giới hạn". Một số ý kiến cho rằng chiến lược mở rộng tốn kém cùng dự án P-50 tiêu tốn gần 100 triệu USD R&D là nguyên nhân chính. Tuy nhiên, Fulop cho rằng toàn ngành đều gặp khó trong môi trường lãi suất cao và cạnh tranh từ Trung Quốc.
Khi cạn tiền mặt, Fulop tìm cách bán công ty nhưng thất bại, dẫn đến việc Desktop Metal phải ra tòa phá sản vào mùa hè năm ngoái. Bước ngoặt đến khi khách hàng gọi điện hỏi về nguồn cung thanh kim loại, nhắc nhở ban lãnh đạo rằng công ty vẫn có giá trị. Cuối cùng, Arc Public Benefit - quỹ đầu tư ưu tiên tác động xã hội - đã mua lại phần còn lại của Desktop Metal, trao cho công ty cơ hội thứ hai.
Tương lai của ngành in 3D công nghiệp
Hiện nay, giới đầu tư Phố Wall quan tâm nhiều hơn đến các công ty như VulcanForms hay Hadrian - những doanh nghiệp tích hợp trí tuệ nhân tạo vào máy in để phát hiện lỗi và tối ưu hóa vận hành. Trên phạm vi toàn cầu, động lực tăng trưởng lớn lại đến từ Trung Quốc, với Bambu Lab đang giành thị phần từ các hãng Mỹ lâu đời.
Câu chuyện của Desktop Metal cho thấy ngành in 3D công nghiệp đang bước qua giai đoạn "cường điệu hóa" để tiến vào thời kỳ thực tế hơn. Giấc mơ cách mạng sản xuất chưa biến mất, nhưng con đường phía trước dường như dài và gập ghềnh hơn nhiều so với những gì từng được tưởng tượng. Ric Fulop, người sáng lập, đã chuyển sang dự án mới mang tên General Flash, một startup phát triển phương pháp tinh luyện kim loại mới, cho thấy sự kiên trì trong đổi mới công nghệ dù bài học từ Desktop Metal vẫn còn nguyên giá trị.
