Trong khuôn khổ Hội thảo 'Bảo đảm an ninh dữ liệu và định danh: Kiến tạo niềm tin trong hệ sinh thái số' thuộc Vietnam Security Summit 2026 diễn ra ngày 22/5, Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi, Phó Trưởng phòng 1, Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, đã đưa ra những cảnh báo đáng chú ý về tình trạng hacker tấn công camera thông minh để quay lén và tống tiền.
Hiểm họa từ camera thông minh bị xâm nhập
Theo Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi, hacker có thể lợi dụng vị trí lắp đặt camera của các gia đình để tấn công. Ông nhấn mạnh rằng an ninh dữ liệu đóng vai trò không thể tách rời trong quá trình chuyển đổi số, nhưng hiện nay tình trạng xâm phạm dữ liệu đang diễn ra rất phổ biến. 'Thực tế trên nhiều diễn đàn cả kín và mở đã rao bán nhiều dữ liệu rất lớn của người Việt Nam', Thượng tá thông tin.
Trong hơn 3 năm qua, lực lượng Bộ Công an, bao gồm A05, đã phát hiện nhiều vụ mua bán trái phép dữ liệu với khoảng hơn 160 triệu bản ghi dữ liệu người dùng Việt Nam. Nhiều trang dữ liệu thuộc các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, giao thông, y tế, bảo hiểm, năng lượng đã bị chiếm đoạt và rao bán trên các nền tảng mạng xã hội.
Đặc biệt, việc người dân sử dụng thiết bị thu hình như TV, camera thông minh, điện thoại mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro bị tội phạm lợi dụng để lấy cắp thông tin nếu không có biện pháp đảm bảo an toàn. Camera kết nối Internet được nhiều gia đình lắp để trông coi tài sản, nhưng chỉ cần không cẩn trọng có thể dẫn đến nguy cơ bị xâm hại đời tư và dữ liệu cá nhân.
Vụ việc điển hình tại Đà Nẵng
Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi dẫn chứng vụ việc vào tháng 9/2023, một nữ gia chủ ở Cẩm Lệ (Đà Nẵng) bị đối tượng lắp thuê 6 camera thông minh chiếm thông tin tài khoản đăng nhập và sử dụng 2 clip nhạy cảm để tống tiền. Trong số 6 camera, có 1 camera đặt trong phòng ngủ ngay cạnh két sắt. Đối tượng đã xâm nhập camera này, quay lén và tống tiền gia chủ 130 triệu đồng. Gia chủ đã báo công an và phát hiện ra hành vi phạm tội.
Ngoài ra, lực lượng chức năng còn phát hiện nhiều vụ gắn camera siêu nhỏ ở nơi công cộng như nhà nghỉ, khách sạn, trường học, nhà ga, sân bay để chiếm đoạt bí mật đời tư và dữ liệu cá nhân.
Khuyến nghị '5 luôn' và '5 không' từ công an
Trước thực trạng trên, Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi đưa ra khuyến nghị '5 luôn' và '5 không' dành cho người dùng cá nhân để bảo vệ dữ liệu an toàn.
'5 luôn' bảo vệ dữ liệu cá nhân
- Luôn nêu cao ý thức, trách nhiệm và chú trọng bảo mật thông tin, chủ động áp dụng biện pháp tự bảo vệ dữ liệu cá nhân và tài khoản số.
- Luôn tôn trọng bảo vệ dữ liệu cá nhân của người khác, chấp hành pháp luật và tham gia phòng chống hoạt động xâm phạm dữ liệu.
- Luôn cung cấp đầy đủ, chính xác dữ liệu cá nhân theo quy định pháp luật, hợp đồng hoặc khi đồng ý xử lý dữ liệu.
- Luôn chủ động sao lưu và có biện pháp lưu dự phòng thông tin, dữ liệu, tài liệu quan trọng; sử dụng phần mềm uy tín có bản quyền; định kỳ cài đặt chương trình chống mã độc.
- Luôn đề cao cảnh giác, kiểm chứng, kiểm tra chéo và xác thực kỹ lưỡng trước khi chuyển tiền hoặc giao dịch online.
'5 không' tránh rủi ro mất dữ liệu
- Không đăng tải, chia sẻ thông tin bí mật đời sống riêng tư lên mạng; cân nhắc việc đánh đổi thông tin cá nhân để lấy tiện ích dịch vụ.
- Không cắm smartphone, thẻ nhớ, USB vào máy tính nội bộ có chứa tài liệu quan trọng, bí mật đời tư hay bí mật kinh doanh.
- Không click vào đường link hay pop-up quảng cáo nghi ngờ; không truy cập website có nguy cơ lây nhiễm mã độc cao.
- Không mở các tệp tin, file lạ gửi qua email hoặc dịch vụ OTT.
- Không chuyển tiền khi có người lạ yêu cầu qua điện thoại hay dịch vụ trên mạng.
Đại diện Cục A05 kêu gọi các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dùng cá nhân nâng cao cảnh giác, thực hiện các biện pháp bảo vệ dữ liệu để tránh trở thành nạn nhân của tội phạm công nghệ cao.
