Theo số liệu từ Cục Đăng kiểm Việt Nam và Tổng cục Thống kê, số lượng phương tiện cá nhân tại Việt Nam đã gia tăng đều đặn trong những năm qua. Cụ thể, lượng xe máy ước tính hơn 70 triệu chiếc, trong khi ô tô dao động quanh mức 6 đến 7 triệu chiếc. Tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, số lượng xe máy đã vượt quá 10 triệu chiếc mỗi thành phố, còn ô tô cũng ghi nhận mức tăng trưởng hai con số trong vài năm gần đây. Với mức sống ngày càng tăng, người dân đã tự trang bị cho mình những chiếc xe máy chất lượng hơn, chủ yếu là các dòng xe số và xe ga từ các thương hiệu như Honda, Yamaha, Suzuki, VinFast. Ô tô phổ biến bao gồm các dòng sedan, SUV và hatchback, với sự cạnh tranh từ nhiều hãng xe trong và ngoài nước.
Trong bối cảnh chuyển đổi sang sử dụng xăng sinh học E10, những chiếc xe máy cũ nát, trơ sườn chở nước đá hay những chiếc ô tô già cỗi xả khói đen mù mịt là những phương tiện có thể bị ảnh hưởng đầu tiên, nhưng chiếm tỷ lệ rất thấp. Một chuyên gia ngành vận tải cho biết, nếu tính tổng phương tiện chạy xăng dân dụng hiện nay vào khoảng 76 đến 77 triệu phương tiện, thì còn khoảng 10% thuộc nhóm xe rất cũ, sử dụng chế hòa khí, vật liệu nhiên liệu đời cũ hoặc xuống cấp. Con số này tương đương khoảng 7 đến 8 triệu xe có thể gặp rủi ro khi dùng xăng E10 lâu dài nếu không bảo dưỡng, nâng cấp.
Nếu lấy mốc năm 2008, theo số liệu thống kê, có khoảng 19,7 triệu xe máy sản xuất trước thời điểm này đang lưu hành tại Việt Nam. Đây chính là nhóm phương tiện dùng chế hòa khí nhiều, vật liệu cao su cũ, dễ nhạy cảm với ethanol hơn. Tuy nhiên, chuyên gia này nhấn mạnh: không phải xe nào cũ kỹ hay quá đát đều không dùng được xăng E10 hoặc phải từ bỏ ngay. Đơn cử trong 19,7 triệu xe này có nhiều xe đã thay phụ tùng mới, đại tu, thay ống xăng hoặc vẫn đang vận hành tốt.
Ở góc độ người tiêu dùng, anh Đạt Phạm, chuyên gia lâu năm của một công ty gọi xe công nghệ đang làm việc tại TP.HCM, chia sẻ: "Mình đã đổ xăng E10 từ rất lâu cho con xe sản xuất năm 2008. Thực tế thì lời đồn xăng E10 sẽ ăn mòn hệ thống nhiên liệu là thông tin rất lạc hậu. Từ hơn hai thập niên nay, tất cả các hãng xe lớn trên thế giới, từ xe phổ thông đến xe cao cấp, đều đã đồng bộ hóa vật liệu chế tạo. Các đường ống dẫn, bơm nhiên liệu, ron cao su đều sử dụng vật liệu tổng hợp chịu lực cao như Viton, Teflon và hợp kim chống ô xy hóa. Tại các quốc gia láng giềng như Thái Lan đã dùng đến E20, E85 từ lâu, Brazil hay Mỹ, xăng E10 là nhiên liệu tiêu chuẩn cơ bản nhất tại mọi cây xăng từ hàng chục năm qua mà không hề xảy ra bất kỳ đại dịch hỏng máy nào."
Xe cũ cần phải làm gì?
Theo ghi nhận của phóng viên, đánh vào tâm lý lo lắng khi bắt đầu chuyển đổi sang dùng xăng E10 của một số người, nhiều đơn vị kinh doanh chất phụ gia nhanh chóng quảng cáo rầm rộ các loại dung dịch chuyên dụng cho xăng E10 với lời hứa hẹn: giúp đốt sạch hơn, tăng chỉ số octane, bảo vệ động cơ khỏi tác hại của cồn. Một số thông tin quảng cáo còn lôi kéo bằng cách vẽ ra viễn cảnh kinh hoàng về bình xăng nhiễm nước, động cơ đóng cặn để người tiêu dùng lo lắng và chuẩn bị sẵn tiền mua những chai dung dịch được cho là giúp tăng chỉ số octane, hỗ trợ đốt cháy triệt để và làm sạch buồng đốt.
Tiến sĩ Cao Đào Nam, Quản lý chương trình đào tạo ngành kỹ thuật ô tô Trường Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM, chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc xe máy khi chuyển đổi sang xăng E10, bao gồm thay gioăng, o-ring, phớt cao su nếu đã lão hóa. Các chi tiết nên kiểm tra gồm: gioăng nắp bình xăng, o-ring kim phun, gioăng chế hòa khí, màng bơm xăng cơ, phớt, ống hồi xăng, ống thông hơi. Nên dùng vật liệu chịu ethanol tốt hơn như FKM/Viton hoặc vật liệu được nhà sản xuất phụ tùng ghi rõ là dùng được với E10.
Các chuyên gia xe máy cũng khẳng định nếu bình xăng bằng thép đã có gỉ, cặn đỏ, nước đọng hoặc mùi xăng cũ, hãy tháo bình kiểm tra, súc rửa cặn gỉ, thay lọc xăng. Nếu bình quá gỉ hoặc rò rỉ thì nên thay bình. Với xe cổ hoặc xe để lâu, có thể cân nhắc phủ lớp bảo vệ bên trong bình bằng vật liệu chuyên dụng chịu ethanol, nhưng cần làm đúng kỹ thuật.
Ông Nguyễn Minh Đồng, chuyên gia ô tô tại Đức, cũng khẳng định việc sử dụng phổ biến xăng E10 không gây tác động tiêu cực đến hoạt động của các phương tiện giao thông. Khi sử dụng xăng E10 thay thế xăng khoáng truyền thống, các chỉ tiêu về công suất, hiệu suất vận hành cũng như phát thải của phương tiện cơ bản không thay đổi đáng kể. Việc chuyển đổi sang xăng E10, bao gồm cả các loại tương đương RON95, về cơ bản không ảnh hưởng đến khả năng vận hành của động cơ.
Đối với ô tô đời cũ dùng bộ chế hòa khí, các garage hiện nay cũng có thể thay phao xăng, một số chi tiết bằng nhôm, kẽm dễ bị ảnh hưởng bởi ethanol. Nếu cẩn thận, chủ xe có thể hiệu chỉnh lại bộ chế hòa khí để phù hợp với đặc tính cháy của nhiên liệu chứa ethanol. Tuy nhiên, cũng giống như khi sử dụng xăng khoáng, để bảo đảm phương tiện hoạt động ổn định và bền bỉ, người sử dụng vẫn cần tuân thủ đầy đủ các quy định về bảo trì, bảo dưỡng theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Mẹo bảo quản xe khi dùng xăng E10
Nếu xe để trên một tháng: hút hết xăng E10, xả bình xăng con, chạy động cơ đến khi tắt hẳn. Bảo quản xe ở nơi khô ráo, thông thoáng. Kết hợp xăng khoáng định kỳ: nếu có thể, xen kẽ đổ xăng A95/A92 không ethanol để rửa hệ thống.
Với xe chạy hằng ngày hoặc vài ngày chạy một lần: nên đổ bình thường, không cần quá lo lắng. Có thể đổ nửa bình đến gần đầy bình, miễn là dùng hết trong thời gian hợp lý.
Với xe đang sử dụng thường xuyên: xăng E10 ít có cơ hội hút ẩm đến mức phân pha. Xe ít chạy, hai đến bốn tuần mới chạy một lần: nên đổ vừa đủ dùng, không nên để nhiên liệu tồn quá lâu.
Với xe máy hoặc ô tô ít sử dụng, cách an toàn là đổ lượng xăng có thể dùng hết trong khoảng hai đến bốn tuần. Giữ khoảng nửa bình hoặc hơn một chút, thỉnh thoảng chạy xe cho động cơ nóng hoàn toàn.
Nếu để gần một tháng không chạy, nên nổ máy hoặc chạy xe đủ lâu, không chỉ đề máy vài phút. Xe cất lâu trên một đến hai tháng: đổ gần đầy bình kết hợp dùng phụ gia ổn định nhiên liệu. Áp dụng cho xe phun xăng điện tử, bình xăng kín tương đối tốt, xe còn mới hoặc hệ thống nhiên liệu tốt. Nên dùng fuel stabilizer loại ghi rõ dùng cho ethanol/E10. Việc rút hoặc xả hết nhiên liệu áp dụng cho xe rất cũ, xe chế hòa khí, xe cổ, xe để lâu nhiều tháng hoặc xe có bình xăng đã gỉ.
