Sách Tin học lớp 3 chứa link độc hại: Góc khuất quản lý tên miền và địa chỉ đen ở Iceland
Sự việc phụ huynh bàng hoàng phát hiện Vở bài tập Tin học lớp 3 chứa đường link dẫn đến trang web có nội dung khiêu dâm đang gây xôn xao dư luận và đặt ra nhiều câu hỏi về an toàn giáo dục số. Tại trang 59 của cuốn sách do Nhà xuất bản Đại học Huế phát hành, một bài tập yêu cầu học sinh sử dụng trình duyệt web truy cập vào địa chỉ website video thiếu nhi để thực hành.
Tuy nhiên, thay vì hiển thị nội dung lành mạnh dành cho trẻ em, đường link này lại dẫn người dùng tới các trang web chứa nội dung độc hại, hoàn toàn không phù hợp với lứa tuổi học sinh tiểu học. Ngay sau khi sự việc lan truyền trên mạng xã hội, đơn vị phát hành là Tập đoàn Đại Trường Phát (DTP Group) đã phát đi thông báo khẩn cấp xin lỗi người dùng.
Phản ứng nhanh từ các bên liên quan
Nhà xuất bản Đại học Huế cũng lập tức báo cáo Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao để xử lý vụ việc. Đằng sau sự cố giáo dục hy hữu này là một câu chuyện phức tạp về góc khuất của việc quản lý tên miền trên không gian mạng toàn cầu.
Khi điều tra trang web được nhắc tới trong bài tập, ở dưới cùng trang xuất hiện dòng thông báo miễn trừ trách nhiệm: "Tất cả nội dung trên trang web này được thu thập từ nhiều trang web khác nhau. Trang web này chỉ cung cấp dịch vụ trang web và không lưu trữ các tài nguyên video, cũng không tham gia vào việc ghi hình hoặc tải lên."
Thông tin chi tiết về tên miền độc hại
Kiểm tra tên miền trên các trang web uy tín như ICANN hay WhoIs cho thấy:
- Trang web này mới được tạo ra vào ngày 26/6/2025
- Cập nhật lần cuối vào ngày 27/7/2025
- Sẽ hết hạn tên miền vào ngày 26/6/2026
- Thông tin cho thấy trang web được đại diện bởi đơn vị có tên Spaceship
Đáng chú ý, địa chỉ đăng ký tên miền được ghi là "Kalkofnsvegur 2, Reykjavik, Capital Region, 101" - một địa chỉ vô cùng tai tiếng trong không gian mạng quốc tế.
Bóng đen tại địa chỉ "Kalkofnsvegur 2" ở Iceland
Theo bài điều tra được đăng tải năm 2024 của tờ The New York Times, Kalkofnsvegur 2 là một tòa nhà văn phòng hiện đại gần bến cảng ở thủ đô Reykjavik của Iceland. Đối với giới an ninh mạng, tòa nhà này được biết đến như một "thiên đường ảo ở nước ngoài" cho những kẻ gian trên không gian mạng.
Địa chỉ này liên đới tới các hoạt động như:
- Đánh cắp danh tính
- Phát tán mã độc tống tiền
- Lan truyền thông tin sai lệch
- Lừa đảo trực tuyến
Lý do là vì địa chỉ này cũng là nơi đăng ký của "Withheld for Privacy", một công ty trong ngành công nghiệp phần lớn không được quản lý, cho phép những người điều hành tên miền trực tuyến che giấu danh tính.
Khó khăn trong xử lý pháp lý
Công ty này được tạo ra vào năm 2021 bởi Namecheap - một trong những nhà cung cấp trang web lớn nhất thế giới - và đã che đậy hiệu quả cho hàng chục nghìn trang web mờ ám, biến Iceland thành một trung tâm toàn cầu cho các hoạt động bất hợp pháp.
Về phía chính quyền, nguyên nhân khiến pháp luật địa phương Iceland gặp khó khăn trong việc xử lý xuất phát từ chính luật bảo vệ quyền riêng tư mạnh mẽ của quốc gia này. Đạo luật ban đầu vốn nhằm mục đích bảo vệ người dùng thông thường, nhưng thực tế lại bị lạm dụng.
Các nhà chức trách địa phương cho biết họ đã cố gắng liên hệ với đại diện của công ty "Withheld for Privacy" khi có sự cố xảy ra nhưng đều thất bại. Hơn nữa, Iceland không có thẩm quyền pháp lý đối với các trang web sử dụng bất kỳ tên miền nào khác ngoài ".is" (tên miền cấp cao nhất của Iceland), ngay cả khi chúng được đăng ký tại các địa chỉ ở quốc gia này.
Giải thích từ phía nhà biên soạn sách
Liên quan đến sự việc, Tiến sĩ Nguyễn Tương Tri, chủ biên cuốn sách, khẳng định tại thời điểm biên soạn, website này là một nguồn tài nguyên mở, cung cấp nội dung lành mạnh như video hoạt hình và trò chơi dân gian phù hợp với trẻ em.
"Thời gian gần đây chúng tôi không kiểm tra lại. Có khả năng website đã bị can thiệp, thay đổi nội dung theo hướng không phù hợp. Đây là tình huống nằm ngoài dự tính của nhóm tác giả", ông Tri cho hay.
Các mốc thời gian kiểm tra cho thấy trang web đen kia mới được tạo ra vào năm 2025, điều này hoàn toàn khớp với khẳng định của Tiến sĩ Tri. Có thể nói, sai lầm lần này của Nhà xuất bản mang tính chất hy hữu nhưng cũng cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn.
Bài học về quản lý tên miền
Từ sự kiện này, có thể thấy không gian tên miền trên mạng là một lĩnh vực có rất nhiều góc khuất nguy hiểm. Tên miền trên mạng Internet được mua đi bán lại liên tục, do đó, rất khó để nói trước nhiều năm về sau, những tên miền quen thuộc một thời sẽ về tay ai và bị thay đổi để đăng tải những nội dung gì.
Sự cố này không chỉ là vấn đề của một cuốn sách giáo khoa mà còn là hồi chuông cảnh báo về:
- An toàn nội dung số trong giáo dục
- Sự phức tạp của quản lý tên miền quốc tế
- Những lỗ hổng trong hệ thống bảo vệ trẻ em trực tuyến
- Nhu cầu cấp thiết về giám sát và cập nhật thường xuyên các tài liệu học tập số
Vụ việc đang được các cơ quan chức năng điều tra làm rõ, đồng thời mở ra cuộc thảo luận quan trọng về trách nhiệm của các bên trong việc bảo vệ học sinh khỏi những nội dung độc hại trên không gian mạng.
