Sự cố thiết bị bay không người lái (UAV) xâm phạm vùng cấm bay gần sân bay Nội Bài đã khiến 16 chuyến bay bị ảnh hưởng, trong đó có 5 chuyến chuẩn bị khởi hành phải tạm dừng. Trước đó một ngày, tại Nội Bài, chuyến bay của Vietjet Air từ Hà Nội đi Cam Ranh khi vừa cất cánh đạt độ cao khoảng 1.400 mét, tổ bay phát hiện một UAV bay ngược hướng. Đài Kiểm soát không lưu Nội Bài buộc phải tạm dừng các tàu bay chờ cất cánh, gây ảnh hưởng đến 16 chuyến bay, tiềm ẩn nguy cơ uy hiếp an toàn hàng không.
Nguy cơ từ UAV đối với hàng không
Thời gian gần đây, tại nhiều địa phương có cảng hàng không, sân bay trên cả nước, đã xảy ra hàng chục vụ UAV, drone, flycam hoạt động trái phép trong vùng cấm bay. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn khai thác tại các cảng hàng không, sân bay và các hãng hàng không. Theo quy định pháp luật, cảng hàng không, sân bay và khu vực lân cận trong bán kính 8 km là vùng cấm bay tuyệt đối. Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn sử dụng thiết bị bay trái quy định, bất chấp nguy cơ đối với an toàn bay.
Nguy cơ từ UAV, flycam và các vật thể bay tự phát đối với hoạt động hàng không dân dụng đã trở thành vấn đề rất nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn khai thác bay, lịch bay của các hãng, đặc biệt là tính mạng và tài sản của hành khách, tổ bay. Sau hàng loạt vụ việc UAV gần đây, Cục Hàng không Việt Nam đã chỉ đạo các cảng hàng không, cơ sở cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay và các đơn vị liên quan đồng loạt triển khai các biện pháp khẩn cấp.
Biện pháp khẩn cấp từ Cục Hàng không
Trọng tâm là phối hợp chặt chẽ giữa hàng không dân dụng với lực lượng quân sự, công an và chính quyền địa phương để phát hiện sớm, xác minh, truy tìm nguồn UAV xâm nhập. Bên cạnh đó, tăng cường cảnh giới cao độ tại các khu vực trọng yếu quanh sân bay; kịp thời thông báo cho tổ lái, kiểm soát viên không lưu để áp dụng phương án điều hành bay an toàn.
Giải pháp công nghệ và pháp lý
Để ngăn ngừa tác động của UAV, nhiều quốc gia đã triển khai hệ thống “no-fly zone”, định danh drone từ xa, hoặc áp dụng công nghệ vô hiệu hóa thiết bị, triệt tiêu nguy cơ xâm phạm của UAV. Việt Nam hoàn toàn có thể nghiên cứu, từng bước áp dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến để kiểm soát UAV. Việc này cần được triển khai đồng bộ cả về pháp lý, kỹ thuật, tổ chức thực hiện và phân định thẩm quyền.
Tuy nhiên, các biện pháp chế áp tín hiệu, gây nhiễu hay vô hiệu hóa UAV vi phạm có liên quan đến quốc phòng-an ninh, quản lý tần số vô tuyến điện và phải được thực hiện rất chặt chẽ, đúng thẩm quyền, tránh ảnh hưởng đến các hệ thống kỹ thuật hàng không và thông tin liên lạc khác. Vì vậy, trước mắt cần ưu tiên phát hiện sớm, cảnh báo sớm, phối hợp phản ứng nhanh, từng bước hoàn thiện cơ chế pháp lý và đầu tư công nghệ phù hợp.
Tăng cường tuyên truyền và chế tài xử phạt
Các cơ quan quản lý đã có chế tài xử lý, nhưng thực tế hiệu quả răn đe còn thấp, do đó cần nghiên cứu, tiếp tục tăng nặng chế tài xử phạt. Cùng với đó, các đơn vị liên quan cần tăng cường tuyên truyền trọng tâm, trọng điểm tại các khu dân cư, trường học, khu du lịch, khu vực chung quanh sân bay, nhằm ngăn chặn từ sớm, từ xa hành vi sử dụng UAV trái phép.
