Theo báo cáo của Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chuyển đổi kép là sự kết hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Chuyển đổi số bao gồm hạ tầng kỹ thuật số, kho tài nguyên dữ liệu quốc gia, công nghệ AI, IoT, Blockchain, Digital Twin và nền tảng điện toán đám mây. Chuyển đổi xanh bao gồm nông nghiệp sinh thái tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên và kinh tế phát thải thấp.
Cơ sở pháp lý và chiến lược
Hạ tầng số ngành nông nghiệp và môi trường được xây dựng dựa trên định hướng từ Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Ngoài ra, các luật như Luật Giao dịch điện tử (sửa đổi năm 2023), Luật Dữ liệu (hiệu lực từ năm 2024) và Luật Công nghiệp công nghệ số (ban hành 2025) tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, vững chắc cho quá trình chuyển đổi số toàn diện và phát triển bền vững.
Mục tiêu đến năm 2030
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành các quyết định chiến lược với mục tiêu: tỷ trọng kinh tế số nông nghiệp đạt 10% GDP; 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình; quản lý tài nguyên dựa trên dữ liệu thời gian thực; chuyển từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị phát triển chủ động; xây dựng cơ sở dữ liệu nguồn tài nguyên chiến lược; hình thành thị trường dữ liệu và thúc đẩy mở dữ liệu có kiểm soát.
Kết quả đạt được năm 2025
Năm 2025 là năm đầu tiên ngành nông nghiệp và môi trường triển khai hạ tầng dữ liệu số. Kết quả cho thấy chuyển đổi số giúp giảm từ 15-20% chi phí vật tư, trong khi năng suất tăng từ 10-15%. Ngành đã hoàn thiện 4/5 tiêu chí cơ sở dữ liệu trên nền tảng hạ tầng dùng chung của Bộ, bao gồm môi trường, lâm nghiệp, viễn thám và thủy lợi.
Vai trò của công nghệ
Mạng lưới Internet vạn vật (IoT) giúp kiến tạo nông nghiệp chính xác, thu thập dữ liệu về đất và nguồn nước theo thời gian thực, hỗ trợ xác định và bảo vệ nguồn nước ngầm, giám sát chất lượng đất. Trí tuệ nhân tạo (AI) tối ưu hóa chuỗi cung ứng, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật thị trường nước ngoài, bảo vệ đa dạng sinh học và phát triển bền vững. Blockchain đảm bảo minh bạch nguồn gốc nông sản qua mã QR trên bao bì, tạo “phần bù giá xanh” cho nông sản Việt Nam; số hóa quy trình đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) phát thải khí nhà kính. Công nghệ bản sao số (Digital Twin) quản trị rủi ro thiên tai, bảo vệ vùng chuyên canh.
Thách thức và giải pháp
Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, ngành vẫn đối mặt với rào cản về thể chế tài chính, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng dữ liệu và nhân lực số. Những vướng mắc trong đồng bộ hóa dữ liệu và văn bản hướng dẫn cần được tháo gỡ. Anh Nguyễn Tường Hưng, Giám đốc kỹ thuật Công ty cổ phần Công nghệ nông nghiệp (Agri Tech) chia sẻ: “Đối với doanh nghiệp, thông tin là điều vô cùng quan trọng cho việc định hướng sản xuất, kinh doanh. Có được hạ tầng số đồng bộ và là nguồn mở là điều chúng tôi mong mỏi từ rất lâu rồi”.
Cục trưởng Chuyển đổi số Lê Phú Hà cho biết, Cục Chuyển đổi số sẽ hoàn thiện kho dữ liệu lớn Data Lakehouse; kiến trúc tiên tiến cho dữ liệu AI-Ready để phân tích quy hoạch, tối ưu sản xuất và cảnh báo thiên tai. Trong kế hoạch dài hạn, ngành hướng tới phát triển thị trường dữ liệu và dịch vụ dữ liệu mở. Để đạt được điều đó, ngành nông nghiệp và môi trường cần được tạo cơ chế hoàn thiện chính sách đối với nghiên cứu và ứng dụng các đề tài, dự án khoa học, triển khai linh hoạt các quy định kinh tế-kỹ thuật đặc thù cho hoạt động số hóa dữ liệu.
