Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Quyết định hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Đây là tài liệu khung, mang tính định hướng để các cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ cụ thể hóa thành quy tắc nội bộ và áp dụng trong phạm vi của mình.
Những hành vi vi phạm liêm chính khoa học
Theo hướng dẫn, các hành vi vi phạm liêm chính khoa học bao gồm: ngụy tạo dữ liệu, kết quả nghiên cứu; giả mạo dữ liệu; đạo văn dưới mọi hình thức; ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ tác giả có đóng góp thực sự; cản trở, đe dọa, ép buộc, can thiệp vào quá trình đánh giá, phản biện, xét duyệt bản thảo công bố khoa học và các hành vi vi phạm khác do cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ bổ sung phù hợp với quy định của Đảng, Nhà nước.
Vi phạm đạo đức nghề nghiệp
Các hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp gồm: che giấu rủi ro gây hậu quả nghiêm trọng; truyền bá thông tin sai sự thật, xuyên tạc kết quả nghiên cứu; không được sự đồng ý tự nguyện bằng văn bản hoặc hình thức tương tự của đối tượng nghiên cứu khi nghiên cứu trên người; tiết lộ dữ liệu nhạy cảm mà không được phép; sử dụng thiết bị, kinh phí, vật tư cho mục đích cá nhân; không công khai mối quan hệ tài chính, nguồn tài trợ, xung đột lợi ích; thực hiện nghiên cứu xâm phạm nhân phẩm, danh dự, quyền riêng tư của cá nhân, cộng đồng.
Nguyên tắc liêm chính khoa học
Bộ yêu cầu trong quy tắc liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp, mọi cá nhân tham gia nghiên cứu phải tuân thủ các nguyên tắc: trung thực trong đề xuất, thực hiện, công bố và ứng dụng kết quả nghiên cứu; khách quan và minh bạch trong thiết kế nghiên cứu, thu thập, phân tích, xử lý và đánh giá kết quả; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và ghi nhận đầy đủ sự đóng góp; chịu trách nhiệm giải trình trước tổ chức chủ trì, cơ quan tài trợ, cộng đồng khoa học và xã hội khi được yêu cầu.
Xử lý vi phạm
Văn bản hướng dẫn cũng nêu rõ quy trình tiếp nhận thông tin, xác minh, kết luận và xử lý vi phạm. Cần bảo đảm bí mật thông tin và bảo vệ người cung cấp thông tin, cũng như quyền của người bị cáo buộc được xem xét khách quan, công bằng, được biết, giải trình và khiếu nại. Không coi người có dấu hiệu vi phạm là vi phạm nếu chưa có bằng chứng rõ ràng và kết luận của người đứng đầu.
Các biện pháp xử lý vi phạm có thể bao gồm: nhắc nhở, phê bình; cảnh cáo bằng văn bản; yêu cầu cải chính, xin lỗi công khai; dừng giao chủ trì hoặc tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ; không cho phép chủ trì hoặc tham gia thực hiện nhiệm vụ trong thời hạn nhất định hoặc vô thời hạn; yêu cầu rút bài báo/ấn phẩm khoa học; yêu cầu hoàn trả kinh phí; thu hồi kinh phí, danh hiệu, khen thưởng; sửa đổi, hủy bỏ kết quả đánh giá nhiệm vụ.
