Hội nghị quốc tế về kính hiển vi tiên tiến khai mạc tại Gia Lai, hướng tới xây dựng mạng lưới dùng chung
Sáng ngày 25 tháng 2, Hội nghị quốc tế về Hiển vi tiên tiến cho khoa học sự sống và vật liệu (ICAM-2026) đã chính thức khai mạc tại Trung tâm quốc tế Khoa học và giáo dục liên ngành (ICISE), tọa lạc tại phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai. Sự kiện khoa học quan trọng này được tổ chức bởi Hội Gặp gỡ Việt Nam và ICISE, phối hợp cùng Hội Lý sinh Việt Nam và Hội Kính hiển vi Việt Nam.
Quy mô và mục tiêu chiến lược
ICAM-2026 đã thu hút sự tham dự của hơn 60 nhà khoa học, kỹ sư và đại diện doanh nghiệp thiết bị kính hiển vi đến từ 12 quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau. Gần 70 báo cáo khoa học đã được trình bày tại các phiên toàn thể, song song và poster. Tuy nhiên, điểm nhấn đặc biệt của hội nghị không chỉ nằm ở số lượng tham luận, mà còn ở mục tiêu dài hạn: xây dựng mạng lưới kính hiển vi tiên tiến dùng chung cho Việt Nam.
Phát biểu khai mạc, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Hà, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai, đã khẳng định rằng ICAM-2026 tập trung vào việc cập nhật các công nghệ kính hiển vi hiện đại và thúc đẩy ứng dụng trong khoa học sự sống cũng như khoa học vật liệu. Ông nhấn mạnh rằng hội nghị này góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu trong nước, tăng cường kết nối khu vực và quốc tế, từ đó từng bước nâng cao vị thế khoa học Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ lõi.
Sự tham gia của các chuyên gia quốc tế và xu hướng kết hợp AI
Hội nghị năm nay có sự tham gia của nhiều chuyên gia quốc tế nổi bật, bao gồm Tiến sĩ Teng-Leong Chew từ Viện Y học Howard Hughes (Mỹ), Giáo sư Ricardo Garcia từ Hội đồng Nghiên cứu quốc gia Tây Ban Nha, Giáo sư Hing Hiang Lian từ Malaysia và Giáo sư Nagai Takeharu từ Nhật Bản. Các báo cáo khoa học tập trung vào nhiều chủ đề đa dạng như kính hiển vi điện tử, kính hiển vi lực nguyên tử, kính hiển vi huỳnh quang siêu phân giải, kỹ thuật quan sát tế bào sống, in-situ và operando.
Đáng chú ý, xu hướng kết hợp kính hiển vi với trí tuệ nhân tạo (AI) đã thu hút nhiều thảo luận sôi nổi. AI giúp phân tích hình ảnh một cách nhanh chóng và chính xác, cho phép theo dõi quá trình sinh học hoặc biến đổi vật liệu theo thời gian thực với độ phân giải cao. Giới chuyên gia nhận định đây là hướng đi chiến lược, đặc biệt khi Việt Nam đang đặt mục tiêu phát triển mạnh mẽ các lĩnh vực công nghệ nano, công nghiệp bán dẫn và đổi mới sáng tạo.
Giải pháp xây dựng hạ tầng dùng chung và đào tạo thực hành
Bên cạnh nội dung học thuật, ICAM-2026 đã dành nhiều thời gian để bàn luận về các giải pháp xây dựng hạ tầng dùng chung. Các chuyên gia đã chia sẻ kinh nghiệm tổ chức mạng lưới kính hiển vi tại những quốc gia còn hạn chế về nguồn lực. Cơ chế chia sẻ thiết bị, đồng bộ quy trình vận hành và hợp tác quốc tế được xem là chìa khóa để tối ưu hóa đầu tư, tránh lãng phí các hệ thống trị giá hàng triệu USD.
Theo ban tổ chức, việc hình thành mạng lưới không chỉ giúp khai thác hiệu quả trang thiết bị hiện có, mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận cho các nhà khoa học trẻ và nhóm nghiên cứu mới. Đây được coi là nền tảng quan trọng để thúc đẩy nghiên cứu và phát triển (R&D) trong các lĩnh vực mũi nhọn.
Trước thềm hội nghị, ban tổ chức đã triển khai khóa đào tạo thực hành kính hiển vi cho các nghiên cứu sinh và nhà khoa học trẻ Việt Nam. Học viên đã có cơ hội trực tiếp vận hành thiết bị hiện đại, nâng cao kỹ năng khai thác và phân tích dữ liệu, thay vì chỉ tiếp cận lý thuyết.
Kêu gọi hợp tác và tầm nhìn tương lai
Hai đồng chủ tịch hội nghị là Phó Giáo sư - Tiến sĩ Trần Quang Huy từ Đại học Phenikaa (Việt Nam) và Phó Giáo sư - Tiến sĩ Ngô Xuân Kiên từ Đại học Kanazawa (Nhật Bản) đã kêu gọi các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước tăng cường phối hợp, cùng nhau xây dựng mạng lưới kính hiển vi tiên tiến. Nếu được triển khai hiệu quả, mạng lưới này sẽ trở thành "hạ tầng mềm" quan trọng, hỗ trợ đào tạo nhân lực chất lượng cao và nâng tầm nghiên cứu khoa học Việt Nam trong giai đoạn mới.
