Hội thảo NAFOSTED định hướng hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học
Hội thảo mới đây do Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) tổ chức đã thu hút sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước, nhà khoa học và chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ chiến lược. Sự kiện này nhằm thảo luận về các giải pháp nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học và công nghệ tại Việt Nam.
Khoa học và công nghệ là động lực trung tâm của phát triển
Phát biểu khai mạc, Tiến sĩ Nguyễn Phú Bình, Phó Giám đốc Quỹ NAFOSTED, khẳng định rằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực trung tâm cho sự phát triển, không chỉ ở cấp độ quốc gia mà còn trên quy mô toàn cầu. Ông nhấn mạnh rằng Việt Nam hiện đang trong giai đoạn hoàn thiện khung thể chế mới, với những thay đổi nền tảng về cách thức tổ chức, quản lý và tài trợ các hoạt động khoa học, công nghệ.
Trong bối cảnh đó, hợp tác quốc tế không còn đơn thuần là một kênh hỗ trợ, mà đã trở thành một trụ cột chiến lược quan trọng để nâng cao chất lượng nghiên cứu, kết nối tri thức toàn cầu và đặc biệt là rút ngắn khoảng cách công nghệ so với các nước phát triển.
Thách thức và cơ hội trong hợp tác quốc tế
Tuy nhiên, Tiến sĩ Nguyễn Phú Bình cũng thẳng thắn chỉ ra rằng hiệu quả hợp tác quốc tế trong nghiên cứu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng hiện có. Cụ thể, tỷ lệ đồng tài trợ và đóng góp từ phía đối tác quốc tế còn hạn chế, trong khi nhiều chương trình hợp tác vẫn mang tính phân tán và thiếu định hướng ưu tiên rõ ràng.
Để giải đáp các băn khoăn của nhà khoa học về tài trợ nhiệm vụ hợp tác quốc tế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ NAFOSTED, đã chia sẻ thông tin chi tiết. Ông cho biết, trong thời gian qua, Quỹ đã từng bước tiếp cận các chuẩn mực quốc tế trong đánh giá và tài trợ nghiên cứu, đồng thời mở rộng hợp tác song phương và đa phương, cũng như thử nghiệm các mô hình đồng tài trợ với đối tác nước ngoài.
Định hướng chuyển đổi mạnh mẽ trong tài trợ nghiên cứu
Trong giai đoạn tới, Quỹ NAFOSTED xác định cần có những chuyển đổi mạnh mẽ hơn, bao gồm:
- Chuyển từ tài trợ đơn lẻ sang tài trợ theo chương trình, gắn liền với các bài toán lớn của quốc gia.
- Tăng cường cơ chế đồng tài trợ thực chất, hướng tới huy động nguồn lực quốc tế.
- Lựa chọn có trọng tâm các lĩnh vực ưu tiên, từ nghiên cứu nền tảng đến làm chủ công nghệ lõi.
Hội thảo cũng lắng nghe các ý kiến góp ý từ đại diện cơ quan quản lý nhà nước, nhà khoa học có kinh nghiệm hợp tác quốc tế và chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ trọng điểm. Các ý kiến đều thống nhất rằng Quỹ NAFOSTED cần tiếp tục mở rộng chương trình hợp tác với các đối tác có nền khoa học và công nghệ phát triển, tăng tỷ lệ tài trợ để nâng cao cơ hội tiếp cận nguồn lực quốc tế.
Đề xuất giải pháp từ cộng đồng khoa học
Các nhà khoa học đề nghị chuyển từ tài trợ đơn lẻ sang tài trợ theo chuỗi phát triển công nghệ, từ nghiên cứu nền tảng, công nghệ lõi đến nguyên mẫu và sản phẩm cuối cùng. Cách tiếp cận này giúp đảm bảo mỗi nhiệm vụ không chỉ dừng lại ở công bố khoa học mà còn có lộ trình phát triển tiếp theo, hướng tới các kết quả cụ thể và ứng dụng thực tiễn.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Anh từ Đại học Kỹ thuật Lê Quý Đôn đã chia sẻ kinh nghiệm hợp tác nghiên cứu với Vương quốc Anh, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn đúng nhiệm vụ để tạo ra tri thức mới, năng lực mới và công nghệ mới cho Việt Nam.
Đồng thời, các chuyên gia cũng đề xuất rằng các nhiệm vụ nghiên cứu không chỉ nên có sự tham gia của viện nghiên cứu, trường đại học và đối tác quốc tế, mà còn cần sự tham gia thực chất từ doanh nghiệp. Doanh nghiệp không chỉ là bên tiếp nhận kết quả nghiên cứu, mà phải cùng xác định bài toán, tham gia thử nghiệm ngay từ giai đoạn đầu, giúp đảm bảo công nghệ được phát triển gắn liền với nhu cầu thực tế và có khả năng triển khai hiệu quả.
Kết luận và triển vọng tương lai
Kết luận Hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ NAFOSTED, khẳng định rằng tất cả các ý kiến đóng góp sẽ được nghiêm túc tiếp thu để hoàn thiện cơ chế tài trợ, nhằm tạo ra một hệ sinh thái hợp tác quốc tế hiệu quả hơn, thực chất hơn và có tác động lớn hơn đến sự phát triển khoa học, công nghệ của đất nước.
Ông cũng tiết lộ thêm rằng Dự thảo Nghị định hướng dẫn tổ chức và hoạt động của Quỹ NAFOSTED đã được trình lên Chính phủ và dự kiến sẽ được ban hành trong tháng 4 tới. Nghị định này được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều điểm đột phá, góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc mà cộng đồng khoa học đã nhiều lần phản ánh trong thời gian qua.
