Nguyệt thực toàn phần và hiện tượng selenelion hiếm gặp xuất hiện trên bầu trời Việt Nam
Đúng như dự báo, hiện tượng nguyệt thực toàn phần, hay còn được biết đến với tên gọi quen thuộc là trăng máu, đã xuất hiện trên bầu trời Việt Nam vào chiều tối ngày 3 tháng 3. Sự kiện thiên văn kỳ thú này đã thu hút sự chú ý và thích thú của đông đảo người yêu thiên văn tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội cũng như nhiều tỉnh thành khác trên cả nước. Tuy nhiên, không phải tất cả các địa phương đều may mắn có điều kiện thời tiết thuận lợi để quan sát trọn vẹn hiện tượng này.
Selenelion - hiện tượng "đồng hiện" hiếm gặp của mặt trăng và mặt trời
Theo thông tin từ Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), tại những khu vực có bầu trời quang đãng và đường chân trời rộng thoáng, người quan sát nguyệt thực toàn phần chiều tối 3.3 có cơ hội chứng kiến một hiện tượng vô cùng hiếm gặp mang tên selenelion. "Khi mặt trăng mọc lên từ đường chân trời với màu đỏ máu đặc trưng, đồng thời mặt trời bắt đầu lặn dần ở hướng tây, tạo nên cảnh tượng 'đồng hiện' của bộ đôi thiên thể này. Hiện tượng này được gọi với cái tên thú vị là selenelion và vô cùng hiếm gặp", đại diện HAS cho biết.
Selenelion là thuật ngữ thiên văn học dùng để chỉ một lần nguyệt thực toàn phần xảy ra khi mặt trăng và mặt trời cùng lúc xuất hiện phía trên đường chân trời, ở vị trí gần như đối diện nhau. Nghe có vẻ vô lý vì theo lý thuyết, nếu hai thiên thể đối diện nhau thì phải có một cái ở phía trên và một cái ở phía dưới đường chân trời. Tuy nhiên, hiệu ứng khúc xạ khí quyển đã tạo nên hiện tượng thú vị này khi nó nâng mỗi thiên thể lên cao hơn so với vị trí thực sự của chúng. Điều này có nghĩa là những gì người quan sát nhìn thấy thực tế không phải là vị trí hình học thực sự của chúng.
Điều kiện quan sát và những khoảnh khắc đáng nhớ
Selenelion chỉ có thể được nhìn thấy ngay trước khi hoàng hôn buông xuống hoặc sau khi bình minh ló dạng, và chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian rất ngắn ngủi. Do đó, không phải tất cả những người quan sát hiện tượng nguyệt thực toàn phần vào tối qua đều may mắn chứng kiến selenelion, bởi điều kiện thời tiết và vị trí quan sát đóng vai trò quyết định.
Ngay sau khoảnh khắc selenelion kỳ diệu, pha toàn phần của nguyệt thực chính thức bắt đầu vào lúc 18 giờ 4 phút. Đây là thời điểm toàn bộ đĩa sáng của mặt trăng được nhuộm một màu đỏ máu huyền bí và ma mị, tạo nên một cảnh tượng thiên nhiên ngoạn mục. Theo các chuyên gia thiên văn, những người quan sát tại Bắc Mỹ, khu vực Thái Bình Dương, Châu Úc và Đông Á đã có vị trí xem đẹp nhất để chứng kiến trăng tròn tháng 3, còn được gọi là Trăng Giun, đi qua vùng bóng của trái đất và chuyển sang màu đỏ đồng trong suốt 58 phút đầy mê hoặc.
Giai đoạn lặng của mặt trăng và những dự báo tương lai
Tuy nhiên, một thông tin đáng chú ý được Space.com đưa ra cho biết: "sẽ không có thêm nguyệt thực toàn phần nào trong gần 3 năm tới". Một giai đoạn lặng của mặt trăng sẽ bắt đầu và chỉ kết thúc khi xảy ra một nguyệt thực toàn phần vào đêm giao thừa năm 2028 - 2029. Điều này càng làm tăng thêm giá trị và sự đặc biệt cho sự kiện thiên văn mà người dân Việt Nam vừa được chứng kiến.
Hiện tượng nguyệt thực toàn phần và selenelion hiếm gặp không chỉ là một sự kiện khoa học mà còn là dịp để cộng đồng yêu thiên văn trên cả nước cùng nhau chia sẻ niềm đam mê khám phá vũ trụ. Dù thời tiết không ủng hộ ở một số khu vực, nhưng những hình ảnh và trải nghiệm từ sự kiện này chắc chắn sẽ còn đọng lại lâu dài trong ký ức của nhiều người.
