Sao chổi 170.000 năm hiếm gặp xuất hiện: Cơ hội duy nhất để quan sát trước bình minh
Theo Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), người Việt Nam đang có cơ hội hiếm hoi để chiêm ngưỡng một vị khách đặc biệt từ vũ trụ: sao chổi C/2025 R3 (Pan-STARRS) với chu kỳ quỹ đạo lên tới 170.000 năm. Đây là một sự kiện thiên văn cực kỳ hiếm gặp, bởi sao chổi này chỉ xuất hiện một lần trong khoảng thời gian dài như vậy, và nó đang âm thầm sáng lên trên bầu trời phía đông. Tuy nhiên, thời gian để quan sát rất ngắn ngủi, chỉ còn vài ngày trước khi nó biến mất hoàn toàn trong ánh sáng của bình minh.
Thời điểm vàng để ngắm sao chổi hiếm
Cuộc chạy đua với thời gian đã bắt đầu. Khoảng thời gian tốt nhất để tìm kiếm sao chổi C/2025 R3 (Pan-STARRS) là từ 4 giờ 30 phút đến 5 giờ 30 phút sáng, tức khoảng 90 phút trước khi mặt trời mọc. Đây được xem là thời điểm vàng, khi bầu trời vẫn đủ tối nhưng sao chổi đã nhô lên khỏi đường chân trời phía đông. Giai đoạn lý tưởng nhất kéo dài từ ngày 10 đến ngày 20 tháng 4, trong đó ngày 18 tháng 4 được đánh giá là đẹp nhất nhờ trăng mới, mang lại bầu trời tối lý tưởng cho việc quan sát.
Trong khi đó, ngày 19 tháng 4 là thời điểm sao chổi đạt độ sáng cực đại, dự báo vào khoảng +3. Tuy nhiên, việc quan sát vào ngày này lại rất khó khăn vì sao chổi nằm quá gần mặt trời và bị ánh sáng bình minh lấn át. Sau mốc thời gian này, sao chổi sẽ nhanh chóng biến mất khỏi bầu trời Bắc bán cầu, đồng nghĩa với việc người yêu thiên văn gần như không còn cơ hội thứ hai để ngắm nhìn nó.
Hướng dẫn chi tiết cách tìm sao chổi trên bầu trời
Để xác định đúng vị trí của sao chổi, bạn cần nhìn về hướng đông và sử dụng Great Square of Pegasus, một nhóm sao có hình tứ giác gần vuông nổi bật thuộc chòm sao Pegasus (Phi Mã) làm mốc tham chiếu. Trong khoảng từ ngày 13 đến ngày 19 tháng 4, sao chổi sẽ di chuyển dọc theo cạnh dưới của hình vuông này, bắt đầu từ gần ngôi sao Markab và tiến dần về phía Algenib.
Tuy nhiên, do sao chổi nằm rất thấp, chỉ cao khoảng 5 đến 15 độ so với đường chân trời, bạn cần một vị trí quan sát thật thoáng đãng, không bị che khuất bởi nhà cao tầng hoặc cây cối. Khi nhìn qua ống nhòm 10x50 – công cụ được đánh giá là tối ưu nhất – bạn sẽ không thấy một ngôi sao sáng rực mà là một đốm mờ, hơi loang, giống như một đám mây nhỏ đứng yên giữa các vì sao. Đó chính là hình ảnh của sao chổi quý hiếm này.
Lời khuyên từ chuyên gia để chụp ảnh và quan sát thành công
HAS cung cấp hướng dẫn chi tiết cho những ai muốn lưu lại khoảnh khắc hiếm hoi này. Hãy chuẩn bị máy ảnh gắn tripod với ống kính có tiêu cự từ 200 đến 400 mm, thiết lập ISO trong khoảng 1600 đến 6400 và thời gian phơi sáng ngắn từ 1 đến 5 giây. Đừng quên chụp ở định dạng RAW vì chi tiết của sao chổi thường chỉ hiện rõ sau khi xử lý ảnh.
Quan trọng hơn hết, bạn cần chuẩn bị từ tối hôm trước: kiểm tra dự báo thời tiết, xác định vị trí sao chổi bằng các ứng dụng thiên văn như Stellarium hoặc Sky Tonight, và đặt báo thức sớm. Chỉ cần chậm trễ vài phút, ánh sáng bình minh có thể khiến bạn bỏ lỡ hoàn toàn mục tiêu quan sát.
"Đây là một trong những sao chổi chu kỳ dài hiếm gặp, có thể mất tới 170.000 năm mới quay lại. Điều đó có nghĩa là khoảnh khắc bạn nhìn thấy nó, nếu thành công, là duy nhất trong đời. Nếu có một buổi sáng trời quang trong tuần tới, hãy thử một lần bước ra ngoài trước bình minh và hướng mắt về phía đông, biết đâu bạn sẽ bắt gặp 'vị khách cổ xưa' đang lặng lẽ đi ngang qua bầu trời của chúng ta", đại diện HAS chia sẻ.
