Trung Quốc đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng 'thị trấn vệ tinh' tại vùng ngoại ô thủ đô Bắc Kinh, một trung tâm dành cho các doanh nghiệp sản xuất và vận hành vệ tinh, trong bối cảnh ngành không gian thương mại tăng trưởng mạnh mẽ. Theo tờ Beijing Daily, khu vực lõi của dự án có diện tích 145.000 mét vuông và dự kiến hoàn thành vào nửa cuối năm 2026. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm thúc đẩy tham vọng phát triển ngành công nghiệp không gian quy mô lớn của Trung Quốc, khi các hoạt động thương mại ngày càng chiếm ưu thế.
Hiện nay, các vụ phóng do doanh nghiệp tư nhân thực hiện đã chiếm hơn 60% tổng số lần phóng của Trung Quốc, với nhiều công ty đang chuẩn bị niêm yết. Ông Gao Yibin, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Chiến lược tại Future Aerospace, nhận định thị trường không gian thương mại Trung Quốc đang tiến gần đến quy mô hàng nghìn tỷ nhân dân tệ. Đà tăng trưởng này được thúc đẩy bởi việc đẩy nhanh phê duyệt phóng, gia tăng nội địa hóa linh kiện và dòng vốn lớn từ các quỹ công nghiệp.
Các lĩnh vực dẫn dắt tăng trưởng
Các lĩnh vực được kỳ vọng sẽ dẫn dắt tăng trưởng bao gồm mạng lưới vệ tinh quỹ đạo thấp, internet vệ tinh, tính toán trong không gian và hệ thống kết nối 6G tích hợp không-trung-địa. Đây được xem là nền tảng hạ tầng mới cho nền kinh tế không gian trong tương lai.
Mô hình cụm công nghiệp và bài toán chi phí
Thay vì phát triển rời rạc, dự án 'thị trấn vệ tinh' áp dụng mô hình cụm công nghiệp tập trung, tương tự cách 'Thung lũng Silicon' vận hành, nhằm tạo ra giá trị kinh tế thông qua khả năng chia sẻ tài nguyên. Khu vực này cung cấp hơn 10 dịch vụ dùng chung cho doanh nghiệp, bao gồm thử nghiệm rung, chân không nhiệt và tách tầng. Đây đều là những hạng mục đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu rất lớn mà trước đây mỗi công ty phải tự đảm nhận. Việc dùng chung hạ tầng giúp các startup không gian giảm đáng kể rào cản gia nhập ngành, tối ưu dòng tiền và rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường. Mô hình này cũng tạo điều kiện để nhân lực, vốn và công nghệ lưu chuyển hiệu quả hơn trong toàn ngành.
Hiệu quả ban đầu đã nhanh chóng thu hút dòng vốn. Hiện hơn 40 doanh nghiệp không gian thương mại đã hiện diện tại khu thí điểm. Giới chuyên môn đánh giá đây là bước chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang công nghiệp hóa quy mô lớn, với mục tiêu hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh cho ngành không gian.
Cạnh tranh toàn cầu và cuộc đua lên Mặt Trăng
Tham vọng thương mại đi kèm với áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng trên toàn cầu. Theo Cryptopolitan, Trung Quốc đặt mục tiêu thực hiện khoảng 140 vụ phóng quỹ đạo vào năm 2026, tăng mạnh so với 92 lần năm 2025 và 68 lần năm 2024. Tuy nhiên, Mỹ vẫn đang dẫn đầu với 193 vụ phóng trong năm 2025, trong đó riêng tên lửa Falcon 9 của doanh nghiệp tư nhân SpaceX thực hiện tới 165 nhiệm vụ. Cuộc đua không chỉ dừng lại ở số lượng vụ phóng, mà còn hướng tới việc thiết lập các tiêu chuẩn toàn cầu trong lĩnh vực không gian.
Một trong những mục tiêu chiến lược là khu vực cực Nam của Mặt Trăng, nơi được cho là chứa băng nước, nguồn tài nguyên quan trọng cho các sứ mệnh dài hạn. Trong khi NASA vừa hoàn tất chuyến bay quanh Mặt Trăng của Artemis II và đặt mục tiêu hạ cánh vào năm 2028, Trung Quốc tuyên bố sẽ đưa con người lên Mặt Trăng vào năm 2030. Theo ông Dean Cheng, chuyên gia về an ninh và chương trình không gian Trung Quốc, nước nào thiết lập được sự hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng trước sẽ có lợi thế định hình các tiêu chuẩn tương lai, từ công nghệ, dữ liệu đến quy tắc vận hành. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng 'thị trấn vệ tinh' cho thấy chiến lược dài hạn của Trung Quốc trong việc tái cấu trúc toàn bộ hạ tầng công nghiệp, nhằm sẵn sàng cho kỷ nguyên kinh tế vũ trụ đang hình thành.
