Phát biểu tại chương trình, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Phó Trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương khẳng định trong hơn nửa thế kỷ qua, các thế hệ cán bộ, nhà khoa học của Viện đã bền bỉ xây dựng nền tảng nghiên cứu cơ bản, ứng dụng và phát triển công nghệ đa ngành, đóng góp quan trọng cho sự phát triển khoa học và công nghệ quốc gia. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đối với khoa học và công nghệ đã thay đổi căn bản. Giá trị cuối cùng của nghiên cứu phải thể hiện qua khả năng tạo ra công nghệ, sản phẩm, doanh nghiệp, thị trường và những đóng góp thiết thực cho đời sống nhân dân.
Định hướng đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên mới
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới phương thức quản trị quốc gia và đưa đất nước phát triển bứt phá. Điều này đặt lên vai các tổ chức khoa học, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp trách nhiệm to lớn: phải cùng nhau đưa khoa học, công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và động lực tăng trưởng thực chất của nền kinh tế.
Trong thời gian qua, Viện Hàn lâm đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong nghiên cứu, ứng dụng, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp khoa học công nghệ. Nhiều công trình nghiên cứu đã được thương mại hóa, ứng dụng trong các lĩnh vực như công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ môi trường, công nghệ thông tin, tự động hóa, năng lượng và y dược; số lượng bằng độc quyền sở hữu trí tuệ tăng mạnh; nhiều sản phẩm khoa học công nghệ từng bước tham gia thị trường và phục vụ doanh nghiệp, địa phương, cộng đồng.
Ba hướng đổi mới sáng tạo chủ lực
Theo GS.TS Trần Hồng Thái, đổi mới sáng tạo không thể là nỗ lực đơn lẻ của một viện nghiên cứu hay một nhóm nhà khoa học mà là sự cộng hưởng của Nhà nước với vai trò kiến tạo; doanh nghiệp dẫn dắt thị trường; viện nghiên cứu và trường đại học tạo ra tri thức, công nghệ; nhà đầu tư chia sẻ rủi ro; các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo kết nối, chuẩn hóa, tư vấn; và thế hệ trẻ với khát vọng tiên phong, dám nghĩ dám làm. Trên cơ sở đó, Viện xác định ba hướng lớn: Đưa kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm, đến gần hơn với doanh nghiệp và đời sống; kết nối chặt chẽ hơn giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư; hình thành môi trường ươm tạo và khởi nghiệp công nghệ ngay trong hệ sinh thái của đơn vị.
Viện Hàn lâm mong muốn các doanh nghiệp chủ động đặt hàng nghiên cứu, đặt bài toán công nghệ từ nhu cầu thực tiễn của sản xuất và thị trường; Viện sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình từ nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ đến chuyển giao và phát triển sản phẩm; xây dựng mối quan hệ hợp tác theo hướng cùng đầu tư, cùng nghiên cứu, cùng chia sẻ lợi ích, cùng phát triển bền vững. Bên cạnh đó, vai trò của các quỹ đầu tư không chỉ là cung cấp nguồn vốn, mà còn là nguồn lực về quản trị, kết nối thị trường, tư vấn chiến lược và hỗ trợ mở rộng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Chương trình với chủ đề “Khơi dậy và kết nối các nguồn lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo” cùng sự tham gia của Trung ương Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, các doanh nghiệp, nhà tài trợ, nhà đầu tư và các đơn vị đồng hành sẽ là cơ hội để các bên cùng nhau bắt tay ngay vào những việc cụ thể: lựa chọn công nghệ có tiềm năng thương mại hóa; hỗ trợ đánh giá mức độ sẵn sàng công nghệ; kết nối doanh nghiệp tiếp nhận thử nghiệm; hỗ trợ chuẩn hóa quy trình, tiêu chuẩn chất lượng; hình thành các nhóm dự án có khả năng gọi vốn; từng bước tạo ra các doanh nghiệp khởi nguồn từ kết quả nghiên cứu của Viện.
Thương mại hóa công nghệ - Chìa khóa nâng cao năng lực cạnh tranh
Đại biểu Quốc hội Vũ Hồng Quân, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là câu chuyện riêng của ngành Khoa học và công nghệ mà trở thành yêu cầu mục tiêu chiến lược quốc gia, gắn trực tiếp với năng suất lao động, năng lực cạnh tranh, chất lượng tăng trưởng và khả năng tự chủ của nền kinh tế. Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 68-NQ/TW đã tạo thành một trục chính sách quan trọng: khoa học công nghệ là động lực then chốt, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất; doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp đưa công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và thị trường. Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 cũng đã tạo bước mở quan trọng.
Ông Vũ Hồng Quân nhấn mạnh: “Thương mại hóa công nghệ chỉ thực chất khi tri thức khoa học đi được vào thị trường, công nghệ cho doanh nghiệp mạnh lên, nhà khoa học được ghi nhận xứng đáng và nền kinh tế hình thành thêm nguồn nhân lực cạnh tranh mới.” Để thương mại hóa trở thành năng lực vận hành thực sự, cần thay đổi cách tiếp cận từ tư duy giới thiệu công nghệ sang tư duy giải bài toán thị trường. Một giải pháp quan trọng là hình thành chủ thể trung gian vận hành thương mại hóa công nghệ, trong đó cơ chế một cửa kết nối công nghệ giữa Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và Trung tâm đổi mới sáng tạo công nghệ cao (Viện Hàn lâm) có thể là một thí dụ cụ thể.
Cũng theo ông Vũ Hồng Quân, sau mỗi chương trình, việc quan trọng nhất không phải là ký kết mà là triển khai được những việc sau ký kết, có đầu mối thường trực, cơ sở dữ liệu, nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp, các nhóm ngành ưu tiên để làm thí điểm. Nếu mỗi công nghệ sẵn sàng chuyển giao tìm được một doanh nghiệp phù hợp; nếu mỗi doanh nghiệp có bài toán thật tìm được một nhà khoa học đồng hành và mỗi bản ghi nhớ được tiếp nối bằng một dự án cụ thể thì vấn đề thương mại hóa công nghệ sẽ không còn là khẩu hiệu.
Kết nối đa chiều trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Tại hội nghị, các nhà quản lý, nhà khoa học, đại diện doanh nghiệp đã chia sẻ nhiều góc nhìn về khơi dậy và kết nối các nguồn lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, áp dụng giải pháp nâng cao năng suất tại Việt Nam, cải tiến năng suất cho nhiều doanh nghiệp lớn nhỏ trong nước, cũng như góc nhìn từ quản trị tài sản trí tuệ. Nhân dịp này, Trung tâm đổi mới sáng tạo công nghệ cao chính thức thành lập và ra mắt Câu lạc bộ ươm tạo và Khởi nghiệp.
