Tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Public Interest Research Group (PIRG) Education Fund vừa công bố báo cáo đánh giá khả năng sửa chữa laptop và điện thoại cho năm 2026, trong đó Apple nhận điểm thấp nhất trong ngành. Theo kết quả này, Apple bị chấm mức C- đối với laptop và D- đối với điện thoại, dựa trên các tiêu chí nghiêm ngặt về khả năng tháo rời thiết bị, tài liệu sửa chữa và mức độ sẵn có của linh kiện.
Laptop: Apple Đứng Đầu Danh Sách Điểm Thấp
Trong báo cáo mang tên “Failing the Fix (2026)”, Apple đứng đầu danh sách các hãng có điểm thấp nhất về laptop, chủ yếu do thiết kế khó tháo lắp gây cản trở cho việc sửa chữa. Lenovo xếp thứ hai với mức C-, cũng bị đánh giá thấp ở tiêu chí này và bị trừ điểm vì không cung cấp đầy đủ tài liệu sửa chữa theo quy định tại Pháp. PIRG nhận định rằng khả năng sửa chữa laptop nhìn chung “gần như không cải thiện” ở nhiều thương hiệu lớn, mặc dù việc tiếp cận linh kiện, công cụ và thông tin sửa chữa đã có tiến triển đáng kể.
Những Nỗ Lực Tích Cực Và Hạn Chế
Một số nỗ lực tích cực được ghi nhận, chẳng hạn như mẫu MacBook Neo của Apple với thiết kế dễ sửa hơn, cho thấy hướng đi khả quan. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng nhiều hãng, bao gồm Apple, Dell và Samsung, bị trừ điểm do tham gia các tổ chức ngành được cho là phản đối luật “quyền sửa chữa” (Right to Repair) tại Mỹ, điều này làm giảm tính minh bạch và hỗ trợ cho người tiêu dùng.
Điện Thoại: Apple Và Samsung Tiếp Tục Nhận Điểm Kém
Ở mảng điện thoại, Apple và Samsung tiếp tục nhận điểm thấp do không đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của hệ thống EPREL của châu Âu, trong đó có yêu cầu về thời gian hỗ trợ phần mềm. Đáng chú ý, tất cả thiết bị trong báo cáo đều chỉ được đảm bảo cập nhật trong 5 năm, điều này hạn chế tuổi thọ và khả năng sửa chữa lâu dài.
Tiến Bộ Và Thách Thức Của Apple
PIRG ghi nhận Apple đã có tiến bộ khi giảm phụ thuộc vào cơ chế “ghép linh kiện” – yêu cầu xác thực linh kiện qua phần mềm – và giới thiệu công cụ Repair Assistant để hỗ trợ sửa chữa. Tuy nhiên, một số hạn chế vẫn tồn tại, như việc thay thế Face ID từ bên thứ ba không hoạt động, gây khó khăn cho người dùng và kỹ thuật viên độc lập.
Ngoài ra, việc Apple mở rộng tính năng khóa kích hoạt (Activation Lock) cho từng linh kiện cũng bị cảnh báo có thể khiến nhiều bộ phận còn hoạt động bị “khóa” và không thể sử dụng lại, làm tăng chất thải điện tử và giảm tính bền vững.
Vấn Đề Chung Của Toàn Ngành
Theo báo cáo, các hạn chế về phần mềm và kiểm soát linh kiện vẫn là vấn đề chung của toàn ngành công nghệ, gây khó khăn cho người dùng và các kỹ thuật viên sửa chữa độc lập. PIRG nhấn mạnh rằng việc cải thiện thiết kế để dễ tháo lắp cần thời gian dài hơn, nhưng các hãng như Asus – đạt điểm cao hơn các hãng khác năm thứ ba liên tiếp – cho thấy khả năng cải tiến là hoàn toàn khả thi.
Báo cáo này không chỉ phản ánh thực trạng của Apple mà còn là lời cảnh tỉnh cho toàn ngành về nhu cầu tăng cường tính bền vững và quyền lợi của người tiêu dùng trong kỷ nguyên số.
