Chủ shop online đuối sức trước chi phí tăng cao và áp lực cạnh tranh
Chị Thân Thụy Đài Trang (39 tuổi, chủ một doanh nghiệp ở TP.HCM), chuyên bán đồ chơi trẻ em trên các sàn Shopee, Lazada và TikTok từ năm 2021, chia sẻ với phóng viên về những khó khăn hiện tại. Chi phí sàn thương mại điện tử từ ngày 1.7.2025 đã tăng từ 24% lên gần 30%, cùng với việc sàn trừ tự động 1,5% tiền thuế thu nhập cá nhân của hộ kinh doanh. Chị Trang cho biết: "Ngày trước thuế khoán một năm chỉ khoảng 2 triệu đồng, còn bây giờ phải đóng thuế trên từng đơn hàng nên chi phí tăng rõ rệt luôn. Tôi còn phải trả 1 năm 3 triệu đồng cho chi phí xuất hóa đơn được bán trên sàn".
Áp lực từ giá đầu vào và đơn hoàn
Không chỉ thuế và phí, giá đầu vào hàng hóa cũng tăng mạnh từ 15-30% do chi phí nguyên vật liệu và sản xuất tăng. Chị Trang giải thích: "Nếu tăng giá bán thì khách không mua, còn giữ giá thì gần như chỉ đủ duy trì, rất khó để phát triển". Thêm vào đó, chính sách xử lý đơn hoàn (bom hàng) tạo thêm áp lực, với phí sàn lên đến 28% cho hàng bị trả về. Chị nói: "Một đơn 100.000 đồng có thể mất hơn 30.000 đồng tiền phí và đóng gói, coi như lỗ hoàn toàn dù không có doanh thu". Nhiều nhà bán đang chuyển hướng sang kênh riêng như website hoặc bán trực tiếp để giảm phụ thuộc vào sàn.
Kinh doanh online ngày càng khó khăn
Anh Luân Thành Võ (38 tuổi, ngụ Lâm Đồng), có 3 năm bán hàng trên TikTok Shop, thừa nhận chi phí vận hành trên sàn hiện đã lên tới hơn 26,5%, chưa kể thuế 10%. Anh nói: "Với mức phí này, nhiều người không thể trụ nổi". Anh Võ trụ lại nhờ có cửa hàng trực tiếp và vùng nguyên liệu tự sản xuất, coi sàn như kênh truyền thông bổ trợ. Tuy nhiên, nhiều người kinh doanh mua đi bán lại, không có lợi thế nguồn hàng, đang gặp khó khăn lớn.
Trên các hội nhóm "Kinh nghiệm bán hàng nghìn đơn", nhiều chủ shop than vãn về tình hình kinh doanh ảm đạm. Anh Trần Quốc Tuấn chia sẻ: "Cảm giác sàn Lazada ngày càng đi xuống, có ngày chỉ 1 đơn, thậm chí không có đơn nào". Nhiều người khác cũng bình luận về đơn hàng thưa thớt, phải xả hàng tồn hoặc tìm cách xoay xở. Một số tài khoản bày tỏ lo lắng và tính đến việc rời sàn, với nhận xét như: "Sau 8 năm bán hàng, tôi thấy bán trên sàn sắp thua cả bán ngoài chợ".
Phân tích từ chuyên gia
Ông Trần Lâm, chuyên gia sàn thương mại điện tử, phân tích rằng chi phí bán hàng trên sàn tăng cao, bao gồm phí cố định và phát sinh, có thể chiếm 25-40% giá trị đơn hàng. Ông nói: "Nếu cộng thêm chi phí quảng cáo, khuyến mãi, giảm giá để cạnh tranh thì tổng chi phí có thể lên tới 35 - 40%, đây là một tỷ lệ rất lớn". Môi trường kinh doanh cũng phức tạp hơn, đòi hỏi nhà bán hàng phải làm nhiều việc từ tạo nội dung đến tuân thủ quy định.
Ông Trần Công Hoan, đại diện SwiftHub, chỉ ra rằng chi phí đơn hoàn đều do nhà bán hàng chịu, trở thành gánh nặng lớn. Ông giải thích: "Hiện nay, phần lớn chi phí phát sinh từ đơn hoàn như phí vận chuyển hai chiều, xử lý hàng hay hư hỏng sản phẩm đều do nhà bán hàng chịu. Nếu tỷ lệ hoàn cao, có thể bán 10 đơn chưa chắc giữ được lợi nhuận của 1 đơn".
Xu hướng thị trường và giải pháp
Mặc dù khó khăn, thương mại điện tử vẫn tăng trưởng đều, với lượng đơn hàng không giảm nhưng số lượng người bán giảm. Ông Hoan nhấn mạnh: "Người mua vẫn có xu hướng tận dụng các đợt giảm giá, nên nhu cầu không giảm. Thực tế, cái giảm là số lượng nhà bán, đặc biệt là nhóm nhỏ lẻ chứ không phải lượng đơn hàng". Trong 2 năm qua, nhiều hộ kinh doanh nhỏ đã rút lui do không duy trì được lợi nhuận, đặc biệt với sản phẩm giá rẻ dưới 50.000 đồng.
Để trụ lại, ông Trần Lâm khuyên nhà bán hàng cần có sản phẩm khác biệt, đầu tư vào vận hành và tối ưu quảng cáo. Ông nói: "So với trước đây khi chi phí chỉ khoảng dưới 10%, mức phí hiện tại đã tăng mạnh khiến cuộc chơi không còn dễ dàng như trước". Cuộc thanh lọc đang tiếp diễn, với các doanh nghiệp phát triển dịch vụ giao hàng nhanh trong 1-2 giờ để tăng cạnh tranh, dự kiến ra mắt đầu tháng 4.
