Chợ Âm Dương Bắc Ninh: Phiên chợ đêm duy nhất năm cạnh nghĩa trang thu hút khách Tây
Đêm 20/2 (tức mùng 4 Tết Nguyên đán), tại tổ dân phố Xuân Ổ A, làng Ó thuộc phường Võ Cường, thành phố Bắc Ninh, phiên chợ Âm Dương đặc biệt đã diễn ra trong không khí linh thiêng và nhộn nhịp. Đây là phiên chợ chỉ họp duy nhất một lần trong cả năm, kéo dài từ chạng vạng tối mùng 4 đến rạng sáng mùng 5 Tết, thu hút hàng nghìn người dân địa phương và du khách thập phương, bao gồm cả khách nước ngoài, đến trải nghiệm nét văn hóa tâm linh độc đáo.
Không gian huyền ảo và nghi thức tâm linh
Ngay từ sớm, dòng người đã đổ về khu vực chợ, tạo nên một không gian rộn ràng khác thường. Phiên chợ này không chỉ là nơi mua bán mà còn là dịp để mọi người gặp gỡ, động viên nhau gác lại muộn phiền cũ, trao nhau lời chúc bình an và khởi đầu năm mới với niềm tin tích cực. Điểm nổi bật của chợ là việc chỉ thắp sáng bằng đèn dầu và nến, hạn chế ánh sáng điện, tạo ra bầu không khí trầm mặc, mờ ảo như "lối vào cửa âm phủ", khiến không gian trở nên nửa hư nửa thực, đậm màu sắc tâm linh.
Theo quan niệm dân gian, đêm mùng 4 rạng sáng mùng 5 Tết là thời điểm âm dương giao hòa, khi ranh giới giữa cõi người và thế giới vô hình trở nên mong manh. Điều này cho phép người dân gửi gắm ước nguyện và tri ân những linh hồn đã khuất. Nhiều người thực hiện nghi thức hóa vàng, đốt vàng mã để gửi tới người đã mất, với mong ước họ được an nghỉ và cầu chúc bình an, may mắn cho gia đình trong năm mới.
Gà đen - biểu tượng của may mắn và bình an
Một trong những điểm thu hút chính của phiên chợ là những chú gà đen. Theo truyền thống, mua gà đen dịp đầu năm được cho là giúp xua đuổi tà ma, mang lại may mắn, bình an và sự hanh thông cho cả năm. Dù chợ họp vào đêm khuya, dòng người vẫn kiên nhẫn chờ đợi và cẩn trọng lựa chọn, với niềm tin rằng mỗi con gà nhỏ bé này chứa đựng những ước vọng cho một năm mới đủ đầy, suôn sẻ.
Ban tổ chức chợ Âm Dương cho biết, giá gà đen năm nay được giữ ổn định ở mức 260.000 đồng mỗi con, tương đương với các mùa trước. Khoảng 350 con gà đen tuyển chọn từ vùng cao đã được chuẩn bị để đáp ứng nhu cầu "săn lộc" của người dân trong đêm mùng 4 Tết.
Trải nghiệm độc đáo của du khách nước ngoài
Lần đầu tiên tham dự phiên chợ này, ông Ennio Fioramonti (55 tuổi, người Italy) đã bày tỏ sự hào hứng và ấn tượng mạnh mẽ. Ông chia sẻ: "Tôi đặc biệt tò mò về gà đen vì đây là lần đầu tiên được tận mắt nhìn thấy. Không gian bảng lảng ánh nến và ánh đèn dầu tạo nên khung cảnh mờ ảo, khác biệt hoàn toàn với những khu chợ tôi từng ghé qua. Truyền thống của Việt Nam thực sự rất độc đáo và giàu ý nghĩa." Ông cũng bày tỏ sự thích thú khi được trải nghiệm một nét văn hóa tâm linh đậm bản sắc địa phương.
Du khách trong nước như Vũ Lan Anh (25 tuổi, Hà Nội) cũng chia sẻ cảm xúc: "Không gian phiên chợ khiến tôi thực sự ấn tượng bởi sự huyền ảo và nét văn hóa tâm linh rất đặc biệt giữa nhịp sống hiện đại. Trước đây xem trên báo đã thấy tò mò, nhưng khi trực tiếp có mặt, cảm xúc hoàn toàn khác. Tôi cảm nhận rõ sự linh thiêng và bầu không khí rất riêng ở đây. Hy vọng chuyến đi đầu năm này sẽ mang lại nhiều năng lượng tích cực và một khởi đầu suôn sẻ cho năm mới."
Lịch sử và ý nghĩa của địa điểm
Khu vực họp chợ gắn liền với tích xưa về bãi chiến trận giữa nghĩa quân Hai Bà Trưng và quân Nam Hán, nơi nhiều tử sĩ đã ngã xuống. Theo truyền thuyết, quạ đen bay kín cánh đồng nên vùng đất này được gọi là làng Ó, tạo nên không gian trầm mặc, huyền bí in đậm trong ký ức dân gian. Điều này càng làm tăng thêm ý nghĩa tâm linh cho phiên chợ, biến nó thành một điểm đến không chỉ để mua sắm mà còn để tưởng nhớ và tri ân.
Chợ chủ yếu bán các vật phẩm như đèn hương, vàng mã để hóa lễ, cùng với rượu, trầu cau, muối, bật lửa, hoa tươi, cây giống và nhiều loại quả như gấc, cà chua, đu đủ, cà rốt. Việc mua bán diễn ra một cách lặng lẽ, khi người mua không mặc cả và người bán không nói giá, như một nghi thức gửi gắm niềm tin và sự thành kính đầu năm, hơn là một hoạt động trao đổi thương mại thông thường.
Phiên chợ Âm Dương ở Bắc Ninh không chỉ là một sự kiện văn hóa độc đáo mà còn là minh chứng cho sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, thu hút sự quan tâm của cả người dân địa phương và du khách quốc tế. Với không gian huyền ảo và những nghi thức tâm linh sâu sắc, nó tiếp tục là một điểm nhấn đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán, góp phần bảo tồn và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống của Việt Nam.
