Nhiếp ảnh gia Việt ghi lại Iran trước chiến sự: Vẻ đẹp di sản và ánh mắt chông chênh
Với nhiếp ảnh gia Lê Thế Thắng đến từ Hà Nội, Iran là một quốc gia mang trong mình nền văn minh tuyệt vời bậc nhất của nhân loại, nơi lưu giữ nhiều di sản quý giá. Tuy nhiên, đằng sau vẻ đẹp ấy, ánh mắt của người dân vẫn còn đầy sự chông chênh và lo âu. Anh đã có dịp đặt chân đến đất nước này khi khung cảnh còn tương đối bình yên, đi qua nhiều vùng miền và thành phố, bao gồm thủ đô Tehran và thành phố chiến lược Isfahan.
Isfahan: Kho báu văn hóa và lịch sử
Một câu nói phổ biến ở Iran mà bất kỳ ai đến đây cũng được nghe: "Đến Isfahan là đã đi được một nửa thế giới". Thành phố này được xem như một kho báu văn hóa và lịch sử của nhân loại. Bên dưới vẻ ngoài hiện đại, Isfahan từng là trung tâm của nhiều triều đại, các đế chế hùng mạnh và thời kỳ Hồi giáo cực thịnh. Mỗi giai đoạn lịch sử đều để lại dấu ấn sâu đậm trên nền văn hóa và kiến trúc nơi đây.
Cầu Si-o-se Pol bắc qua sông Zayandeh là biểu tượng của sự thịnh vượng và sức mạnh văn hóa trong tâm tưởng người dân Isfahan. Điều thú vị là cầu được xây dựng ở vị trí rộng nhất của dòng sông, với chiều dài gần 300 mét, hoàn thành vào khoảng năm 1603. Kết cấu cầu gồm các trụ vòm nối tiếp bằng đá, tổng cộng 33 nhịp vòm. Phía trên là lối đi bộ để ngắm nhìn toàn cảnh sông, trong khi tầng dưới là không gian sinh hoạt chung. Vào buổi tối, cầu được thắp sáng rực rỡ dưới những đường cắt nhọn tạo nên khung cảnh lộng lẫy.
Những công trình kiến trúc nổi bật
Nhà thờ Hồi giáo Jameh là một trong những công trình cổ và quan trọng nhất tại Iran, thể hiện sự phát triển kiến trúc qua hơn 1.000 năm. Nó trở thành nguyên mẫu cho nhiều thiết kế nhà thờ Hồi giáo sau này ở khắp Trung Á. Đây cũng là công trình kiến trúc Hồi giáo đầu tiên áp dụng bố cục bốn sân từ cung điện thời Sassanid. Tuy nhiên, do chiến sự leo thang, nhà thờ này cũng không tránh khỏi những ảnh hưởng tiêu cực.
Nhà thờ Vank được xây dựng vào thế kỷ 17 để phục vụ cộng đồng người Armenia định cư tại Iran. Công trình này kết hợp hài hòa giữa phong cách kiến trúc Ba Tư và Armenia, nổi bật với tháp chuông kết hợp vòm. Bên ngoài có vẻ đơn giản, nhưng nội thất bên trong lại gây bất ngờ với vẻ rực rỡ. Ngước nhìn lên trần vòm, du khách có thể chiêm ngưỡng các bức bích họa mô tả những câu chuyện trong Kinh thánh. Ngoài ra, nhà thờ còn có thư viện, bảo tàng, khu nghiêm táng và tượng đài tưởng niệm.
Cuộc sống tại thủ đô Tehran
Thủ đô Tehran của Iran là một siêu đô thị với khoảng 10 triệu dân sinh sống. Tại đây, các khu dân cư, thương mại và quân sự nằm xen kẽ nhau. Từ cuối tháng 2, người dân nơi đây bắt đầu cảm thấy "nghẹt thở" vì chiến sự, nhiều người miêu tả rằng họ như đang sống trong "những ngày tận thế".
Khu chợ cổ Tehran Grand Bazaar đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế, văn hóa và xã hội của Iran. Đây không chỉ là nơi mua sắm sầm uất mà còn là điểm đến lịch sử, giúp du khách hiểu rõ hơn về thương mại và phong cách sống của người dân thủ đô. Tại chợ, bạn có thể tìm thấy mọi thứ, từ vải vóc và thảm Ba Tư dệt tay tinh xảo nổi tiếng thế giới, đến trang sức vàng bạc, gia vị, trà Iran, thảo mộc và trang phục truyền thống lẫn hiện đại.
Văn hóa và con người Iran
Trên đường phố Iran, biển hiệu có chân dung cố lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei là hình ảnh quen thuộc. Phụ nữ ở đây thường mặc áo choàng đen (chador) phủ từ vai đến chân và trùm khăn hijab để che tóc khi ra đường. Tuy nhiên, không phải tất cả phụ nữ Iran đều mặc chador; một số người vẫn lựa chọn trang phục mới mẻ và khăn trùm với nhiều màu sắc khác nhau.
Người dân Iran thường tụ tập dưới những vòm nhọn của cầu Khaju để trò chuyện và thư giãn. Cây cầu này cũng nằm trong danh sách những cây cầu nổi tiếng tại Iran. Kiến trúc cầu gồm hai tầng, sử dụng đá và gạch, với tổng cộng 23 nhịp. Không đơn thuần là một cây cầu, Khaju còn đóng vai trò như một đập nước để điều tiết dòng chảy của sông Zayanderud.
Những thách thức du lịch
Từ tháng 2/2024, công dân Việt Nam nhập cảnh Iran với mục đích du lịch được miễn visa trong 15 ngày. Tuy nhiên, theo các đơn vị lữ hành, Iran là một điểm đến hấp dẫn với nhiều di sản và cảnh quan, nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro vận hành. Tour du lịch Pakistan - Iran được xem là một trong những hành trình phức tạp bậc nhất, khi phải phối hợp tới 8 hãng bay, transit xuyên quốc gia và vượt qua nhiều lớp kiểm soát visa và an ninh.
Nhiếp ảnh gia Lê Thế Thắng chia sẻ: "Iran là một quốc gia, một nền văn minh tuyệt vời bậc nhất nhân loại. Nhưng lẩn khuất đâu đó trong quốc gia này là những hiện thực có phần đáng tiếc. Nền kinh tế, hàng hoá, đời sống, hay đơn giản là nụ cười, ánh mắt của người Iran vẫn lạc điệu, chông chênh". Qua những bức ảnh của mình, anh hy vọng người xem có thể cảm nhận được phần nào về con người và xã hội Iran, dù chỉ là một góc nhìn nhỏ trong bức tranh rộng lớn của đất nước này.
