Thiềng Liềng: Từ Ánh Đèn Dầu Leo Lét Đến Bước Ngoặt Điện Lưới Quốc Gia
Vào năm 2014, tôi đặt chân lên đảo Thiềng Liềng thuộc huyện Cần Giờ, TP.HCM, trong một chuyến đi gần như không có kế hoạch. Hòn đảo nhỏ bé này, bao quanh bởi những cánh rừng đước mênh mông và dòng sông Soài Rạp quanh năm sóng vỗ, hiện ra như một vùng đất xa xôi hẻo lánh nhất của thành phố. Lúc đó, nơi đây không có nhà trọ, không dịch vụ du lịch, và rất ít người biết đến. Để ở lại qua đêm, chúng tôi phải xin ngủ nhờ tại nhà một người dân làm muối tốt bụng. Khi màn đêm buông xuống, cả hòn đảo chìm trong bóng tối, chỉ thỉnh thoảng mới le lói vài ánh đèn dầu.
Những Ngày Đầu Gian Nan Trên Đảo
Không gian yên tĩnh đến mức có thể nghe rõ tiếng tàu chạy ngoài sông và tiếng máy nổ phát điện đều đều. Chị Mười Giạ, chủ homestay đã gắn bó với hòn đảo hơn 30 năm, là người đón tiếp tôi. Năm 1993, khi mới 23 tuổi, chị Giạ theo chồng về làm dâu ở đảo và bắt đầu làm quen với nghề làm muối truyền thống của gia đình. Chị nhớ mãi những ngày đầu: chỉ có vài nóc nhà rải rác, lối đi nhỏ xíu len lỏi giữa ruộng muối, tiếng ếch nhái kêu vang và những ánh đèn dầu leo lét ban đêm. Nhà nào khá giả lắm mới có máy nổ phát điện. Nghề làm muối thời đó phụ thuộc hoàn toàn vào nắng gió và sức người, từ công đoạn lăn ruộng, làm bờ đến quay nước.
Cuộc sống sinh hoạt đã khó khăn, việc học hành của trẻ em Thiềng Liềng càng gian nan hơn. Trên đảo chỉ có trường mẫu giáo và tiểu học, muốn học tiếp cấp 2 và cấp 3, các em phải vào Thạnh An. Mỗi ngày, chúng thức dậy từ 4 giờ sáng, rọi đèn pin men theo những con đường nhỏ để kịp chuyến đò 5 giờ xuất bến.
Bước Ngoặt Lịch Sử: Điện Lưới Quốc Gia Về Đảo
Gần 40 năm, người dân Thiềng Liềng sống bằng đèn dầu và máy phát điện. Mãi đến năm 2011, Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) mới lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên đảo. Tuy nhiên, nguồn năng lượng này chỉ đủ để thắp sáng và xem tivi, trong khi các thiết bị như máy bơm nước, máy giặt, tủ lạnh hay hỗ trợ nghề làm muối vẫn còn xa vời.
Bước ngoặt thực sự đến vào ngày 29.4.2016, khi công trình xây dựng lưới điện 22 kV xuyên rừng cấp điện cho ấp Thiềng Liềng chính thức được khánh thành và đóng điện. Hàng trăm hộ dân, trong đó có gia đình chị Giạ, vỡ òa trong niềm vui sau hàng chục năm chờ đợi. Để có được ánh sáng ấy, những người làm điện đã phải vượt qua vô vàn khó khăn: kéo cáp ngầm băng qua sông, xuyên qua rừng ngập mặn, và đi qua những cánh đồng muối mênh mông - những địa hình phức tạp bậc nhất của vùng ven biển Cần Giờ.
Nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền các cấp và quyết tâm của ngành điện thành phố, công trình đã hoàn thành, đưa điện lưới quốc gia đến với Thiềng Liềng, mở ra một kỷ nguyên mới trong đời sống và sinh kế của người dân.
Điện Về, Đảo Thay Da Đổi Thịt
Đường điện kéo tới đâu, ánh sáng theo về tới đó, không chỉ thắp sáng một vùng quê mà còn thắp lên những ước mơ bao đời. Trẻ em Thiềng Liềng giờ đây có thể tự ra bến đò trên con đường sáng trưng, học bài dưới ánh đèn điện và tiếp cận internet qua các thiết bị hiện đại. Đời sống sản xuất cũng được cải thiện đáng kể: thay vì phải ngồi hì hục quay nước cả ngày, diêm dân giờ chỉ cần bật công tắc mô tơ điện để bơm nước vào ruộng muối, tiết kiệm thời gian và sức lực.
Đến Thiềng Liềng những ngày này, không khí tất bật nhưng phấn khởi bao trùm hòn đảo nhỏ. Những cánh đồng muối trắng trải dài, thuyền ghe neo san sát chờ thu mua, và tiếng nói cười xôn xao của du khách tạo nên một bức tranh sinh động. Chị Giạ, với ly nước trái siro từ vườn nhà, hồ hởi kể về vai trò mới của mình: chủ homestay kiêm hướng dẫn viên du lịch.
Du Lịch Cộng Đồng Nở Rộ
Năm 2022, Thiềng Liềng bắt đầu phát triển du lịch cộng đồng, và chị Giạ là một trong những người tiên phong. Có điện lưới quốc gia, chị đã mở rộng căn nhà, trang bị tủ đông trữ đồ ăn, quạt và máy lạnh. Từ ruộng muối, chị phát triển thêm dịch vụ homestay, làm siro giải khát và kể câu chuyện của Thiềng Liềng cho du khách. "Ngày mới ra đảo, chị không bao giờ nghĩ đến cảnh sẽ có ai ra đây du lịch chứ đừng nói tới ở lại" - chị cười tươi rói.
Dù mới chỉ có khoảng 16 hộ làm du lịch cộng đồng, Thiềng Liềng đã tạo được dấu ấn với vẻ đẹp mộc mạc, bình yên, không chỉ có muối mà còn đa dạng trải nghiệm từ cảnh sắc, ẩm thực đến văn hóa nghệ thuật. Những đứa trẻ năm xưa học bài dưới ánh đèn dầu giờ đã quay lại xây dựng quê hương trong vai trò hướng dẫn viên bản địa, chủ homestay hay chủ quán cà phê.
Hành Trình Kiên Trì Và Hy Vọng
Hơn ba thập kỷ trôi qua, chị Giạ từ một cô gái trẻ liều lĩnh theo chồng đi khởi nghiệp đã trở thành bà ngoại, chủ homestay và là nhân chứng cho những đổi thay của hòn đảo. Hành trình đưa điện ra Thiềng Liềng không đơn thuần là câu chuyện kỹ thuật, mà là minh chứng cho sự kiên trì và nỗ lực của ngành điện thành phố, rút ngắn khoảng cách giữa đảo xa và đất liền.
Điện giờ đây không chỉ thắp sáng những ngôi nhà mà còn mở ra hướng đi mới, giúp bà con trên đảo phát triển kinh tế bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống. Thiềng Liềng, một thời leo lét ánh đèn dầu, giờ đã bừng sáng với điện lưới quốc gia, đầy sức sống và nội lực cho một chặng đường phát triển mới.
