Trung tâm Khám phá Khoa học Quy Nhơn: Cánh cửa mở ra vũ trụ huyền ảo giữa đêm
Được thành lập vào năm 2015, Trung tâm Khám phá Khoa học Quy Nhơn (ExploraScience Quy Nhon) hiện thuộc tỉnh Gia Lai, nổi bật là một trong những cơ sở khoa học công lập đầu tiên tại Việt Nam mở cửa đón công chúng. Mục tiêu chính của trung tâm là phổ biến tri thức khoa học, đặc biệt tập trung vào lĩnh vực thiên văn học, mang đến những trải nghiệm độc đáo và giáo dục.
Tọa lạc tại khu vực Ghềnh Ráng, chỉ cách trung tâm thành phố khoảng 10 phút di chuyển bằng xe, không gian của trung tâm được thiết kế hiện đại và thân thiện với du khách. Các khu vực trưng bày, phòng chiếu hình vũ trụ, khu thực hành trải nghiệm STEM, thư viện khoa học và đặc biệt là Đài quan sát thiên văn đều được đầu tư bài bản, tạo nên một môi trường học tập và khám phá lý tưởng.
Hành trình đêm: Khám phá vũ trụ sống động
Vào ban ngày, du khách có thể tham quan các mô hình vũ trụ, hệ Mặt Trời và thử nghiệm các thí nghiệm vật lý vui nhộn. Tuy nhiên, khi màn đêm buông xuống, nơi đây mới thực sự trở thành "cánh cửa mở ra vũ trụ" với chương trình "Hành trình đêm" diễn ra vào tối thứ bảy hàng tuần, từ 18 giờ 30 phút đến 21 giờ 30 phút.
Mỗi buổi tối, chương trình phục vụ tối đa 200 du khách với hai tour chính: Tham quan Tòa nhà chính và "Hành trình đêm" tại Đài thiên văn. Tour đầu tiên bắt đầu bằng việc khám phá các phòng trưng bày về hệ Mặt Trời, các hành tinh và lịch sử khám phá vũ trụ. Du khách còn được xem các show trình diễn khoa học và thưởng thức phim khoa học 3D với hiệu ứng sống động, bao gồm nhiều chủ đề như khoa học sự sống, lịch sử thiên văn học, khám phá không gian và thế giới tự nhiên. Những hình ảnh chân thực và âm thanh sống động khiến người xem như lạc vào không gian bao la của vũ trụ.
Đài thiên văn Quy Nhơn: Trải nghiệm thiên văn đỉnh cao
Tour thứ hai diễn ra tại Đài thiên văn Quy Nhơn, nơi du khách được giới thiệu về lịch sử thiên văn học qua các thời kỳ. Họ được hướng dẫn cách xác định và quan sát các chòm sao, hành tinh có thể nhìn thấy trong đêm, cũng như cách sử dụng kính thiên văn và nguyên lý hoạt động của chúng.
Điểm nhấn ấn tượng là chiếc kính thiên văn quang học PlaneWave CDK600, được coi là kính thiên văn lớn nhất và hiện đại nhất tại Việt Nam hiện nay. Nó được bố trí sẵn sàng, hướng về bầu trời đêm thăm thẳm, ghi lại những khoảnh khắc và hình ảnh mà mắt thường không thể nhìn thấy. Trẻ em đặc biệt thích thú khi được quan sát và ghi lại hình ảnh các hành tinh, hoặc tham gia trò chơi "truy tìm chòm sao" bằng cách sử dụng Bản đồ sao quay hoặc các ứng dụng khám phá bầu trời trên điện thoại.
Kết nối con người với thiên nhiên và tri thức
Các hoạt động tương tác và trò chơi thiên văn giúp du khách, đặc biệt là các em nhỏ, tiếp cận khoa học một cách tự nhiên và đầy hứng thú. Ngoài ra, không gian cắm trại, giao lưu quanh lửa trại và kể chuyện về các chòm sao cũng là điểm nhấn thú vị, kết nối con người với thiên nhiên. Những câu chuyện về thần thoại Hy Lạp và các nhà thiên văn học vĩ đại như Galileo, Newton, Einstein được kể bằng ngôn ngữ gần gũi, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ.
Khoảnh khắc lần đầu nhìn thấy miệng núi lửa trên Mặt Trăng qua ống kính thiên văn là một trải nghiệm khó quên. Những chi tiết tưởng chừng chỉ có trong sách giáo khoa bỗng hiện ra rõ ràng và sống động. Sao Mộc với những dải mây xoáy, sao Thổ với vành đai lấp lánh, hay cụm sao Pleiades lung linh như những viên kim cương giữa trời khiến du khách không khỏi trầm trồ. Nếu may mắn, một số người có thể bắt gặp những vệt sao băng, vệ tinh nhân tạo lướt qua, hoặc thậm chí là ánh sáng mờ ảo của dải ngân hà, điều mà ở đô thị khó lòng nhìn thấy do ô nhiễm ánh sáng.
Phản hồi từ du khách và kế hoạch phát triển
Chị Nguyễn Thị Hồng Nhung, một du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: "Tôi không phải người mê thiên văn, nhưng khi đến đây tôi đã hoàn toàn thay đổi suy nghĩ, nhất là khi được nhìn thấy vành đai của Sao Thổ bằng mắt thật qua kính thiên văn. Tôi khá kinh ngạc, không phải vì nó đẹp mà vì nó thật. Thật đến mức tôi thấy mình như đang trôi giữa vũ trụ." Chị còn bày tỏ: "Lúc ấy, tôi nhìn lên bầu trời và tự hỏi: 'Có bao nhiêu người đang nhìn cùng một ngôi sao với mình? Có bao nhiêu người đang mơ về những hành tinh xa xôi?'"
Ông Nguyễn Ngọc Hóa, Giám đốc Trung tâm Khám phá khoa học Quy Nhơn, cho biết chương trình du lịch đêm ngắm thiên văn không chỉ mang lại những bức ảnh đẹp hay kiến thức mới, mà còn khơi dậy trong mỗi người cảm giác nhỏ bé nhưng đầy tò mò trước vũ trụ bao la. Thời gian tới, chương trình sẽ được mở rộng với các buổi trải nghiệm thiên văn theo mùa, tổ chức tuần lễ thiên văn cộng đồng, hội thảo khoa học mở và các lớp học thiên văn cơ bản cho công chúng.
Khi chương trình kết thúc, nhiều người vẫn nán lại, ngước nhìn bầu trời đêm như chưa muốn rời xa. Có người lặng lẽ ghi chép, có người chụp ảnh, có người chỉ đơn giản là ngồi yên, để cảm nhận sự bao la của vũ trụ và sự nhỏ bé của con người. Trải nghiệm du lịch đêm ngắm thiên văn tại Trung tâm Khám phá khoa học Quy Nhơn không chỉ là một chuyến đi, mà là khám phá vũ trụ, tri thức và chính bản thân mỗi người.
