Cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel chống Iran đã kéo dài 60 ngày, đánh dấu bằng những diễn biến khốc liệt và hậu quả nặng nề. Theo RT, ngày 29/4/2026 là tròn 60 ngày kể từ khi liên quân Mỹ-Israel phát động chiến dịch tấn công nhằm vào Iran. Những giờ đầu tiên của cuộc chiến chứng kiến sự tàn khốc tột độ khi hàng chục quan chức tinh hoa chính trị và giáo sĩ Iran cùng gia đình thiệt mạng trong các cuộc tập kích tên lửa. Ban đầu, Washington và Tel Aviv dường như nắm chắc chiến thắng nhanh chóng, nhưng thực tế đã không diễn ra như kế hoạch.
Iran phản công mạnh mẽ
Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công vào căn cứ Mỹ và cơ sở hạ tầng năng lượng ở vùng Vịnh, đồng thời phong tỏa eo biển Hormuz. Chính phủ Iran vẫn nguyên vẹn và yêu cầu loại bỏ chương trình hạt nhân khỏi bàn đàm phán trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào. Trong khi đó, tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Mỹ Donald Trump giảm mạnh, và các đồng minh NATO đã bỏ rơi ông vì phải đối mặt với hậu quả kinh tế từ cuộc chiến.
Israel tiếp tục leo thang
Dù thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được công bố ngày 7/4, Israel vẫn tấn công ác liệt các mục tiêu Hezbollah ở Lebanon, khiến hàng trăm người chết. Israel cũng tiến quân vào miền Nam Lebanon, gây ra vòng xoáy bạo lực mới với hàng chục người thiệt mạng mỗi ngày bất chấp tuyên bố ngừng bắn.
Mỹ có thực sự chiến thắng?
Tổng thống Trump và nội các gặp khó khăn trong việc giải thích mục tiêu và lý do tấn công Iran. Ban đầu, ông Trump viện dẫn các mối đe dọa sắp xảy ra, sau đó tuyên bố Tehran chỉ còn hai tuần để phát triển vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, chỉ sáu tháng trước, chính ông từng tuyên bố chương trình hạt nhân Iran đã bị xóa sổ. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thừa nhận Washington biết Israel sẽ tấn công Iran dù có hay không có Mỹ, và Mỹ tham gia vì tin rằng đánh phủ đầu sẽ giảm thương vong.
Mục tiêu quân sự đạt được bao nhiêu?
Các mục tiêu quân sự của Mỹ do ông Trump đề ra từ ngày 28/2/2026 bao gồm phá hủy tên lửa và cơ sở sản xuất Iran, đánh bại hải quân nước này, cắt đứt hỗ trợ cho lực lượng ủy nhiệm và ngăn chặn vũ khí hạt nhân. Theo Reuters, CIA dự đoán Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei sẽ có người kế nhiệm ngay lập tức, và những người theo đường lối cứng rắn trong Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo (IRGC) sẽ củng cố vị thế. Dự đoán này đã đúng. Ông Trump tuyên bố hải quân Iran bị phá hủy hoàn toàn, Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth mô tả kho tên lửa Iran bị phá hủy về mặt chức năng. Tuy nhiên, các quan chức quân sự Mỹ và Israel tin rằng khoảng một nửa bệ phóng tên lửa và hàng nghìn UAV của Iran vẫn hoạt động, cùng 60% hải quân nước này còn nguyên vẹn. Hỗ trợ của Iran cho Hezbollah suy giảm nhưng không bị cắt đứt, và chương trình hạt nhân Tehran vẫn không thay đổi.
Iran tự vệ hiệu quả
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết nước này đã nghiên cứu thất bại của quân đội Mỹ trong hai thập kỷ và áp dụng bài học phòng thủ khảm. Theo đó, các chỉ huy quân khu được trao quyền tấn công mà không cần chấp thuận từ Tehran, giúp IRGC tiếp tục tấn công Israel và vùng Vịnh bất chấp tổn thất lãnh đạo cấp cao. Iran đã phóng tên lửa đạn đạo vào Israel và các căn cứ Mỹ trong khu vực, bao gồm Căn cứ Hỗ trợ hải quân Bahrain, Sân bay quốc tế Erbil, Căn cứ Không quân Al-Asad, và nhiều căn cứ khác ở Iraq, Jordan, Kuwait, Qatar, UAE và Saudi Arabia. Các cuộc tấn công nhắm vào hơn một nửa số căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực, nơi đóng quân từ 40.000 đến 50.000 binh sĩ. Iran ưu tiên tấn công các trạm radar, như hệ thống radar cảnh báo sớm AN/FPS-132 tại Al Udeid và mái vòm radar AN/TPS-59 tại Bahrain. Iran cũng tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng, như nhà máy lọc dầu Ras Tanura của Saudi Arabia và trung tâm khí hóa lỏng Ras Laffan của Qatar, khiến sản xuất tại Ras Laffan tạm dừng vô thời hạn, làm mất đi một phần năm nguồn cung LNG thế giới.
Thiệt hại của quân đội Mỹ
Lầu Năm Góc gặp nhiều vấn đề trong những tuần đầu: hỏa hoạn trên tàu sân bay USS Gerald R. Ford, hai tàu sân bay phải rút khỏi tầm bắn tên lửa Iran, sơ tán máy bay tiếp nhiên liệu, và một số máy bay Mỹ bị bắn rơi. Thiệt hại căn cứ Mỹ lớn hơn công bố, có thể lên đến 5 tỷ USD để sửa chữa, theo NBC News. Ít nhất 15 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và hơn 520 người bị thương kể từ ngày 28/2.
Danh sách quan chức Iran bị ám sát
Ít nhất 48 quan chức cấp cao Iran bị ám sát, trong đó 7 lãnh đạo Bộ Quốc phòng và IRGC bị hạ sát tại một cuộc họp ngày 28/2, bao gồm Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, Thư ký Hội đồng quốc phòng Ali Shamkhani, Tổng tư lệnh IRGC Mohammad Pakpour, Tổng tham mưu trưởng Abdolrahim Mousavi, Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh, và nhiều người khác. Gần 3.500 người thiệt mạng và 26.500 người bị thương ở Iran, gần một nửa là thường dân.
Eo biển Hormuz bị phong tỏa
Eo biển Hormuz, nơi 20% lượng dầu và LNG vận chuyển bằng đường biển đi qua, đã bị đóng cửa trên thực tế từ đầu xung đột. Iran chính thức phong tỏa ngày 4/3, chỉ cho tàu từ các nước trung lập đi qua nếu trả phí, nhưng đóng cửa lại vào tháng 4 sau khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa riêng. Ông Trump tuyên bố eo biển mở cửa, đề nghị NATO và Trung Quốc giúp đỡ, nhưng sau đó lại phong tỏa. Iran khẳng định có thể xuất khẩu dầu bằng phương tiện khác và yêu cầu Mỹ dỡ bỏ phong tỏa, nếu không sẽ chịu trách nhiệm về thiệt hại kinh tế.
Khủng hoảng kinh tế toàn cầu
Thị trường năng lượng hỗn loạn do đóng cửa Hormuz và hư hại cơ sở hạ tầng Trung Đông. IAEA, IATA, IMF và các tập đoàn vận tải biển cảnh báo khủng hoảng năng lượng lớn hơn cú sốc dầu thập niên 1970. OPEC bị chia rẽ, UAE rời đi. Thiếu hụt sản phẩm dầu mỏ từ naphtha đến dầu diesel và nhiên liệu máy bay, chế độ phân phối áp dụng ở một số nước châu Á. Khoảng 1/3 thương mại phân bón toàn cầu đi qua khu vực, đe dọa giá lương thực. Các nhà phân tích cảnh báo suy thoái kinh tế toàn cầu, tác động nặng nề nhất ở châu Á.
Đàm phán hòa bình bế tắc
Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran có hiệu lực ngày 8/4, Israel-Hezbollah một tuần sau đó, nhưng đàm phán Washington-Tehran không có đột phá. Iran muốn chấm dứt thù địch, đảm bảo an ninh và dỡ bỏ cấm vận; Mỹ muốn hạn chế làm giàu urani. Ngoại trưởng Iran gặp trung gian ở Pakistan và Oman, củng cố ủng hộ từ Nga, nhưng ông Trump không hài lòng với đề xuất mới, đàm phán tiếp tục bế tắc.
Triển vọng tương lai
Hai tháng sau, Mỹ sa lầy trong xung đột mà ông Trump dự đoán kết thúc sau bốn tuần, với ít mục tiêu đạt được. Đồng minh châu Âu từ chối hỗ trợ, máy bay Mỹ bị cấm vào căn cứ NATO, ngay cả người ủng hộ Trump như Thủ tướng Italy cũng tỏ ra bất mãn. Trong nước Mỹ, cuộc chiến là cuộc phiêu lưu quân sự ít được lòng dân nhất lịch sử, tỷ lệ ủng hộ Trump giảm xuống 34% ngày 29/4. Nếu ông Trump tiếp tục thù địch sau ngày 1/5, đảng Dân chủ lên kế hoạch hành động pháp lý để chấm dứt chiến tranh. Israel tiếp tục chiến tranh ở Lebanon. Iran thiệt hại nặng nhưng kiểm soát eo biển Hormuz, đặt cược rằng họ chịu đựng tổn thất kinh tế tốt hơn Trump và đồng minh.
