Với chủ đề "Hội nhập Á-Âu", các nhà lãnh đạo nhận định không gian Á-Âu đang nổi lên như một trong những trung tâm phát triển và kết nối chiến lược của thế giới, trải dài từ châu Âu, Trung Á, Nga, Kavkaz đến Nam Á, Đông Á và các hành lang kết nối sang Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Khu vực này có quy mô dân số 3,4 tỷ người, chiếm 25% GDP toàn cầu, hơn 15% thương mại quốc tế, sở hữu hơn 50% trữ lượng dầu mỏ và 60% trữ lượng khí đốt tự nhiên toàn cầu, cùng nhiều khoáng sản chiến lược, hơn 1/4 diện tích canh tác nông nghiệp thế giới và tiềm năng lớn về hạ tầng logistics.
Tiềm năng của ASEAN và EAEU
Về phía ASEAN, năm 2025, tổng GDP của Hiệp hội đạt 4.000 tỷ USD, hiện là nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới và dự báo sẽ vươn lên thứ 4 vào năm 2030. ASEAN là nơi hội tụ của mạng lưới quan hệ thương mại, kết nối nội khối sâu rộng và với nhiều đối tác quan trọng như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand, cùng các hiệp định như CPTPP, RCEP... Đặc biệt, ASEAN đang đẩy mạnh triển khai Lưới điện ASEAN (APG) nhằm tăng cường an ninh năng lượng khu vực. Mới đây, ASEAN hoàn tất đàm phán Hiệp định khung Kinh tế số ASEAN (DEFA) với mục tiêu đạt 2.000 tỷ USD kinh tế số vào năm 2030, được kỳ vọng trở thành một trong những trung tâm kinh tế số năng động của khu vực.
Định hướng hợp tác mới
Các lãnh đạo ASEAN và Nga khẳng định những điều kiện thuận lợi trên cho thấy hội nhập Á-Âu là xu hướng tự nhiên và tất yếu trước những biến động địa chính trị, địa kinh tế phức tạp, những đứt gãy trong hệ thống kinh tế, thương mại toàn cầu và chuỗi cung ứng. Việc kết nối giữa ASEAN với khu vực Viễn Đông Nga và Trung Á có tiềm năng trở thành các cực tăng trưởng mới của không gian Á-Âu. Các nhà lãnh đạo đã trao đổi nhiều định hướng và biện pháp đẩy mạnh hội nhập.
- Về kinh tế-thương mại: Các nước nhất trí tăng cường kết nối giữa ASEAN với Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU), thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại, hải quan, cơ chế một cửa, thương mại điện tử, kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và liên khu vực, tăng đầu tư vào công nghiệp chế biến, logistics và hạ tầng thương mại xuyên biên giới.
- Về năng lượng: Không gian Á-Âu có vai trò đặc biệt quan trọng đối với an ninh năng lượng toàn cầu, các nước nhất trí đẩy mạnh hợp tác về dầu khí, LNG, điện hạt nhân dân sự, năng lượng tái tạo, chuyển đổi năng lượng…
- Về kết nối hạ tầng và vận tải: Các nước kiến nghị khai thác tối đa tiềm năng của các hành lang vận tải chiến lược như Tuyến vận tải quốc tế Bắc-Nam (INSTC), các tuyến đường sắt xuyên Á và xuyên Siberia, và Tuyến hàng hải Bắc Băng Dương nhằm rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng khu vực.
Hà Thanh Giang - Xuân Hưng
