Hơn 100 ngày sau khi chiến sự với Mỹ nổ ra và giữa lúc xung đột với Israel leo thang, các cuộc trò chuyện thường ngày tại Iran gần như chỉ xoay quanh hai chủ đề: chiến tranh và mưu sinh.
Nỗ lực tự bình thường hóa
Trong hai ngày 8 và 9 tháng 6, nhiều cư dân thủ đô Tehran vẫn đến nơi làm việc với tâm trí nặng trĩu về chiến tranh và hòa bình, trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khắc họa một thỏa thuận như đang trong tầm tay, bất chấp những loạt đạn giao tranh ngày đêm chưa có hồi kết giữa Iran và Israel.
Một cư dân 33 tuổi giấu tên, làm việc tại một văn phòng ở phía tây Tehran, cho biết mọi người đều cảnh giác và liên tục kiểm tra điện thoại. Tuy nhiên, không ai vội vã bỏ chạy khi nghe thấy một tiếng nổ lớn từ xa trước buổi trưa ngày 8 tháng 6, nối tiếp bởi ít nhất hai tiếng nổ nữa trong đêm khuya. Ở một mức độ nào đó, bạn dần trở nên quen với nó, rồi vẫn tiếp tục công việc và trò chuyện như mọi thứ đều ổn. Sự thật là điều này không thể được coi là bình thường, anh nói với Al Jazeera.
Quân đội Israel đã không kích Tehran, nhiều thành phố khác của Iran và một tổ hợp hóa dầu tại Bandar-e Mahshahr ở miền Tây nước này, sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phóng tên lửa vào Israel để đáp trả cuộc tấn công nhằm vào khu vực Dahiyeh ở phía nam thủ đô Beirut của Lebanon. Israel tuyên bố các đợt không kích hiện nay có thể mở đường cho những chiến dịch lớn hơn trong tương lai. Trong khi đó, Iran cảnh báo sẽ có phản ứng mạnh hơn nếu Lebanon tiếp tục bị tấn công.
Dù các đợt phóng tên lửa hiện đã tạm dừng, căng thẳng vẫn ở mức cao. Trước đó, Iran và Mỹ đã đấu hỏa lực trong nhiều đêm liên tiếp kéo dài hơn một tuần. Washington cũng tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa, khiến nền kinh tế vốn đã gặp nhiều khó khăn của Iran thêm ngột ngạt. Tối ngày 9 tháng 6, ông Trump cáo buộc Iran bắn hạ một trực thăng quân sự Mỹ trên eo biển Hormuz và tuyên bố Washington phải đáp trả.
Tại một quán cà phê nhỏ ở trung tâm Tehran, một phụ nữ trẻ làm marketing cho biết cô không tin hai quốc gia có thể đạt được thỏa thuận bền vững, đồng nghĩa với một tương lai bất định còn kéo dài cho người dân nơi đây. Hai bên vốn không thể hòa hợp với nhau, cô nói. Làm sao họ có thể đạt được thỏa thuận khi một bên nói một đằng, bên kia nói một nẻo?
Một huấn luyện viên thể hình cho rằng hai nước có thể công bố một thỏa thuận tạm thời nhưng điều đó cũng không hẳn là tin vui đối với nhiều người Iran. Lý tưởng nhất là nó có thể trì hoãn cuộc chiến cho đến sau World Cup hoặc thêm vài tháng nữa. Nhưng như vậy sẽ là thêm vài tháng khắc nghiệt hơn với chúng tôi khi cố sống một cuộc sống bình thường, anh nói, đồng thời cho biết anh tin xung đột sẽ còn tiếp tục.
Kinh tế bị bào mòn
Giữa bối cảnh chiến sự căng thẳng, việc duy trì mức sống cũ hay chỉ đơn giản là trụ vững trong nền kinh tế đang suy sụp ngày càng trở nên khó khăn và trắc trở hơn với người Iran. Một chủ quán cà phê chia sẻ ông đã phải bỏ một số món khỏi thực đơn vì giá cả biến động và nhu cầu giảm sút. Hiện ông đang phải trả giá gấp khoảng 2,5 lần cho mỗi kilogram cà phê so với ba tuần trước, cũng như không thể biết ba tuần nữa sẽ ra sao. Trong khi so với bốn năm trước, ông trả ít hơn 20 lần. Tôi đau đầu mỗi lần xem tin tức và nghe ông Trump nói rằng có thể đạt được thỏa thuận trong hai ngày hoặc hai tuần nữa. Điều duy nhất tôi biết là tôi đang bị nghiền nát ở đây, ông nói.
Tất cả những người tôi tiếp xúc hằng ngày trong công việc, từ người bán thịt, thợ làm bánh, chủ cửa hàng tạp hóa cho tới khách hàng, đều than phiền. Nhiều tiểu thương nói giá bán hiện tại nhanh chóng trở nên lạc hậu so với giá nhập hàng kế tiếp, ông nói thêm.
Nền kinh tế Iran từ lâu đã chịu đựng tình trạng lạm phát kinh niên, bắt nguồn từ quản lý yếu kém và tác động tích lũy của các lệnh trừng phạt Mỹ khiến nước này bị cô lập khỏi nhiều thị trường quốc tế. Tuy nhiên, thiệt hại từ chiến tranh và lệnh phong tỏa gần đây đã nhanh chóng đẩy tình hình trầm trọng thêm, với lạm phát so cùng kỳ năm ngoái vượt mức 83% vào cuối tháng 5. Theo Trung tâm Thống kê Iran, lạm phát thực phẩm lên đến 130% vào cùng thời điểm, nhiều mặt hàng thiết yếu như dầu ăn và trứng tăng gấp 4 lần so với cùng kỳ năm ngoái.
Ngoài ra, Internet ở Iran đã gián đoạn gần 100 ngày kể từ khi nổ ra xung đột. Một phần lưu lượng và quyền truy cập Internet đã được khôi phục vào cuối tháng 5. Một thanh niên sống ở phía tây Tehran cho biết đã có sự chuẩn bị kỹ càng dữ liệu mạng di động đề phòng khả năng mạng Internet lại bị gián đoạn. Vào buổi tối, trên các con phố, những người ủng hộ chính phủ vẫn tập hợp dưới sự bảo vệ của lực lượng an ninh để vẫy cờ và hô vang khẩu hiệu chống Mỹ - Israel.
Khi màn đêm buông xuống Tehran, những cuộc tranh luận về chiến tranh, hòa bình và tương lai vẫn tiếp tục trong các quán cà phê, cửa hàng hay trên những tuyến phố đông người. Giữa những biến động chưa có hồi kết, nhiều người dân vẫn lựa chọn tiếp tục công việc, duy trì nhịp sống thường ngày và chờ đợi những tín hiệu tích cực hơn từ các nỗ lực ngoại giao.
