Châu Âu Tăng Cường Thảo Luận Nối Lại Đối Thoại Với Tổng Thống Nga Putin

Châu Âu Tăng Cường Thảo Luận Nối Lại Đối Thoại Với Tổng Thống Nga Putin

Trong những tháng gần đây, châu Âu đang chứng kiến sự gia tăng đáng kể trong các cuộc thảo luận về việc nối lại đối thoại với Tổng thống Nga Vladimir Putin, khi cuộc xung đột Ukraine sắp cán mốc 4 năm với nhiều diễn biến phức tạp. Sự chuyển hướng này không phải ngẫu nhiên mà xuất phát từ bối cảnh địa chính trị đầy thách thức, đặc biệt sau khi Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump loại trừ châu Âu khỏi các cuộc đàm phán hòa bình quan trọng.

Tìm Kiếm "Kế Hoạch B" Trong Bối Cảnh Mới

Lo ngại bị đẩy ra rìa, các nhà lãnh đạo châu Âu đã cấp tốc xây dựng "Kế hoạch B" để duy trì vị thế và bảo vệ lợi ích an ninh, kinh tế của khối. Theo tạp chí Foreign Policy, lý do chính khiến châu Âu đẩy mạnh thảo luận về đối thoại với ông Putin nằm ở sự thay đổi chính sách đột ngột của Mỹ. Vào tháng 11 năm ngoái, Nhà Trắng công bố kế hoạch hòa bình 28 điểm do ông Trump hậu thuẫn, bao gồm các đề xuất tái tích hợp Nga vào nền kinh tế toàn cầu và sử dụng tài sản Nga bị đóng băng theo hướng có lợi cho Mỹ, mà không tham vấn các nước châu Âu.

Điều này khiến các cường quốc hàng đầu lục địa như Anh, Pháp, Đức và cơ quan điều hành EU lo ngại bị đẩy ra rìa, buộc phải xây dựng chiến lược thay thế. Hơn nữa, sức ép kinh tế từ các lệnh trừng phạt chống Nga – dù đã có 19 gói, nhưng lại làm suy yếu nền kinh tế EU hơn là ảnh hưởng đáng kể đến Moscow – khiến việc đối thoại trở thành lựa chọn thực tế và cấp thiết.

Áp Lực Kinh Tế Và Những Mối Liên Kết Khó Cắt Đứt

Brussels đã áp đặt 19 gói trừng phạt chống lại Moscow mà không đạt được hiệu quả mong muốn, trong khi lại khiến nền kinh tế châu Âu gặp nhiều khó khăn. Các chuyên gia thương mại chỉ ra rằng thực chất, EU chưa bao giờ áp dụng lệnh cấm vận toàn diện đối với Nga, mà thay vào đó chọn cách tiếp cận từng bước, có kiểm soát, nhằm duy trì khả năng tái kết nối kinh tế trong tương lai nếu tình hình thay đổi.

Theo Ngoại trưởng Thụy Điển Maria Malmer Stenergard, EU đã nhập khẩu 311 tỷ Euro hàng hóa từ Nga, bao gồm 201 tỷ Euro năng lượng, kể từ năm 2022, trong khi viện trợ cho Ukraine 187 tỷ Euro, dẫn đến mức chênh lệch 124 tỷ Euro giữa hai con số. Trong năm 2025, Nga vẫn là một trong những nhà cung cấp LNG lớn nhất cho EU, chiếm khoảng 13% lượng nhập khẩu, đồng thời là nguồn cung cấp phân bón hàng đầu – mặt hàng thiết yếu cho nông nghiệp châu Âu.

Những mối liên kết kinh tế như vậy, dù bị chính trị hóa mạnh mẽ, vẫn tồn tại và tạo ra áp lực thực tế buộc các nhà lãnh đạo EU phải cân nhắc việc tái thiết lập một số kênh đối thoại với Nga, đặc biệt là với Tổng thống Putin. Chiến lược của EU cho đến nay phản ánh "sự tạm dừng" trong quan hệ kinh doanh với Nga "hơn là một sự rút lui", như chuyên gia Darshak S. Dholakia nhận định.

Ý Kiến Trái Chiều Và Những Quan Điểm Khác Biệt

Trong bối cảnh mới, việc nối lại đối thoại với Nga được nhiều lãnh đạo châu Âu coi là bước đi thực tế và cần thiết, nhưng cũng có những ý kiến trái chiều cho rằng không có mục đích rõ ràng nào cho việc tái kết nối, trong khi điều này lại tiềm ẩn rủi ro lớn. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nổi lên là tiếng nói sớm nhất và mạnh mẽ nhất ủng hộ nối lại đối thoại với ông Putin.

Ông Macron cho rằng người châu Âu phải "tìm ra khuôn khổ phù hợp để đàm phán một cách đúng đắn" với người Nga, và mọi động thái đều phải phối hợp chặt chẽ với Ukraine. Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cũng đi theo hướng tương tự, đề xuất bổ nhiệm một đặc phái viên EU chuyên trách vấn đề Ukraine-Nga, phải là nhân vật đến từ quốc gia lớn và có uy tín với cả hai phía.

Tuy nhiên, các ý kiến phản đối cho rằng việc mở lại đối thoại lúc này là thiếu cơ sở thực chất và đầy rủi ro. Quan hệ căng thẳng kể từ khi Nga mở chiến dịch ở Ukraine và các mối đe dọa an ninh đối với NATO khiến việc nối lại đối thoại trở nên khó chấp nhận. Người phát ngôn Ủy ban châu Âu, Paula Pinho, nhấn mạnh rằng thời điểm đàm phán với Nga vẫn chưa đến, vì Nga "không muốn hòa bình", bằng chứng là các đợt tấn công quy mô lớn liên tục vào Ukraine.

Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có thay đổi rõ ràng từ phía Moscow, việc chủ động đối thoại chỉ gửi đi tín hiệu yếu đuối, khuyến khích Nga tiếp tục gây áp lực quân sự và làm sâu sắc thêm sự chia rẽ nội bộ EU. Học giả Igor Gretskiy từ Trung tâm Quốc tế về Quốc phòng và An ninh cho rằng trọng tâm của châu Âu lúc này vẫn nên là siết chặt các biện pháp trừng phạt Nga và tăng cường hỗ trợ Ukraine.