Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang thúc đẩy các quốc gia thành viên châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 3% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), nhưng kế hoạch này đang phải đối mặt với một trở ngại lớn: giá khí tài quân sự tăng cao. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, đặc biệt là xung đột tại Ukraine, các nước châu Âu đã tăng cường đầu tư vào quốc phòng. Tuy nhiên, chi phí mua sắm vũ khí, đạn dược và trang thiết bị quân sự đã tăng mạnh, khiến cho mục tiêu chi tiêu 3% GDP trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Thách thức từ giá khí tài quân sự
Theo các chuyên gia, giá khí tài quân sự đã tăng trung bình từ 15% đến 20% trong năm qua. Nguyên nhân chính là do nhu cầu tăng cao từ các nước châu Âu, kết hợp với sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu và chi phí nguyên liệu thô tăng. Các hệ thống vũ khí phức tạp như tên lửa phòng không, xe tăng chiến đấu chủ lực và máy bay chiến đấu đều có giá thành tăng đáng kể. Điều này buộc các nước phải cân nhắc lại ngân sách quốc phòng và ưu tiên các khoản chi tiêu.
Áp lực từ NATO
NATO đã nhiều lần kêu gọi các thành viên tăng chi tiêu quốc phòng lên 2% GDP từ năm 2014, nhưng đến nay nhiều nước vẫn chưa đạt được mục tiêu này. Nay với mục tiêu mới là 3%, áp lực càng lớn hơn. Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg nhấn mạnh rằng an ninh châu Âu đang bị đe dọa và cần có sự đầu tư mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, các nước như Đức, Pháp và Ý đang phải đối mặt với khó khăn về ngân sách và áp lực từ các lĩnh vực khác như y tế, giáo dục.
- Đức đã cam kết tăng chi tiêu quốc phòng lên 2% GDP vào năm 2024, nhưng việc đạt 3% là thách thức lớn.
- Pháp đang tập trung vào hiện đại hóa quân đội nhưng chi phí tăng cao khiến kế hoạch bị chậm lại.
- Ý phải đối mặt với nợ công cao và khó khăn trong việc tăng ngân sách quốc phòng.
Giải pháp nào cho châu Âu?
Để đối phó với giá khí tài tăng cao, các nước châu Âu đang tìm cách hợp tác mua sắm chung để giảm chi phí. Liên minh châu Âu (EU) đã khởi xướng các chương trình mua sắm vũ khí tập thể, nhưng vẫn còn nhiều bất đồng về phân chia chi phí và lợi ích. Ngoài ra, việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ quốc phòng nội địa cũng được xem là giải pháp dài hạn. Một số nước như Ba Lan và các nước Baltic đã tăng chi tiêu quốc phòng lên trên 2% GDP và đang thúc đẩy các nước khác làm theo.
Tác động đến an ninh khu vực
Việc tăng chi tiêu quốc phòng của châu Âu có ý nghĩa quan trọng trong việc đối phó với các mối đe dọa từ Nga và các thách thức an ninh khác. Tuy nhiên, giá khí tài tăng cao có thể làm chậm quá trình này và gây ra những khoảng trống về năng lực quân sự. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có biện pháp kiểm soát chi phí hiệu quả, mục tiêu 3% GDP có thể chỉ là lý thuyết.
