Diễn đàn Di sản Cà-phê Thế giới tại Đắk Lắk: Định vị cà-phê như 'di sản sống' toàn cầu
Từ ngày 17 đến 19 tháng 4, tại Bảo tàng thế giới cà-phê ở phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, một sự kiện quốc tế quan trọng đã diễn ra: Diễn đàn Di sản Cà-phê Thế giới với chủ đề “Từ những truyền thống đa dạng đến di sản sống chung của nhân loại”. Sự kiện này do Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk phối hợp với UNESCO, Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh và Tập đoàn Trung Nguyên Legend tổ chức, thu hút sự tham dự của hàng trăm đại biểu từ các bộ, ngành Trung ương, các Đại sứ, Tổng lãnh sự từ các cường quốc cà-phê, cùng nhiều tổ chức quốc tế, chuyên gia và người nổi tiếng trong lĩnh vực văn hóa và cộng đồng thực hành cà-phê.
Không gian đối thoại đa chiều về giá trị cà-phê
Diễn đàn tạo nên một không gian đối thoại đa chiều, phản ánh tính chất liên ngành và liên văn hóa của cà-phê trong bối cảnh toàn cầu. Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Đào Mỹ nhấn mạnh: “Diễn đàn không chỉ là nơi gặp gỡ, trao đổi học thuật và thực tiễn mà còn là một bước đi thiết thực nhằm làm rõ hơn giá trị nổi bật của Di sản Cà-phê trong bối cảnh toàn cầu hóa.” Ông cũng gặp gỡ các đại diện quốc tế để thảo luận về giá trị của cà-phê Đắk Lắk trong việc tôn vinh sự đa dạng văn hóa.
Các phiên thảo luận chuyên sâu với gần 40 bài nghiên cứu
Diễn đàn nhận được gần 40 bài nghiên cứu tham luận từ các nhà khoa học và chuyên gia trong nước và quốc tế, tiếp cận cà-phê dưới nhiều góc độ như kinh tế, xã hội, văn hóa, di sản học, công nghệ chế biến, và phát triển bền vững. Trong đó, 14 bài tham luận tiêu biểu được trình bày trực tiếp qua 4 phiên thảo luận chuyên sâu:
- “Lịch sử cà-phê thế giới”: Các tham luận từ Palestine, Colombia, Thổ Nhĩ Kỳ, Ý tái hiện hành trình cà-phê xuyên các nền văn minh, khẳng định vai trò của cà-phê như một không gian giao tiếp xã hội và giao lưu văn hóa.
- “Quy trình trồng và sản xuất cà-phê”: Thảo luận đi sâu vào hệ sinh thái cà-phê, kết nối tri thức bản địa, cảnh quan văn hóa và sinh kế cộng đồng, với mục tiêu biến Đắk Lắk thành “Thủ phủ cà-phê thế giới”.
- “Văn hóa tiêu dùng toàn cầu và diễn trình phát triển của di sản cà-phê”: Gợi mở cách tiếp cận cà-phê từ góc độ văn hóa và lối sống, với sự chuyển hóa của không gian cà-phê sang di sản sống.
- “Thực hành tốt trong bảo vệ và phát triển bền vững”: Chia sẻ mô hình từ Thái Lan và FAO, làm rõ khái niệm “Thực hành bảo vệ tốt” theo UNESCO, nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong bảo tồn di sản.
Trải nghiệm văn hóa cà-phê bản địa và phát biểu từ lãnh đạo
Ngoài các phiên thảo luận, diễn đàn còn tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm, như tham quan vườn cà-phê ở buôn Tơng Jú, phường Ea Kao, giúp đại biểu cảm nhận sâu sắc giá trị văn hóa cà-phê Việt Nam. Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đánh giá cao nỗ lực của Đắk Lắk trong việc lan tỏa giá trị cà-phê, góp phần quảng bá hình ảnh Tây Nguyên và thúc đẩy đối thoại đa văn hóa.
Cà-phê Việt Nam: Từ sản phẩm nông nghiệp đến 'di sản sống'
Tại diễn đàn, cà-phê được nhìn nhận không chỉ như một sản phẩm nông nghiệp hay ngành kinh tế, mà như một “di sản sống” – một không gian văn hóa kết tinh tri thức, tập quán và giá trị tinh thần được trao truyền qua nhiều thế hệ. Ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, giải thích: “Di sản không được hiểu là một vật thể, mà là tri thức, kỹ năng và tập quán xã hội mà cộng đồng thừa nhận và trao truyền.”
Việt Nam, đặc biệt là Đắk Lắk, có vị trí đặc biệt với nền văn hóa cà-phê phong phú. Tháng 3/2025, “Tri thức trồng và chế biến cà-phê Đắk Lắk” đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị bản địa và sự sáng tạo của cộng đồng. Đại diện Tập đoàn Trung Nguyên Legend chia sẻ: “Một di sản chỉ thực sự 'sống' khi được cộng đồng hiểu đúng, thực hành đúng và không ngừng sáng tạo.”
Hướng tới tương lai: Di sản cà-phê trong dòng chảy toàn cầu
Diễn đàn Di sản Cà-phê Thế giới 2026 được kỳ vọng sẽ tiếp tục đặt nền tảng khoa học và thực tiễn để “Tri thức trồng, chế biến cà-phê Đắk Lắk” có thể ghi danh vào danh sách thực hành tốt bảo vệ di sản của UNESCO. Điều này sẽ góp phần đưa văn hóa cà-phê Việt Nam trở thành biểu tượng quốc gia trên toàn cầu, thúc đẩy cà-phê như một ngôn ngữ chung của hòa hợp, sáng tạo và phát triển bền vững.
